Skip to Content
ISO 50001ISO 50001 vs energie-audit

ISO 50001 vs Energie-audit

Als je EED-plichtig bent, heb je twee opties om te voldoen aan de wet: ISO 50001 certificering of een energie-audit volgens EN 16247  om de 4 jaar. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)  houdt een lijst bij van erkende energie-auditors. Welke kies je? Dit artikel vergelijkt beide op kosten, besparingen, inspanning, en effectiviteit.

Kort gezegd: ISO 50001 kost meer maar levert ook meer op door structurele verbetering. Energie-audit is goedkoper maar biedt alleen een momentopname. Als energie belangrijk is voor je bedrijf, kies ISO 50001. Als je minimaal wilt doen, volstaat een audit.

Wat is een energie-audit (EN 16247)?

Een energie-audit is een eenmalig onderzoek naar je energieverbruik, uitgevoerd door een erkend energiebureau. De auditor brengt in kaart waar je energie naartoe gaat en doet aanbevelingen voor besparingen.

Wat gebeurt er:

  1. Voorbereiding: Je levert data aan (facturen, vloeroppervlak, productiecijfers)
  2. Inspectie ter plaatse: Auditor bezoekt je locatie, bekijkt installaties, meet waar nodig
  3. Analyse: Auditor maakt overzicht van energiestromen en identificeert grootste verbruikers
  4. Rapport: Je krijgt een rapport met lijst van besparingsmaatregelen, incl. kosten en opbrengsten

Na de audit:

  • Je bent compliant met EED (voldoet aan de wet)
  • Je hebt een lijst met aanbevelingen
  • Je bent niet verplicht die aanbevelingen uit te voeren
  • Over 4 jaar moet je een nieuwe audit laten doen

Duur: 2-4 maanden van aanvraag tot rapport Kosten: €15k-€35k afhankelijk van bedrijfsgrootte

Wat is ISO 50001 certificering?

ISO 50001 is een managementsysteem voor energiebeheer. Je bouwt een structuur die ervoor zorgt dat je continu bezig bent met energie te besparen en verbeteren.

Wat gebeurt er:

  1. Energie-review: Gedetailleerde analyse van je verbruik (vergelijkbaar met energie-audit)
  2. Systeem opzetten: SEU’s bepalen, doelen stellen, EnPI’s definieren, actieplannen maken
  3. Implementeren: Maatregelen uitvoeren, monitoring opzetten, documentatie maken
  4. Certificatie: Externe auditor checkt of je systeem werkt en voldoet aan ISO 50001
  5. Doorlopend: Elk jaar surveillance audit, continu verbeteren volgens PDCA

Na certificering:

  • Je bent compliant met EED (geldt voor 3 jaar, vernieuwt bij hercertificatie)
  • Je hebt een werkend systeem dat blijft verbeteren
  • Je moet maatregelen uitvoeren (anders haal je je doelen niet)
  • Je bent certified (certificaat kun je tonen aan klanten, aanbestedingen)

Duur: 4-12 maanden van start tot certificering Kosten: €40k-€120k implementatie (eerste jaar) + €25k-€50k/jaar daarna

Vergelijking: 12 criteria

1. Kosten (eerste jaar)

Energie-audit:

  • Audit zelf: €15k-€35k
  • Interne tijd (data aanleveren, rondleiding): 20-40 uur = €1k-€2k
  • Totaal: €16k-€37k

ISO 50001:

  • Consultancy: €15k-€40k
  • Energie-review: €5k-€15k
  • Monitoring systeem: €3k-€10k
  • Certificatie-audit: €8k-€20k
  • Interne tijd: 200-400 uur = €10k-€20k
  • Totaal: €41k-€105k

Winner op kosten (jaar 1): Energie-audit (2-3x goedkoper)

2. Jaarlijkse kosten (na jaar 1)

Energie-audit:

