SOC 2 ontwikkelingen 2026

SOC 2 evolueert. De Trust Services Criteria blijven hetzelfde, maar hoe auditors ze interpreteren en wat ze verwachten verandert met de tijd. Dit artikel behandelt de belangrijkste trends en ontwikkelingen die je SOC 2 audit in 2026 beïnvloeden.

1. AI Governance als nieuw focus gebied

Wat er gebeurt

Organisaties gebruiken steeds meer AI-systemen: LLM’s, machine learning models, automated decision-making. Auditors vragen nu: “Hoe manage je AI security en ethics?”

Dit komt niet expliciet in Trust Services Criteria, maar valt onder Security (AI systems moeten secure zijn) en Processing Integrity (AI outputs moeten accuraat en fair zijn).

Wat auditors vragen

AI Inventory: “Welke AI-systemen gebruiken jullie? Voor welke doeleinden?”

• ChatGPT/Claude voor customer support
• ML models voor fraud detection
• Automated content moderation
• Recommendation engines

Data governance: “Welke data gebruikt jullie AI? Is customer data involved?”

• Training data: waar komt het vandaan, is het biased?
• Inference data: wat wordt er real-time processed?
• Data retention: hoe lang bewaren jullie AI inputs/outputs?

Model security: “Hoe beveiligen jullie AI models?”

• Model access controls (niet iedereen kan model weights downloaden)
• Prompt injection prevention
• Output validation (sanity checks op AI responses)
• Monitoring voor misuse

Bias en fairness: “Hoe zorgen jullie dat AI fair is?”

• Bias testing (met diverse datasets)
• Fairness metrics tracked
• Human oversight (humans in the loop)
• Appeal mechanism (users kunnen AI decisions challengen)

Praktische implementatie

AI Usage Policy: Document welke AI je gebruikt, waarvoor, en hoe je het beveiligt.

AI Risk Assessment: Voor elk AI system: wat zijn risks (bias, hallucination, data leakage), hoe mitigate je die?

Monitoring: Log AI usage, track errors/failures, monitor voor anomalies.

Evidence:

• AI inventory spreadsheet
• Risk assessments per AI system
• Monitoring dashboards
• Incident reports (AI-related issues)

Dit is bleeding edge. Niet alle auditors vragen hier diep naar, maar 2026 is het jaar dat het mainstream wordt.

2. Continuous Compliance: Van annual naar real-time

De oude manier

Audit één keer per jaar. 3 maanden voor audit: paniek-mode, alles opruimen, evidence verzamelen, policies updaten. Audit gedaan: relax for 9 maanden, repeat cycle.

De nieuwe manier

Continuous compliance: Je compliance systeem draait 24/7. Real-time monitoring, automated checks, continuous evidence collection. Audit is niet meer “event” maar continuous validation.

Wat dit betekent

Compliance platforms worden must-have: Tools zoals Vanta, Drata, Secureframe monitoren je controls continu. Daily screenshots, automated tests, continuous integration met je infrastructure.

Real-time alerts: MFA disabled? Alert binnen 5 minuten. User zonder approval krijgt prod access? Alert. Vulnerability niet gepatched binnen SLA? Alert.

Automated remediation: Sommige controls worden zelf-healend. User account niet afgesloten bij offboarding? System disabled het automatisch na 24h.

Auditor expectation: “Show me your continuous monitoring dashboard.” Je laat zien: realtime status van alle controls, historical trends, automated alerts.

Voor/nadelen

Voordeel:

• Audit is minder stressvol (geen last-minute panic)
• Je weet altijd je compliance status
• Issues worden meteen gedetecteerd en gefixt

Nadeel:

• Initial setup is complex en duur (tooling €10k-€25k/jaar)
• Requires cultural shift (compliance is dagelijks werk, niet jaarlijks event)
• Alert fatigue (te veel alerts = mensen negeren ze)

Trend: 2026 wordt continuous compliance verwacht bij middelgrote tot grote organisaties. Kleine startups krijgen nog grace period.

3. Vendor Risk Management: Strengere eisen

Wat er gebeurt

30% van data breaches in 2024 kwam via third-party vendors. Auditors zijn veel strenger geworden over vendor management.

Nieuwe verwachtingen

Vendor inventory: Niet alleen “list van vendors” maar gedetailleerd:

• Welke data heeft elke vendor access tot?
• Welke systems kunnen ze benaderen?
• Wat is hun risk level (critical, high, medium, low)?
• Hebben ze SOC 2? ISO 27001?

