ISO 27001 onderhouden na certificering
Het ISO 27001 certificaat is binnen. Maar daarmee begint het eigenlijk pas. Het certificaat is 3 jaar geldig, met jaarlijkse surveillance-audits waarin een geaccrediteerde instantie controleert of je ISMS nog werkt. De NEN-versie van de norm beschrijft in hoofdstuk 10 de eis van continue verbetering. Zonder actief onderhoud loop je het risico je certificaat te verliezen.
De meeste organisaties besteden na certificering 10-20% van de tijd die ze in de initiële implementatie hebben gestoken aan jaarlijks onderhoud. Dat is significant minder, maar het is niet nul.
De 3-jarige ISO 27001 certificeringscyclus
| Jaar | Type audit | Wat wordt getoetst | Kosten (indicatie) |
|---|---|---|---|
| 1 | Certificeringsaudit (fase 1 + 2) | Volledig ISMS | €8k-€25k |
| 2 | Surveillance-audit | Selectie van ISMS-onderdelen | €4k-€12k |
| 3 | Surveillance-audit | Andere selectie van onderdelen | €4k-€12k |
| 4 | Hercertificeringsaudit | Volledig ISMS opnieuw | €6k-€20k |
Over 3 jaar moet de auditor alle onderdelen van je ISMS hebben gezien. Bij elke surveillance kiest de auditor een andere selectie. Meer over kosten: kosten en tijdlijn.
Wat moet je jaarlijks doen voor ISO 27001?
Verplichte activiteiten
| Activiteit | Frequentie | Geschatte tijd |
|---|---|---|
| Interne audit | Minimaal jaarlijks | 3-10 dagen (afhankelijk van scope) |
| Managementreview | Minimaal jaarlijks | 1 dag voorbereiding + vergadering |
| Risicoanalyse actualiseren | Jaarlijks + bij grote veranderingen | 2-5 dagen |
| Statement of Applicability (SoA) reviewen | Jaarlijks | 1-2 dagen |
| Beleid en procedures reviewen | Jaarlijks | 2-5 dagen |
| Incidenten registreren en opvolgen | Doorlopend | 1-4 uur per incident |
| Bewustzijnstraining medewerkers | Jaarlijks | 1-2 dagen organisatie |
| Leveranciersbeoordeling | Jaarlijks | 1-3 dagen |
Interne audit
De interne audit is je eigen controle voordat de externe auditor komt. Je checkt of procedures worden gevolgd, of maatregelen werken, en of het ISMS actueel is.
Wie voert het uit?
- Een getrainde interne auditor (mag niet zijn eigen werk auditen)
- Of een externe partij die je interne audit uitvoert
Wat check je?
- Worden de 93 Annex A-maatregelen die je hebt geselecteerd nageleefd?
- Zijn procedures actueel en worden ze gevolgd?
- Zijn risico-beoordelingen up-to-date?
- Worden incidenten gemeld en afgehandeld?
- Is er bewijs van continue verbetering?
Managementreview
De directie bespreekt minimaal jaarlijks de status van het ISMS. Vaste agendapunten:
- Status van acties uit vorige review
- Veranderingen in dreigingen en risico’s
- Resultaten van interne audits
- Incidenten en hun afhandeling
- Prestatie van het ISMS (KPI’s)
- Verbetermogelijkheden
- Zijn beleid en doelen nog actueel?
Output: Besluiten en acties, vastgelegd in notulen. De auditor vraagt altijd om deze notulen.
