Niveaus en treden van de CO2-Prestatieladder
De CO2-Prestatieladder heeft twee indelingen die in 2026 naast elkaar bestaan. Het oude handboek 3.1 kent vijf niveaus (1 tot en met 5). Het nieuwe handboek 4.0, dat SKAO op 14 januari 2025 publiceerde, vervangt die niveaus door drie treden. Welke je nodig hebt, hangt af van wat de aanbesteding vraagt. Tot de overgang is afgerond, accepteren opdrachtgevers vaak allebei.
Dit is precies het punt waar veel bedrijven in verwarring raken. Op deze pagina zetten we beide indelingen naast elkaar, leggen we de overgangsregeling uit, en helpen we je het juiste niveau te kiezen voor je stappenplan.
Handboek 4.0 heeft treden, geen niveaus. Wie zegt dat 4.0 vijf niveaus heeft, verwart de twee versies. In juni 2026 zijn beide indelingen geldig in aanbestedingen.
De vijf niveaus van handboek 3.1
Het oudere handboek 3.1 verdeelt de ladder in vijf niveaus. Niveau 1 tot en met 3 gaan over je eigen organisatie. Niveau 4 en 5 kijken ook naar je keten: leveranciers, onderaannemers en gebruik van je producten.
| Niveau | Focus | Scope |
|---|---|---|
| 1 | Eerste inzicht in je uitstoot | Scope 1 en 2, eigen organisatie |
| 2 | Inzicht plus eerste reductiedoelen | Scope 1 en 2, eigen organisatie |
| 3 | Aantoonbare reductie en communicatie | Scope 1 en 2, eigen organisatie |
| 4 | Reductie samen met je keten | Scope 1, 2 en 3 (keten) |
| 5 | Koploper in ketensamenwerking | Scope 1, 2 en 3 (keten) |
Niveau 3 is in de praktijk het meest gevraagde instapniveau in aanbestedingen. Een aannemer die alleen zijn eigen wagenpark en kantoor in kaart brengt, zit vaak op niveau 3.
De drie treden van handboek 4.0
Handboek 4.0 voegt de oude niveaus samen tot drie treden en legt de lat hoger. De gedachte: minder administratie, meer echte reductie. Er is een trede 4 in ontwikkeling voor absolute koplopers, maar die is nog niet beschikbaar.
| Trede | Wat het vraagt | Vergelijkbaar met 3.1 |
|---|---|---|
| Trede 1 | CO2 reduceren in je eigen organisatie (scope 1 en 2) | Ongeveer niveau 1 t/m 3 |
| Trede 2 | CO2 reduceren met de keten, plus klimaattransitieplan en waardeketenanalyse | Ongeveer niveau 4 en 5 |
| Trede 3 | Stip op de horizon: 0 uitstoot op scope 1, 2 en 3 richting 2050 | Verder dan elk niveau van 3.1 |
Trede 1 is strenger dan het oude niveau 3. Je moet niet alleen inzicht tonen, maar ook concrete reductie aantonen in je eigen bedrijf. Trede 2 introduceert nieuwe eisen zoals een waardeketenanalyse, waarin je de uitstoot van je hele keten in beeld brengt.
Wat geldt in 2026?
In juni 2026 lopen beide handboeken naast elkaar. De overgangsregeling van SKAO geeft iedereen tijd om over te stappen. De belangrijkste data staan hieronder.
| Datum | Wat verandert er |
|---|---|
| 14 juli 2025 | Eerste 4.0-audits mogelijk |
| 1 juli 2026 | Rijkswaterstaat past 4.0 toe in nieuwe GWW-aanbestedingen |
| 14 januari 2027 | Geen nieuwe 3.1-audits meer mogelijk |
| Januari 2028 | Laatste 3.1-certificaten lopen af (max 3 jaar geldig) |
Heb je nu een 3.1-certificaat? Dat blijft geldig tot uiterlijk januari 2028. Je hoeft dus niet overhaast over te stappen. Begin je nu nieuw, dan is 4.0 meestal de logische keuze, omdat 3.1 wordt uitgefaseerd.
Controleer altijd het aanbestedingsdocument. Sommige opdrachtgevers vragen expliciet om een 4.0-certificaat, andere accepteren nog 3.1. Rijkswaterstaat stapt per 1 juli 2026 over op 4.0.
Welk niveau heb jij nodig?
Het korte antwoord: het niveau dat de aanbesteding eist. Kijk in het aanbestedingsdocument welk niveau of welke trede gevraagd wordt, of welk gunningvoordeel aan welk niveau hangt. Vaak is niveau 3 of trede 1 genoeg om mee te doen.
Wil je het maximale aanbestedingsvoordeel, dan loont een hoger niveau. Maar een hoger niveau kost ook meer werk en geld. Weeg de extra winkans af tegen de kosten. Voor de meeste MKB-bedrijven is trede 1 het verstandige startpunt.
Heb je je niveau bepaald? Lees dan verder over de eisen die erbij horen, of begin met het stappenplan.