CO2-footprint berekenen voor de CO2-Prestatieladder
De CO2-footprint, ook wel emissie-inventaris genoemd, is het fundament onder de CO2-Prestatieladder. Zonder een correcte footprint kun je geen eisen aantonen, geen reductiedoelen onderbouwen en kom je de audit niet door. De footprint hoort bij de invalshoek ‘inzicht’, de eerste van de vier invalshoeken die SKAO beoordeelt.
De methodiek die de ladder hanteert, sluit aan op het GHG Protocol en ISO 14064-1. Je hoeft die normen niet volledig te kennen, maar de principes — scope 1, 2 en 3 — zijn wel leidend. Welke scopes je moet meten, hangt af van je niveau of trede.
Scope 1, 2 en 3: wat is het verschil?
De drie scopes verdelen je uitstoot naar bron. De grens bepaalt wie er verantwoordelijk voor is en waar de uitstoot plaatsvindt.
| Scope | Definitie | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Scope 1 | Directe uitstoot van je eigen organisatie | Diesel in eigen materieel, aardgas voor verwarming, koelvloeistof lekverliezen |
| Scope 2 | Uitstoot van ingekochte energie | Elektriciteit van het net, stadsverwarming |
| Scope 3 | Uitstoot in de keten, buiten je directe controle | Transport door leveranciers, woon-werkverkeer medewerkers, ingekochte materialen, afvalverwerking |
Een concreet voorbeeld. Een aannemer rijdt met eigen graafmachines (scope 1), gebruikt stroom op de bouwplaats (scope 2) en koopt beton in dat elders geproduceerd is (scope 3). Voor niveau 3 of trede 1 telt alleen scope 1 en 2. Pas bij niveau 4-5 of trede 2 moet ook scope 3 in beeld.
Welke scopes gelden per niveau?
| Niveau (3.1) / Trede (4.0) | Verplichte scopes |
|---|---|
| Niveau 1, 2, 3 / Trede 1 | Scope 1 en 2 |
| Niveau 4, 5 / Trede 2 | Scope 1, 2 en 3 |
| Trede 3 | Scope 1, 2 en 3, gericht op 0 uitstoot |
Begin je voor het eerst, dan is scope 1 en 2 het startpunt. Scope 3 is omvangrijker en vraagt meer data, maar geeft ook meer inzicht in waar de grote reducties te halen zijn.
Stap voor stap je footprint berekenen
Stap 1: verbruiksgegevens verzamelen
Verzamel facturen en verbruiksregistraties over een heel kalenderjaar. Denk aan energierekeningen (gas, stroom), brandstofbonnen of tankafrekeninigen, kilometerregistraties en leaserapportages.
Dit is de stap die de meeste tijd kost. Veel bedrijven onderschatten hoelang het duurt om alle data te verzamelen, zeker als je meerdere locaties of voertuigen hebt.
Stap 2: emissiefactoren toepassen
Emissiefactoren rekenen verbruik om naar tonnen CO2-equivalent. Voor Nederlandse bedrijven zijn de officiële emissiefactoren van co2emissiefactoren.nl het juiste startpunt. Deze factoren worden jaarlijks bijgewerkt en zijn afgestemd op de Nederlandse situatie.
Voorbeeld: 1 liter diesel heeft een emissiefactor van ongeveer 2,68 kg CO2. Verbruik je 10.000 liter per jaar, dan is de uitstoot circa 26,8 ton CO2.
Stap 3: omrekenen naar ton CO2-equivalent
Tel alle emissiebronnen op en druk ze uit in ton CO2-equivalent (tCO2e). Dat is de standaardeenheid die de ladder gebruikt. Houd scope 1 en scope 2 apart, zodat je later kunt laten zien welke reductie je op welke scope behaalt.
De ladder vraagt een emissie-inventaris per kalenderjaar. Gebruik altijd dezelfde peildatum en methodiek, zodat je jaar-op-jaar kunt vergelijken en reductie kunt aantonen.
Veelgemaakte fouten bij de footprint
Incomplete gegevens. Vergeten bronnen zijn een van de meest voorkomende afwijkingen tijdens de ladderbeoordeling. Controleer of je alle locaties, voertuigen en energiebronnen hebt meegenomen.
Verkeerde emissiefactoren. Gebruik altijd de meest recente Nederlandse factoren. Factoren uit andere landen of verouderde lijsten geven een vertekend beeld.
Onduidelijke scope-grenzen. Als je scope niet goed is afgebakend, weet de auditor niet wat er wel en niet in zit. Documenteer welke onderdelen van je organisatie zijn meegenomen en welke niet, en waarom.
Scope 3 te smal. Wie scope 3 moet meten voor niveau 4-5 of trede 2, moet echt alle relevante categorieën in kaart brengen. Een waardeketenanalyse helpt om te bepalen welke categorieën het zwaarst wegen.
Relatie met ISO 50001
ISO 50001 vereist een energiebeoordeling die qua logica lijkt op de footprint. De ladder is breder: hij kijkt naar alle CO2-bronnen, niet alleen naar energie. Heb je ISO 50001 al? Dan heb je een goede basis, maar je bent er nog niet: scope-conversie en CO2-berekening komen er nog bij.
Het stappenplan laat zien hoe je de footprint inpast in het volledige traject. De eisen per invalshoek geven aan wat de auditor verder beoordeelt naast de footprint.
Bronnen
- co2emissiefactoren.nl (officiële NL-emissiefactoren)
- SKAO - CO2-Prestatieladder
- CO2-Prestatieladder - certificeren