Due diligence voor nieuwe vendors: Before je nieuwe vendor inhuren:

• Security questionnaire invullen
• SOC 2/ISO 27001 rapport reviewen
• Contract review (security clauses, DPA’s)
• Risk assessment (what if they breach?)
• Approval van security team vereist

Continuous monitoring: Je checkt niet alleen bij onboarding, maar ongoing:

• Quarterly: Check of vendor’s SOC 2 nog valid is
• Monthly: Monitor vendor voor breaches (via news, security feeds)
• Annual: Vendor review meeting, reassess risk

Sub-processor transparency (GDPR): Als vendor weer sub-processors heeft, moet je die ook kennen en kunnen vetten.

Praktische impact

Meer werk: Vendor management is fulltime job geworden bij grotere bedrijven. Dedicated vendor risk manager.

Vendor onboarding duurt langer: Van “sign contract, start using” naar “6 weken due diligence, security review, approval process.”

Vendor rejections: Als vendor geen SOC 2 heeft (en jij hebt het wel), accepteer je ze niet meer. Security bar is hoger.

Evidence auditor wil zien:

• Vendor register (Excel: vendor, data access, SOC 2 status, last review date)
• Sample vendor assessments (3-5 vendors)
• Vendor contracts met security clauses
• SOC 2 reports van critical vendors
• Quarterly vendor review meeting notes

4. Scope uitbreiding: Meer criteria per audit

Wat er gebeurt

Vroeger: de meeste bedrijven deden Security-only. Nu: Security + Availability is minimum, vaak + Confidentiality.

Statistics:

• 2020: 60% koos alleen Security
• 2023: 40% koos alleen Security
• 2025: 25% koos alleen Security
• 2026 trend: Security-only wordt “incomplete” gezien

Why:

• Klanten vragen specifiek om meerdere criteria
• Vendor risk frameworks eisen breadere coverage
• Competitive pressure (concurrenten hebben 3-4 criteria, jij maar 1)

Impact

Hogere kosten: Meer criteria = meer controls te testen = hogere audit fees. Security-only: €40k. Security+Availability+Confidentiality: €55k-€70k.

Meer implementatie werk: Availability controls (backups, DR, SLA monitoring) zijn extra effort. Confidentiality controls (data classification, DLP) ook.

Advies: Begin pragmatisch (Security of Security+Availability). Breid uit als klanten erom vragen. Niet proactief alle 5 criteria doen “omdat het kan.”

5. Cloud-native en Infrastructure-as-Code

Wat er gebeurt

Organisaties zijn bijna 100% cloud. Infrastructure-as-Code (Terraform, CloudFormation, Pulumi) is norm.

Nieuwe auditor vragen

IaC security: “Show me your Terraform code. Hoe voorkom je misconfigurations?”

• Code review voor IaC (peer review)
• Automated scanning (tfsec, Checkov, Terrascan)
• Terraform state locking (prevent concurrent changes)
• Version control voor IaC (GitOps)

Immutable infrastructure: “Hoe doe je changes aan servers?”

• Niet: SSH into server, manually edit configs
• Wel: Destroy old, deploy new (containers, auto-scaling groups)
• Auditor checkt: zijn servers indeed immutable? Hebben engineers SSH access? (should be emergency-only)

Cloud security posture management (CSPM): Tools die cloud configurations continuous scannen.

• Wiz, Lacework, Orca, Prisma Cloud
• Detect misconfigurations: public S3 buckets, overly permissive IAM roles, unencrypted databases
• Auditor verwacht: CSPM is enabled, findings worden opgevolgd

Evidence:

• IaC code repositories
• IaC code review records
• CSPM dashboard screenshots
• Findings + remediation

6. Zero Trust Architecture

Wat er gebeurt

Old model: perimeter security (firewalls, VPN). Inside network = trusted. New model: Zero Trust - never trust, always verify. Every request is authenticated/authorized, zelfs internal.

Auditor interesse

“Explain your network model.”

• Traditional: office network met VPN voor remote
• Zero Trust: no corporate network, everything via identity-aware proxy

Controls in Zero Trust:

• Strong authentication (MFA, certificate-based)
• Device trust (MDM, device posture checks)
• Application-level access control (not network-level)
• Continuous verification (session monitoring)
• Micro-segmentation (services kunnen elkaar niet zomaar benaderen)

Evidence:

• Zero Trust architecture diagram
• Identity provider logs (Okta, Auth0)
• Device management (Jamf, Intune)
• Service mesh configs (Istio, Linkerd)

Trend: Zero Trust is niet vereist voor SOC 2, maar auditors zien het als best practice. Als je Zero Trust implementeert, zijn veel traditional controls (VPN, network segmentation) anders ingevuld.

