CO₂-Prestatieladder checklist: bewijs per versie en trede
Kies eerst de versie van het Handboek en pas daarna de juiste checklist. In de overgangsperiode bestaan Handboek 3.1 met vijf niveaus en Handboek 4.0 met drie treden naast elkaar. De officiële overgangsregeling van SKAO legt uit hoe lang beide routes beschikbaar zijn. Gebruik de pagina niveaus en treden voor begrippen en het auditproces voor de toetsing.
Handboek 4.0 werd op 14 januari 2025 gepubliceerd. Audits volgens 4.0 zijn mogelijk sinds 14 juli 2025; nieuwe 3.1-audits kunnen volgens de overgangsregeling tot 14 januari 2027 plaatsvinden. Bestaande 3.1-certificaten kunnen nog geldig zijn tot uiterlijk 14 januari 2028, afhankelijk van de eerstvolgende jaarlijkse audit. Zet versie, trede of niveau en peildatum bovenaan je bewijsregister.
Checklist voor Handboek 4.0
De vier invalshoeken inzicht, reductie, transparantie en participatie blijven herkenbaar. Presenteer ze niet als vier nieuwe eisen die pas met 4.0 zijn ontstaan. 4.0 verandert de structuur naar treden en voegt inhoudelijke accenten toe, zoals een klimaattransitieplan en meer aandacht voor de waardeketen bij hogere treden.
| Invalshoek | Bewijs dat je registreert | Eigenaar | Status en reviewdatum |
|---|---|---|---|
| Inzicht | Organisatiegrens, energiegegevens, emissiefactoren, footprintperiode | Energiemanager | Concept / datum |
| Reductie | Doelen, maatregelen, voortgang en afwijkingen | Directie | Open / datum |
| Transparantie | Interne en externe communicatie met versiebeheer | Communicatie | Gereed / datum |
| Participatie | Sector- of keteninitiatief, bijdrage en evaluatie | Projectleider | Open / datum |
| Waardeketen | Ketenanalyse en relevante scope 3-informatie waar 4.0 dat vraagt | Inkoop | Open / datum |
| Transitie | Klimaattransitieplan met acties, middelen en termijnen | Directie | Open / datum |
Koppel elk item aan een bestandsnaam, verantwoordelijke en laatste controle. Bewaar brondata naast de berekening: facturen, meterstanden, brandstofregistraties en de gebruikte emissiefactoren. Noteer wijzigingen zodat een auditor kan reconstrueren waarom een getal veranderde.
Footprintcontrole vóór de audit
Loop deze vragen door:
- Is de organisatiegrens gelijk aan de scope van het certificaat?
- Zijn alle relevante energiebronnen en locaties opgenomen?
- Staat per emissiefactor de bron en versie vermeld?
- Zijn periode, conversies en afrondingen reproduceerbaar?
- Heeft iemand de berekening onafhankelijk gecontroleerd?
- Is duidelijk welke scope 1-, scope 2- en eventuele scope 3-emissies zijn?
Een aannemer met dieselbussen, een werkplaats en ingehuurd transport bewaart dus niet alleen de totaalgrafiek. Hij legt tankpassen, energiefacturen, de methode voor ingehuurd transport en de controle door een tweede persoon vast.
Als je nog volgens 3.1 werkt
Gebruik dan de eisen en niveaubenamingen van 3.1 consequent. Meng “niveau 3” niet zonder uitleg met “trede 1” uit 4.0. De overgangsmapping is geen één-op-één omzetting: trede 1 is ongeveer gekoppeld aan oude niveaus 1 tot en met 3, maar is inhoudelijk strenger dan oud niveau 3. Bespreek bij een overstap welke documenten opnieuw moeten worden beoordeeld.
Een bestaand 3.1-register kan bruikbaar blijven als bron, maar controleer de nieuwe structuur, waardeketen en transitie-eisen tegen het gekozen 4.0-document. Voor aanbestedingen geeft de overgangsregeling een beperkte acceptatiemapping: 4.0-trede 1 geldt als 3.1-niveau 3, en 4.0-trede 2 of 3 als 3.1-niveau 5. Dat is geen inhoudelijke één-op-één-gelijkstelling. De officiële Handboek-4.0-downloads zijn het startpunt; kies de download die bij je trede hoort.
Fictieve casus: mkb-aannemer
Een aannemer met één werkplaats kiest 4.0 trede 1. De footprint bevat gas, elektriciteit en diesel. De checklist wijst drie gaten aan: de emissiefactor van diesel is niet vastgelegd, de directie heeft geen reductiedoel met deadline en de externe communicatie heeft geen reviewdatum. De eigenaar vult de drie punten aan, laat de berekening controleren en bewaart het bewijs in een auditmap.
Het register zegt daarmee precies wie wat heeft gedaan. Het belooft geen gunningvoordeel: de aanbestedende dienst bepaalt zelf de fictieve korting of punten en de voorwaarden.
Een checklist is een bewijsregister, geen certificaat. De certificerende instelling beoordeelt de gekozen versie, trede, scope en werking van je systeem.
Veelgestelde vragen
Moet ik direct naar Handboek 4.0?
Dat hangt af van je certificaat, contracten en aanbestedingen. Bespreek de overgang met je certificerende instelling en controleer de regeling van SKAO.
Is “niveau 3” hetzelfde als “trede 1”?
Nee. De versies gebruiken verschillende structuren en de inhoud is niet volledig gelijk. Vermeld altijd versie én niveau of trede.
Welk gunningpercentage krijg ik?
Dat staat niet vast in de ladder. De aanbestedende dienst bepaalt het voordeel, de puntentoekenning en de bewijsvoorwaarden.