Het auditproces bij de CO2-Prestatieladder
De ladderbeoordeling wordt uitgevoerd door een geaccrediteerde certificerende instantie (CI). Die toetst of je echt doet wat je beweert op de vier invalshoeken: inzicht, reductie, transparantie en participatie. Het certificaat dat je daarna ontvangt, is drie jaar geldig, met jaarlijkse controle-audits tussentijds. Voor het volledige overzicht van welke CI’s je kunt kiezen, zie certificerende instanties.
De RvA accrediteert de CI’s op basis van schema S571, conform ISO 17021. Dat betekent dat de CI zelf ook onder toezicht staat en aan strenge eisen voldoet. Alle stappen voor het audittraject vind je ook terug in het stappenplan.
Wie mag auditen?
Alleen CI’s die door de Raad voor Accreditatie zijn geaccrediteerd onder schema S571, mogen een ladderbeoordeling uitvoeren. In België is dat Belac. Zonder die accreditatie is de beoordeling niet geldig voor aanbestedingen.
Controleer dit voordat je een CI kiest, zeker nu handboek 4.0 er is: niet elke CI heeft al een 4.0-accreditatie. De actuele lijst van geaccrediteerde CI’s staat op co2-prestatieladder.nl .
De auditcyclus over drie jaar
Het certificaat loopt drie jaar. In die drie jaar vinden meerdere contactmomenten met je CI plaats. De cyclus ziet er als volgt uit.
| Jaar | Type audit | Wat er gebeurt |
|---|---|---|
| Jaar 0 | Certificeringsaudit | Volledige beoordeling op alle invalshoeken; bij positief resultaat ontvangt je certificaat |
| Jaar 1 | Controle-audit (surveillance) | Steekproefsgewijze toets op continuïteit en voortgang |
| Jaar 2 | Controle-audit (surveillance) | Idem, aandacht voor reductie-voortgang en actuele footprint |
| Jaar 3 | Hercertificering | Volledige beoordeling opnieuw, zoals de certificeringsaudit |
De controle-audits zijn minder intensief dan de certificeringsaudit, maar serieus te nemen. De auditor controleert of je systeem nog werkt en of je je doelen haalt.
Wat controleert de auditor per invalshoek?
De ladderbeoordeling is geen papieren controle. De auditor kijkt naar je documenten én naar de praktijk. Per invalshoek heeft de audit een eigen focus.
Inzicht. De auditor controleert of je CO2-footprint klopt: zijn alle bronnen meegenomen, zijn de emissiefactoren juist, is de scope goed afgebakend? Hij vergelijkt ook met voorgaande jaren om consistentie te beoordelen.
Reductie. De auditor kijkt of je doelen concreet en meetbaar zijn, en of je aantoonbare voortgang boekt. Een doel zonder bewijs van uitvoering is een afwijking.
Transparantie. De auditor controleert of je footprint en voortgangsrapportages daadwerkelijk openbaar zijn en actueel. Hij kijkt ook naar interne communicatie: weten je medewerkers wat het CO2-beleid inhoudt?
Participatie. Je moet aantonen dat je actief deelneemt aan een sectorinitiatief, niet alleen dat je lid bent. De auditor vraagt naar bewijs: verslagen, presentaties, of concrete bijdragen aan het initiatief.
Afwijkingen: major en minor
Niet elke tekortkoming leidt direct tot een afgewezen certificaat. De CI onderscheidt twee soorten afwijkingen.
Een major nonconformity is een ernstige tekortkoming die je certificaat blokkeert. Denk aan een ontbrekende footprint, aantoonbaar onjuiste emissiefactoren, of geen enkel bewijs van participatie. Deze moet je oplossen voordat je het certificaat ontvangt.
Een minor nonconformity is een kleinere tekortkoming die je kunt corrigeren binnen een afgesproken termijn. Je ontvangt je certificaat wel, maar de CI volgt de correctie op bij de eerstvolgende audit.
Bereid je interne audit goed voor voordat de CI langskomt. Veel afwijkingen zijn te voorkomen als je zelf vooraf controleert of alle bewijs compleet is. Zie het stappenplan voor de stap interne audit.
Verschil met een gewone ISO-audit
Een ISO-audit (zoals ISO 14001) kijkt primair of je managementsysteem werkt en aan de norm voldoet. De ladderbeoordeling gaat verder: de auditor wil ook zien dat je uitstoot echt daalt. Een systeem dat draait maar geen meetbare reductie oplevert, haalt de ladder niet op de hogere niveaus.
Dat maakt de ladderbeoordeling inhoudelijker. Je kunt niet volstaan met procedures en handboeken; je hebt cijfers, vergelijkingen en bewijs van maatregelen nodig.
Kosten van de audit
De kosten van de audit zijn afhankelijk van je bedrijfsgrootte, je niveau en de CI die je kiest. Als indicatie: een eerste certificeringsaudit kost €3.000-€4.000, een jaarlijkse controle-audit €1.500-€2.500. De CI bepaalt zijn eigen tarieven; vraag altijd meerdere offertes op via certificerende instanties.