Wat is de Veiligheidsladder (SCL)?
De Veiligheidsladder (officieel: Safety Culture Ladder, afgekort SCL) is een meetlat voor veiligheidscultuur en -gedrag in een organisatie. Je toont er niet mee aan dat je papier op orde hebt, maar hoe veiligheid echt leeft, van directie tot werkvloer. De ladder kent 5 treden. Hoe hoger de trede, hoe sterker de veiligheidscultuur.
De Veiligheidsladder wordt beheerd door NEN , sinds 1 juli 2016. De officiële bron is safetycultureladder.com . Het is geen wet en geen ISO-norm, maar opdrachtgevers in de bouw en infra maken het de facto verplicht via aanbestedingen. Vanaf 1 juli 2026 vragen veel opdrachtgevers minimaal trede 3.
| Kenmerk | De Veiligheidsladder in het kort |
|---|---|
| Officiële naam | Safety Culture Ladder (SCL) |
| Wat meet het? | Veiligheidscultuur en -gedrag, geen managementsysteem |
| Resultaat | Een trede van 1 tot 5, geen ja/nee certificaat |
| Wettelijk verplicht? | Nee, maar de facto via ViA-aanbestedingen |
| Beheerder | NEN (sinds 2016, oorspronkelijk van ProRail) |
| Actuele editie | SCL 2.0 (geldt sinds 1 januari 2024) |
| Geldigheid | 3 jaar, met jaarlijkse audit |
Wat de Veiligheidsladder anders maakt
De meeste veiligheidskeurmerken kijken naar je systeem. Heb je procedures? Zijn de diploma’s geldig? Worden incidenten geregistreerd? De Veiligheidsladder kijkt een laag dieper: doen mensen het ook echt, en waarom?
Een voorbeeld maakt het concreet. Twee bedrijven hebben allebei een procedure voor werken op hoogte. Bedrijf A houdt zich eraan omdat de baas anders boos wordt. Bedrijf B houdt zich eraan omdat iedereen het normaal vindt om elkaar aan te spreken. Op papier zijn ze gelijk. Op de ladder staat bedrijf B hoger.
Daarom praat een auditor bij de Veiligheidsladder met mensen op de werkvloer en kijkt hij hoe er echt gewerkt wordt. Lees meer over gedrag en cultuur en over het auditproces.
De Veiligheidsladder geeft geen ja/nee certificaat zoals VCA. Je krijgt een trede tussen 1 en 5. Certificeren kan vanaf trede 2 tot en met trede 4.
De 5 treden in het kort
De Veiligheidsladder loopt van een organisatie die niks met veiligheid doet (trede 1) tot een organisatie waar veiligheid in het DNA zit (trede 5). De meeste opdrachtgevers vragen trede 3. Dat is het punt waarop systemen er zijn en mensen veiligheid serieus nemen.
| Trede | Naam | Houding in een zin |
|---|---|---|
| 1 | Pathologisch | ”Wat niet weet, wat niet deert.” |
| 2 | Reactief | ”We doen pas iets na een ongeval.” |
| 3 | Berekenend | ”We hebben systemen en houden ons aan de regels.” |
| 4 | Proactief | ”We zoeken risico’s actief op en spreken elkaar aan.” |
| 5 | Vooruitstrevend | ”Veiligheid is even belangrijk als tijd, geld en kwaliteit.” |
Een volledige uitleg per trede, met voorbeelden van hoe een bedrijf op elke trede klinkt, lees je op de pagina over de 5 treden.
Voor wie is de Veiligheidsladder?
De Veiligheidsladder is vooral een eis in de bouw, infra, energie, spoor en installatietechniek. Werk je voor ProRail , Rijkswaterstaat, TenneT, een provincie of een waterschap? Dan is de kans groot dat je een bepaalde trede moet aantonen.
De eis komt zelden uit eigen beweging. Meestal vraagt een opdrachtgever erom via een aanbesteding. Sinds de Governance Code Veiligheid in de Bouw en de handreiking Veiligheid in Aanbestedingen (ViA) is trede 3 de norm geworden voor contracten vanaf 100.000 euro.
Op deze pagina
Hieronder vind je alle onderwerpen rond de Veiligheidsladder. Per pagina beantwoorden we een vraag: wat zijn de treden, welke vorm past bij je bedrijf, wat kost het, en hoe verloopt de audit. Gebruik de kaarten om snel te navigeren.
Veiligheidsladder, VCA of ISO 45001?
Deze drie worden vaak verward. Kort gezegd: VCA is een checklist (heb je je zaken op orde?), ISO 45001 is een arbomanagementsysteem (heb je een systeem?), en de Veiligheidsladder meet cultuur (leeft het ook echt?).
Veel bedrijven in de infra hebben VCA en de Veiligheidsladder naast elkaar. VCA omdat het een basiseis is, de Veiligheidsladder omdat grote opdrachtgevers het vragen. De vergelijking met VCA legt uit hoe ze elkaar aanvullen.
Bronnen
- Safety Culture Ladder (NEN) (officiële schemabeheerder)
- NEN - Veiligheidsladder / Safety Culture Ladder
- Governance Code Veiligheid in de Bouw (ViA-afspraken)
- ProRail - Veiligheidsladder voor leveranciers