Skip to Content
ISO 42001ISO-normen voor AI

ISO-normen voor AI: de complete familie

Er is niet één ISO-norm voor AI, maar een hele familie. ISO/IEC 42001  is de bekendste en de enige certificeerbare, maar daaromheen liggen richtlijnen die helpen bij risico’s, begrippen en impact. Ze komen allemaal uit dezelfde commissie, ISO/IEC JTC 1/SC 42 . In Nederland zijn ze verkrijgbaar via NEN . Op deze pagina zie je per norm wat hij doet en voor wie.

Welke ISO-normen voor AI zijn er?

De normen vallen in twee soorten. Eén is certificeerbaar: ISO/IEC 42001, het AI-managementsysteem. Daar krijg je een certificaat voor van een certificerende instantie. De rest zijn richtlijnen en technische rapporten. Die helpen je de eisen in te vullen, maar je certificeert er niet voor.

NormNaamDoelStatusVoor wie
ISO/IEC 42001:2023AI-managementsysteem (AIMS)Verantwoorde AI besturen en beheersenCertificeerbaarElke organisatie die AI maakt of inzet
ISO/IEC 23894:2023Richtlijn AI-risicomanagementHet risicoproces voor AI invullenRichtlijnRisico- en compliance-rollen
ISO/IEC 22989:2022Concepten en terminologieEén taal voor AI-begrippenRichtlijnIedereen die met AI-normen werkt
ISO/IEC TR 24028:2020Overzicht betrouwbaarheid AIAchtergrond bij robuustheid en veiligheidTechnisch rapportOntwikkelaars en architecten
ISO/IEC 42005:2025AI system impact assessmentDe impact op mensen beoordelenRichtlijnWie een impactanalyse doet

Alleen ISO/IEC 42001 levert een certificaat op. De andere normen zijn waardevol als naslagwerk en invulhulp, maar je laat je er niet voor auditen.

ISO/IEC 42001: de spil van de familie

ISO/IEC 42001:2023  is gepubliceerd in december 2023 en is de eerste certificeerbare AI-norm ter wereld. Het beschrijft hoe je een AI-managementsysteem opzet: beleid, rollen, risicomanagement en continue verbetering. De norm volgt de High Level Structure, net als ISO 27001 en ISO 9001.

De andere normen in de familie hangen hieraan. Ze geven detail bij onderdelen waar 42001 alleen de eis stelt. Lees meer over wat ISO 42001 is en de eisen van de norm.

ISO/IEC 23894: risicomanagement voor AI

ISO/IEC 23894:2023  werkt het risicoproces uit, specifiek voor AI. Waar ISO 42001 eist dát je risico’s beheerst, laat 23894 zien hóe. Het sluit aan op ISO 31000, de algemene risicomanagementnorm.

Gebruik deze norm als praktische aanvulling bij je AI-risicomanagement. Hij beschrijft AI-specifieke risicobronnen zoals bias, datakwaliteit en onuitlegbaarheid.

ISO/IEC 22989: begrippen en terminologie

ISO/IEC 22989:2022  legt de basisbegrippen vast: wat is een AI-systeem, een model, trainingsdata, model drift? Het zorgt dat iedereen dezelfde taal spreekt. Handig als startpunt voordat je de andere normen induikt.

Voor een toegankelijke uitleg van deze termen kun je ook terecht op onze begrippen en definities.

ISO/IEC TR 24028: betrouwbaarheid van AI

ISO/IEC TR 24028:2020  is een technisch rapport, geen norm waar je je aan houdt. Het geeft achtergrond bij betrouwbare AI: robuustheid, veiligheid, transparantie en uitlegbaarheid. Zie het als naslagwerk dat de concepten achter AI-ethiek onderbouwt.

ISO/IEC 42005: AI impact assessment

ISO/IEC 42005:2025  is gepubliceerd in 2025 en richt zich op één onderdeel: de impactanalyse. Hoe beoordeel je de gevolgen van een AI-systeem voor mensen, groepen en de maatschappij? Het is de praktische gids bij de AI impact assessment die ISO 42001 vraagt.

Welke norm heb je nodig?

Begin met ISO/IEC 42001 als je wilt certificeren of je AI-governance structureel wilt regelen. De rest pak je erbij waar je verdieping nodig hebt: 23894 voor risico’s, 42005 voor impact, 22989 voor begrippen, 24028 voor betrouwbaarheid.

De EU AI Act is geen ISO-norm maar een wet. ISO-normen kunnen je helpen eraan te voldoen, maar ze zijn niet hetzelfde. Lees ISO 42001 vs EU AI Act voor het verschil.

Meer lezen

Bronnen

Voor startups en scale-upsBegrippen en definities