  • Jaar 2, 3, 4: €0 (tot volgende audit)
  • Jaar 5: weer €20k-€35k (nieuwe audit)
  • Gemiddeld per jaar: €4k-€9k

ISO 50001:

  • Surveillance audit: €5k-€15k per jaar
  • Monitoring/software: €2k-€8k per jaar
  • Consultancy (adhoc): €2k-€5k per jaar
  • Interne tijd (doorlopend): 4-8 uur/week = €10k-€20k per jaar
  • Totaal per jaar: €19k-€48k

Winner op kosten (doorlopend): Energie-audit (5-10x goedkoper per jaar)

3. Totale kosten over 12 jaar

Energie-audit:

  • 3 audits (jaar 1, 5, 9): 3 × €25k = €75k
  • Interne tijd: 3 × €2k = €6k
  • Totaal 12 jaar: €81k

ISO 50001:

  • Eerste certificering: €70k
  • 11 jaar surveillance: 11 × €30k = €330k
  • 2 hercertificaties (jaar 4, 7, 10): 3 × €15k = €45k
  • Totaal 12 jaar: €445k

Winner op totale kosten: Energie-audit (5-6x goedkoper over 12 jaar)

4. Energiebesparingen

Energie-audit:

  • Je krijgt aanbevelingen, maar geen systeem om die door te voeren
  • Gemiddelde realisatie: 5-10% besparing (bedrijven voeren ad-hoc enkele maatregelen uit)
  • Na 4 jaar: opnieuw audit, misschien nog eens 3-5%
  • Totaal over 12 jaar: 8-15% besparing

ISO 50001:

  • Doorlopend systeem met doelen, monitoring, en bijsturing
  • Gemiddelde realisatie: 15-25% besparing binnen 3 jaar
  • Blijft verbeteren: jaar 4-6 nog eens 3-5%, jaar 7-9 nog eens 2-3%
  • Totaal over 12 jaar: 20-30%+ besparing

Winner op besparingen: ISO 50001 (2-3x meer besparing)

5. ROI (Return on Investment)

Voorbeeld: bedrijf met €300k energiekosten/jaar

Energie-audit:

  • Investering: €25k
  • Besparing: 8% = €24k per jaar
  • ROI: 1 jaar (snel terugverdiend)
  • Na 12 jaar: €24k × 12 - €81k (totale kosten audits) = €207k netto positief

ISO 50001:

  • Investering jaar 1: €70k
  • Besparing jaar 1-3: 15% = €45k per jaar
  • Jaarlijkse kosten: €30k
  • Netto per jaar (na jaar 1): €45k - €30k = €15k positief
  • ROI: 4-5 jaar
  • Na 12 jaar: €45k × 12 - €445k (totale kosten) = €95k netto positief

Winner op korte termijn ROI: Energie-audit Winner op lange termijn besparingen: Context-afhankelijk (audit wint op papier, maar ISO 50001 levert vaak meer besparingen door structuur)

Cruciale nuance: Bovenstaande berekening gaat uit van 8% vs 15% besparing. In praktijk zien we dat energie-audit bedrijven vaak minder realiseren (5-8%), terwijl ISO 50001 bedrijven meer realiseren (15-25%). Als je die cijfers neemt:

  • Energie-audit: €24k × 0.7 (slechts 70% uitgevoerd) = €16.8k/jaar
  • ISO 50001: €60k/jaar (20% besparing)
  • Dan wint ISO 50001 ook financieel

6. Structuur en borging

Energie-audit:

  • Geen systeem: je krijgt rapport, daarna ben je zelf verantwoordelijk
  • Als energiemanager vertrekt, is kennis weg
  • Geen doorlopende monitoring
  • Score: 2/10 (momentopname)

ISO 50001:

  • Volledig managementsysteem met procedures, rollen, monitoring
  • Als energiemanager vertrekt, draait systeem door
  • Gedocumenteerd, geborgd in organisatie
  • Score: 9/10 (structureel)

