Skip to Content
VeiligheidsladderVeelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over de Veiligheidsladder

De Veiligheidsladder (Safety Culture Ladder) roept veel praktische vragen op. Is het verplicht? Wat kost het? Wat is het verschil met VCA? En wat verandert er op 1 juli 2026? Op deze pagina beantwoorden we de meest gestelde vragen. Officieel beheerder is NEN ; voor de actuele norm verwijzen we naar safetycultureladder.com .

Is de Veiligheidsladder verplicht?

De Veiligheidsladder is geen wettelijke plicht. Er staat geen wet die zegt dat je een bepaalde trede moet halen. Maar voor bedrijven in de bouw, infra en energie is hij de facto verplicht via aanbestedingen.

Grote opdrachtgevers als Rijkswaterstaat, ProRail, TenneT en de waterschappen vragen als aanbestedingseis een bepaalde trede. Dingt je bedrijf mee naar hun contracten? Dan kom je er niet omheen. Meer over welke opdrachtgever wat vraagt lees je op de pagina ViA-verplichting en voor de bouw en infra.

Wat is het verschil met VCA?

VCA en de Veiligheidsladder meten verschillende dingen. VCA controleert of je systeem en documenten op orde zijn: heb je de juiste procedures, diploma’s en registraties? De Veiligheidsladder kijkt een laag dieper: leeft veiligheid echt in je organisatie, of staat het alleen op papier?

VCA geeft een ja/nee certificaat. De Veiligheidsladder geeft een trede van 1 tot 5. In de bouw hebben veel bedrijven beide, omdat opdrachtgevers ze allebei vragen. Een uitgebreide vergelijking vind je op de pagina Veiligheidsladder vs. VCA.

Welke trede heb ik nodig?

De meeste opdrachtgevers die de Veiligheidsladder vragen, eisen minimaal trede 3. Dat is het niveau waarop systemen aanwezig zijn en mensen veiligheid serieus nemen. Enkele branches bij ProRail (werkplekbeveiliging, kabel- en boorbedrijven) vragen trede 4.

Lees altijd de aanbestedingsstukken van je opdrachtgever. De overzichtstabel per opdrachtgever staat op de pagina voor de bouw en infra. Een uitleg van wat elke trede inhoudt, staat op de pagina de 5 treden.

Wat kost de Veiligheidsladder?

Er is geen vaste prijs. NEN publiceert geen standaardtarieven; elke geaccrediteerde certificerende instelling (CI) hanteert zijn eigen tarief. Als indicatie: voor een mkb-bedrijf dat trede 3 haalt via SCL of SCL Light liggen de totaalkosten over 3 jaar vaak tussen de 5.000 en 20.000 euro, inclusief begeleiding. De pure auditkosten bij de CI bedragen initieel circa 1.500 tot 5.000 euro, afhankelijk van de vorm en organisatiegrootte.

Een gedetailleerd overzicht per certificatievorm en bedrijfsgrootte staat op de pagina kosten en tijdlijn.

Hoe lang duurt het traject?

Dat hangt af van hoe ver je nu van je doeltrede af staat. De nulmeting, keuze van certificatievorm en gap-analyse nemen een paar weken. De cultuurverandering zelf duurt het langst: van trede 2 naar trede 3 kost gemiddeld 6 tot 12 maanden.

Het certificaat of statement is daarna 3 jaar geldig. In jaar 2 en jaar 3 toetst de CI je voortgang. Na 3 jaar volgt hercertificering. Het volledige traject staat in het stappenplan.

Wat is het verschil tussen een certificaat en een statement?

Een certificaat ontvang je bij SCL Original of SCL. Het is een volwaardig certificaat met trede-aanduiding, tot en met trede 4.

Een statement ontvang je bij SCL Light. Het is het officiële resultaat van de SCL Light-procedure, maximaal trede 3. Een statement is geen volledig certificaat, maar het telt wel mee voor ViA-aanbestedingen. Zie voor de volledige uitleg de pagina certificatievormen.

Telt de ASA (Approved Self Assessment) nog mee voor aanbestedingen?

Nee. Sinds ViA 3.0 is de Approved Self Assessment (ASA) geschrapt als aanvaard instrument voor aanbestedingen. De ASA bestaat nog wel als SCL-product voor intern gebruik, maar als je een ViA-eis moet aantonen, heb je SCL Original, SCL of SCL Light nodig.

Heb je in het verleden een ASA ingezet om aan aanbestedingseisen te voldoen? Controleer dan of dit nog geldig is bij je opdrachtgever. Onder ViA 3.0 is dat niet meer het geval.

Wie beheert de Veiligheidsladder?

De Veiligheidsladder wordt beheerd door NEN  (Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie-instituut), sinds 1 juli 2016. Oorspronkelijk is de Veiligheidsladder ontwikkeld door ProRail, rond 2012. De officiële naam is Safety Culture Ladder (SCL). De norm zelf is te vinden via safetycultureladder.com .

Is de Veiligheidsladder hetzelfde als ISO 45001?

Nee. ISO 45001 is een internationaal managementsysteem voor arbeidsomstandigheden. Je bewijst ermee dat je arborisico’s systematisch beheerst. De Veiligheidsladder meet veiligheidscultuur en -gedrag.

ISO 45001 geeft een ja/nee certificaat. De Veiligheidsladder geeft een trede. Een sterk ISO 45001-systeem kan helpen bij de stap naar trede 3 van de Veiligheidsladder, maar ze zijn niet inwisselbaar. Opdrachtgevers die de Veiligheidsladder vragen, accepteren ISO 45001 niet als vervanging.

Wat verandert er op 1 juli 2026?

Vanaf 1 juli 2026 is trede 3 het minimum binnen ViA 3.0 voor contracten vanaf 100.000 euro. Daarvoor hing de eis af van de risicoklasse van het werk en volstond soms trede 2 of een zelfbeoordeling. Die variatie verdwijnt: trede 3 is de nieuwe ondergrens.

De ASA telt niet meer mee (zie hierboven). Wel tellen SCL Original, SCL en SCL Light alle drie mee.

Kan mijn trede dalen?

Ja. De certificerende instelling beoordeelt je in jaar 2 en jaar 3 opnieuw. Als je veiligheidscultuur is verslechterd of als systemen niet meer werken, kan de CI je trede verlagen. Een certificaat halen is het begin; onderhoud is de volgende stap.

Heb ik VCA en de Veiligheidsladder allebei nodig?

Dat hangt af van je opdrachtgevers. In de bouw en infra is het gebruikelijk dat grote aannemers beide hebben: VCA als basiseis en de Veiligheidsladder als opdrachtgever-specifieke eis. Ze vullen elkaar aan. VCA kijkt naar het systeem, de Veiligheidsladder kijkt naar de cultuur.

Vraag bij twijfel na bij je opdrachtgever wat hij precies verwacht. Meer over de verhouding tussen beide staat op de pagina Veiligheidsladder vs. VCA.

Meer over de Veiligheidsladder

Gedrag en cultuurWat is de kennisbank?