Je ISO 27001 ISMS actueel houden bij veranderingen
Je ISMS moet meebewegen met je organisatie. Bij deze veranderingen moet je je ISMS bijwerken:
| Verandering | Impact op ISMS |
|---|---|
| Nieuwe cloudleverancier of SaaS-tool | Risicoanalyse bijwerken, leveranciersbeleid toepassen |
| Overname of fusie | Scope herzien, nieuwe systemen en data in scope brengen |
| Thuiswerken / hybride werken | Beleid voor remote access, fysieke beveiliging thuiswerkplek |
| Nieuwe wetgeving (bijv. NIS2) | Compliance-eisen bijwerken, maatregelen aanpassen |
| Groot beveiligingsincident | Root cause analyse, maatregelen aanpassen, communicatie |
| Nieuwe dienst of product | Risicoanalyse, privacy impact assessment indien nodig |
| Personele wijzigingen (CISO vertrekt) | Rollen en verantwoordelijkheden bijwerken, kennisborging |
De meest voorkomende reden voor problemen bij surveillance-audits: het ISMS is niet meegegroeid met de organisatie. Je hebt nieuwe systemen, nieuwe mensen, nieuwe processen — maar het ISMS beschrijft nog de situatie van twee jaar geleden.
Veelgemaakte fouten na ISO 27001 certificering
Het ISMS in de la leggen
Na de intensieve certificeringsperiode is de verleiding groot om even te ontspannen. Maar als je 11 maanden niets doet en dan in maand 12 alles moet inhalen voor de surveillance-audit, wordt het stressvol en oppervlakkig.
Oplossing: Plan vaste momenten (maandelijks of per kwartaal) voor ISMS-onderhoud. Spreek het af met het team en zet het in de agenda.
Interne audit als formaliteit behandelen
Een interne audit die bestaat uit “alles is in orde, geen bevindingen” is een rode vlag voor de auditor. Een goed werkend ISMS vindt altijd verbeterpunten.
Oplossing: Neem de interne audit serieus. Laat het uitvoeren door iemand die kritisch durft te kijken. Externe hulp is een optie.
Bewustzijnstraining vergeten
Bij de implementatie train je iedereen. Maar nieuwe medewerkers krijgen geen training, en bestaande medewerkers zijn het na een jaar vergeten.
Oplossing: Integreer beveiligingsbewustzijn in het onboardingproces. Plan jaarlijkse opfriscursus of phishing-simulatie.
Incidenten niet registreren
Kleine incidenten (fout gestuurde e-mail, verloren USB-stick) worden niet geregistreerd omdat ze “niet ernstig genoeg” lijken. Maar de auditor verwacht een incidentregistratie met trendanalyse.
Oplossing: Maak melden laagdrempelig. Elk incident registreren, hoe klein ook. Analyseer trends per kwartaal.
Risicoanalyse niet actualiseren
De risicoanalyse uit jaar 1 beschrijft nog steeds een on-premise serveromgeving, terwijl je inmiddels volledig naar de cloud bent gemigreerd.
Oplossing: Herzie de risicoanalyse minimaal jaarlijks en bij elke significante verandering.
Wat kost ISO 27001 onderhoud per jaar?
| Kostenpost | Klein (10-50 FTE) | Middelgroot (50-250 FTE) | Groot (250+ FTE) |
|---|---|---|---|
| Interne tijd (jaarlijks) | 80-150 uur | 150-300 uur | 300-600 uur |
| Externe audit (surveillance) | €4k-€8k | €6k-€12k | €10k-€20k |
| Externe ondersteuning | €2k-€5k | €5k-€15k | €10k-€30k |
| Tools en software | €1k-€5k | €3k-€10k | €5k-€20k |
| Totaal per jaar | €8k-€20k | €15k-€40k | €30k-€80k |
Meer over kosten: kosten en tijdlijn.
Meer informatie
- Het auditproces — Wat kun je verwachten bij surveillance en hercertificatie
- ISMS uitgelegd — Het systeem dat je onderhoudt
- Risicoanalyse — Hoe je risico’s actueel houdt
- Annex A maatregelen — De 93 beheersmaatregelen
- Kosten en tijdlijn — Volledige kosteninschatting
- Eisen van ISO 27001 — Alle normeisen per hoofdstuk