Winner: ISO 50001

7. Certificaat en externe waarde

Energie-audit:

  • Je krijgt een auditrapport (intern document)
  • Geen certificaat om te tonen aan klanten
  • Voldoet aan EED, maar geen marketingwaarde
  • Score: 3/10

ISO 50001:

  • Gecertificeerd door geaccrediteerde instelling
  • Certificaat kun je tonen (website, aanbestedingen, klanten)
  • Internationale erkenning
  • Score: 9/10

Winner: ISO 50001

8. Inspanning (interne tijd)

Energie-audit:

  • Data aanleveren: 10-20 uur
  • Rondleiding auditor: 4-8 uur
  • Rapport lezen, besluiten wat te doen: 4-8 uur
  • Totaal: 18-36 uur

ISO 50001:

  • Energie-review: 40-80 uur
  • Systeem opzetten (documentatie, procedures): 60-120 uur
  • Implementatie (maatregelen, training): 80-160 uur
  • Certificatie-voorbereiding: 20-40 uur
  • Totaal (eerste jaar): 200-400 uur
  • Doorlopend (na jaar 1): 4-8 uur per week = 200-400 uur per jaar

Winner op inspanning: Energie-audit (10x minder tijd)

9. Flexibiliteit

Energie-audit:

  • Je bent niet verplicht aanbevelingen uit te voeren
  • Je kunt zelf kiezen welke maatregelen (of geen)
  • Geen verplichtingen tot volgende audit
  • Score: 10/10 (zeer flexibel)

ISO 50001:

  • Je moet doelen halen (anders findings bij surveillance audit)
  • Je moet maatregelen uitvoeren (anders daalt je energieprestatie)
  • Jaarlijkse audits checken voortgang
  • Score: 4/10 (commitment vereist)

Winner: Energie-audit

10. Combinatie met andere normen

Energie-audit:

  • Staat los van andere systemen
  • Geen synergie met ISO 9001, 14001, 45001
  • Score: 2/10

ISO 50001:

  • Combineert goed met ISO 14001 (60-70% overlap)
  • Ook overlap met ISO 9001 (managementstructuur)
  • Geïntegreerde audits mogelijk (kostenbespar)
  • Score: 9/10

Winner: ISO 50001

11. Subsidie en financieringskansen

Energie-audit:

  • Helpt je maatregelen identificeren voor EIA, SDE++
  • Maar geen extra punten bij subsidieaanvragen
  • Score: 5/10

ISO 50001:

  • Toont structureel plan, verhoogt slaagkans SDE++
  • Helpt bij groene financiering (lagere rente)
  • EIB-status makkelijker te verkrijgen
  • Score: 8/10

Winner: ISO 50001

12. Geschiktheid voor aanbestedingen

Energie-audit:

  • Voldoet niet aan aanbestedingseisen die ISO 50001 vragen
  • Geen certificaat om te tonen
  • Score: 2/10

ISO 50001:

  • Steeds vaker eis of gunningscriterium in aanbestedingen
  • Vooral overheidsopdrachten en grote corporates
  • Score: 9/10

Winner: ISO 50001

Samenvatting: welke situatie, welke keuze?

Kies energie-audit als:

✅ Je alleen wilt voldoen aan EED-verplichting (minimale inspanning) ✅ Energie niet je core business is (onder 5% van kosten) ✅ Je geen resources hebt voor een volledig managementsysteem ✅ Je klein team hebt (geen dedicated energiemanager) ✅ Klanten vragen niet om ISO 50001 certificering ✅ Je geen aanbestedingen doet waar certificering punten geeft

Typisch profiel: Middelgroot kantoor, dienstverlener, handelsonderneming waar energie geen grote kostenpost is.