7. Supply Chain Security

Wat er gebeurt

Code dependencies, open-source libraries, CI/CD pipelines. Supply chain attacks zijn toegenomen (SolarWinds, Log4j, etc.).

Auditor focus

Dependency management: “How do you manage third-party libraries?”

• Automated dependency scanning (Dependabot, Snyk, WhiteSource)
• Vulnerability alerting
• Patch SLA (critical deps patched binnen X dagen)
• Private package repositories (niet direct pull van npm/PyPI)

Software Bill of Materials (SBOM): “Can you produce an SBOM?”

• List van alle dependencies en hun versions
• Tools: Syft, CycloneDX
• Some customers now request SBOMs

CI/CD security: “How do you secure your build pipeline?”

• Pipeline-as-code (gitops)
• Secrets in CI (via vaults, not environment vars)
• Signed commits (GPG)
• Artifact signing (sign Docker images, binaries)

Evidence:

• Dependency scan reports
• SBOM documents
• CI/CD pipeline configs
• Artifact signatures

8. Ransomware preparedness

Wat er gebeurt

Ransomware is #1 threat. Auditors vragen nu expliciet: “Are you prepared for ransomware?”

Wat ze willen zien

Backup immutability: “Can ransomware encrypt your backups?”

• Backups in append-only mode of immutable storage
• Air-gapped backups (offline, not accessible from network)
• Backup testing (can you restore if encrypted?)

Incident response for ransomware: “What’s your playbook?”

• Ransomware-specific runbook
• Isolation procedures (cut off infected systems)
• Communication plan (customers, employees, authorities)
• Decision framework (pay or not pay ransom)

Ransomware drills: “Have you tested this?”

• Tabletop exercise simulating ransomware
• Recovery testing from backups
• Time-to-recovery measured

Evidence:

• Backup immutability config
• Ransomware incident response plan
• Tabletop exercise meeting notes
• Recovery test results

9. Privacy: GDPR en CCPA alignment

Wat er gebeurt

Privacy criterium (optioneel in SOC 2) aligneert steeds meer met GDPR/CCPA.

Auditor verwachtingen

Als je Privacy criterium kiest:

• Data Subject Rights (DSR) process
• Cookie consent management
• Data Processing Agreements (DPA’s) met vendors
• Privacy impact assessments
• Data retention en deletion policies

Overlapping compliance: Veel bedrijven gebruiken SOC 2 Privacy om GDPR compliance te “bewijzen” aan Amerikaanse klanten die GDPR niet snappen.

Trend: Privacy criterium groeit van 15% (2020) naar 20% (2025) naar projected 30% (2027). Consumer-facing SaaS especially.

10. Hybrid work en remote security

Wat er gebeurt

Remote/hybrid work is permanent. Security controls moeten passen bij distributed workforce.

Nieuwe controls

Endpoint management: MDM voor alle devices (laptops, phones)

• Encryption enforced
• Auto-updates enabled
• Remote wipe capability

BYOD policies: If mensen eigen devices gebruiken:

• Containerization (work data separate van personal)
• VPN or Zero Trust access
• Security training specifically voor BYOD

Home office security:

• Secure WiFi guidance (not public WiFi for work)
• Physical security (locked screen when away, privacy screens)

Evidence auditor wil:

• MDM enrollment logs
• Device compliance reports
• BYOD policy document
• Remote work security training

Samenvatting: Hoe blijf je ahead?

1. Investeer in automation: Compliance tooling is niet meer “nice to have.” Het is requirement voor continuous compliance.

2. Breid je scope proactief uit: Begin met Security, voeg Availability toe zodra je schaalbaar bent, overweeg Confidentiality als je gevoelige data verwerkt.

3. Vendor management is fulltime: Dit is niet meer “check bij onboarding.” Dit is continuous monitoring, quarterly reviews, proactive risk management.

4. Denk cloud-native: IaC, CSPM, Zero Trust, microservices. Auditors verwachten moderne architectures.

5. Stay informed:

• Volg AICPA updates 
• Read security blogs (Wiz, Lacework, Snyk blogs)
• Join compliance communities (r/compliance, compliance Slack groups)

6. Test je controls: Don’t wait for audit. Doe quarterly internal audits, test je backup restores, simulate incidents.

De bottom line: SOC 2 in 2026 is niet je vader’s compliance framework. Het is continuous, automated, risk-based, en aligned met moderne cloud architectures. Invest in tooling, adopt modern controls, stay proactive.

Meer informatie

• Wat is SOC 2 – Complete introductie
• Stappenplan – De 12 stappen
• Controls – Concrete implementaties
• Trust Services Criteria – De 5 pijlers
• AICPA Trust Services  – Officiële updates