LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse): stappen en gebruik bij VCA

De LMRA staat voor Laatste Minuut Risico Analyse. Het is een persoonlijke check die je uitvoert vlak voordat je met een taak begint. Doel: even stilstaan bij de actuele situatie. Zijn de omstandigheden nog zoals gepland? Is het veilig om te beginnen?

Bij VCA-certificering is de LMRA een verplicht onderdeel van de VCA-norm. De eis geldt voor alle niveaus: VCA*, VCA** en Petrochemie. De LMRA is ook een vast begrip op de pagina VCA-begrippen, maar verdient een eigen uitleg vanwege de praktische toepassing. Je opdrachtgever kan vragen om een LMRA-kaart of om schriftelijke registraties.

Waarom de LMRA werkt

Veel arbeidsongevallen gebeuren niet door gebrek aan kennis, maar door afleiding, haast of een veranderde situatie. De TRA (Taak Risico Analyse) is een formele risicoanalyse die je van tevoren maakt — maar die beschrijft de geplande situatie, niet de situatie op het moment zelf. De LMRA vult dat gat.

Een eenvoudig voorbeeld: je hebt een TRA gemaakt voor het vervangen van een pomp op twee meter hoogte. De dag van uitvoering staat er onverwacht een ander team bezig vlak onder jouw werkplek. Die combinatie is niet in je TRA opgenomen. Een LMRA geeft je de kans om dit te signaleren voor je begint, in plaats van halverwege.

De vier vragen van de LMRA

De LMRA is gestructureerd rond vier kernvragen. In de praktijk neem je hier letterlijk één tot vijf minuten voor. Je hoeft niets op te schrijven, tenzij je opdrachtgever dat eist.

Stap	Vraag	Wat je doet
1. Waarnemen	Welke gevaren zie ik?	Kijk om je heen: val, beknelling, elektriciteit, verkeer, andere werkzaamheden
2. Beoordelen	Kan ik veilig werken?	Check PBM’s, gereedschap, omstandigheden, vergunningen
3. Vergelijken	Wat is anders dan gepland?	Weersomstandigheden, andere mensen in de buurt, afwijkingen van de TRA
4. Beslissen	Wat doe ik als het niet veilig is?	Stop het werk, meld het aan je leidinggevende, zoek een oplossing

De kracht zit in stap 4. De LMRA is alleen zinvol als medewerkers ook daadwerkelijk stoppen als de situatie onveilig is. Dat vraagt om een cultuur waarin je niet gestraft wordt voor het melden van een onveilige situatie. Bij de toolbox meeting kun je dit thema bespreekbaar maken.

De LMRA-kaart

Veel bedrijven en opdrachtgevers werken met een LMRA-kaart: een kleine kaart (creditcardformaat) met de vier vragen erop. Elke medewerker draagt die kaart bij zich. Het is een geheugensteun, geen formulier.

Een LMRA-kaart bevat typisch:

De naam van je bedrijf of opdrachtgever
De vier LMRA-vragen in begrijpelijke taal
Een instructie: “Bij twijfel: stop het werk”

Sommige opdrachtgevers — met name in de petrochemische industrie — werken met een uitgebreidere versie waarbij je per werkdag een LMRA-formulier invult en ondertekent. Dat formulier wordt bewaard als bewijs.

Er is geen vastgesteld standaardformaat voor de LMRA-kaart. De SSVV stelt geen template voor. Je mag als bedrijf je eigen kaart maken, zolang de vier kernvragen erin staan.

Wanneer is de LMRA verplicht bij VCA?

De LMRA is een must-eis in de VCA-checklist voor alle certificeringsniveaus. Concreet verwacht de auditor:

Dat er een procedure bestaat die beschrijft wanneer en hoe de LMRA wordt uitgevoerd
Dat medewerkers weten wat de LMRA is en hoe ze die toepassen
Dat er bewijs is dat de LMRA daadwerkelijk wordt gebruikt (kaarten, registraties, of getuigenissen bij de audit)

De auditor kan tijdens het locatiebezoek medewerkers vragen hoe ze de LMRA toepassen. Als medewerkers het begrip niet kennen of niet kunnen uitleggen wat ze doen, is dat een bevinding.

Een bedrijf dat alleen een procedure heeft maar waarbij medewerkers op de werklocatie niet weten wat de LMRA is, voldoet niet. De VCA 2026/6.1 legt juist meer nadruk op aantoonbaar gedrag in de praktijk, niet alleen papieren procedures.

LMRA versus TRA: het verschil

	LMRA	TRA
Wanneer	Vlak voor aanvang van de taak	Vooraf, als onderdeel van de voorbereiding
Wie	Iedereen die het werk uitvoert	Leidinggevende of veiligheidskundige
Vastleggen	Niet altijd, afhankelijk van opdrachtgever	Altijd schriftelijk
Duur	1-5 minuten	30 minuten tot enkele uren
VCA-eis	Alle niveaus	VCA** en hoger

De LMRA vervangt de TRA niet. Ze hebben een andere functie. De TRA beschrijft de risico’s van een taak zoals gepland. De LMRA controleert of de werkelijkheid overeen komt met het plan.

Praktische tips voor invoering

Maak het onderdeel van de routine. De LMRA werkt het beste als het een vaste gewoonte is, niet iets wat je doet als je toevallig aan denkt. Bespreek het in een toolbox meeting en herhaal het periodiek.

Geef een voorbeeld. Loop één keer samen met een medewerker door een LMRA op een echte werklocatie. Dat is effectiever dan elke uitleg.

Laat het terugkomen bij incidenten. Als er een incident is, vraag dan altijd of er een LMRA is uitgevoerd en wat die heeft opgeleverd. Zo wordt de LMRA onderdeel van de incidentanalyse en leer je van wat er mis is gegaan.

Meer informatie

VCA-begrippen – Alle VCA-termen op een rij
Toolbox meeting – Frequentie, onderwerpen en registratie
VCA-eisen – De volledige checklist per niveau
De VCA-norm – Schema, versies en structuur
Het auditproces – Hoe beoordeelt de auditor de LMRA?