Kies ISO 50001 als:

✅ Je écht wilt besparen (niet alleen compliant willen zijn) ✅ Energie belangrijk kostenpost is (boven 10% van totale kosten) ✅ Je al ISO 14001 hebt (60-70% overlap, makkelijk te combineren) ✅ Klanten of aanbestedingen eisen certificering ✅ Je wilt aantonen aan stakeholders dat je serieus bezig bent met duurzaamheid ✅ Je CSRD-plichtig bent (ISO 50001 helpt enorm bij energierapportage)

Typisch profiel: Productiebedrijf, datacenter, logistiek bedrijf, vastgoedbeheerder, energie-intensieve industrie.

Hybride optie: audit eerst, later ISO 50001

Sommige bedrijven kiezen een gefaseerde aanpak:

Jaar 1-4: Energie-audit doen, maatregelen uitvoeren, ervaring opdoen Jaar 4-5: Overstappen naar ISO 50001 voor volgende periode

Voordelen:

  • Lage initiële investering (audit is goedkoper)
  • Je leert hoe energiebeheer werkt in je organisatie
  • Na 4 jaar weet je of je commitment hebt voor ISO 50001

Nadelen:

  • Je bouwt geen systeem in eerste 4 jaar (minder besparingen)
  • Dubbele investering (audit + later ISO 50001)
  • Mogelijk gemiste kansen (aanbestedingen, klanteneisen)

Voor wie: Bedrijven die twijfelen over hun commitment, of die eerst willen ervaren hoe energiebeheer werkt voordat ze vol inzetten.

Veelgestelde vragen

Q: Kan ik een energie-audit gebruiken als input voor ISO 50001? A: Ja. De energie-review die je nodig hebt voor ISO 50001 is vergelijkbaar met een energie-audit. Als je net een audit gedaan hebt, kun je die data gebruiken als startpunt voor ISO 50001.

Q: Als ik ISO 50001 heb, moet ik dan nog steeds een energie-audit doen? A: Nee. ISO 50001 certificering vervangt de energie-audit verplichting volledig. Je hoeft niet elke 4 jaar een aparte audit te doen.

Q: Kan ik van energie-audit overstappen naar ISO 50001 zonder opnieuw te beginnen? A: Deels. Je kunt de energie-audit data hergebruiken, maar je moet wel het volledige managementsysteem opzetten (doelen, EnPI’s, procedures, etc.). Dit kost 6-9 maanden extra.

Q: Wat als mijn energie-audit niks oplevert (ik ben al heel efficiënt)? A: Dan is ISO 50001 waarschijnlijk ook niet interessant (weinig te winnen). Doe gewoon elke 4 jaar een audit om compliant te blijven. De investering in ISO 50001 verdient zich niet terug als er geen besparingspotentieel is.

Q: Kan ik ISO 50001 later weer stopzetten en terugvallen op energie-audit? A: Ja. Als je ISO 50001 certificaat niet verlengt (na 3 jaar), kun je overstappen naar energie-audits. Je moet dan wel binnen 4 jaar een eerste audit laten doen.

Checklist: welke past bij jou?

Beantwoord deze vragen voor jezelf:

Energie-audit past als:

  • Energiekosten onder €150k per jaar
  • Energie niet je core business (onder 5% van kosten)
  • Geen dedicated energiemanager beschikbaar
  • Klanten vragen niet om ISO 50001
  • Geen aanbestedingen waar certificering punten geeft
  • Liever minimale inspanning (voldoen aan wet)

ISO 50001 past als:

  • Energiekosten boven €200k per jaar
  • Energie belangrijke kostenpost (boven 10% van totaal)
  • Je hebt of kunt een energiemanager aanstellen
  • Klanten vragen om certificering of het helpt bij aanbestedingen
  • Je hebt al ISO 14001 (makkelijk te combineren)
  • Je wilt écht verbeteren (niet alleen compliant zijn)
  • Je bent CSRD-plichtig (ISO 50001 helpt enorm bij rapportage)

Meer informatie

Significante energieaspecten (SEU's)ISO 50001 en ISO 14001 combineren