Taak risico analyse (TRA) VCA met voorbeeld
Een taak risico analyse (TRA) is een schriftelijke analyse van één specifieke klus: je deelt de taak op in stappen, noemt per stap de gevaren en legt vast welke maatregelen je neemt. VCA vraagt een TRA voor werk in een specifieke situatie, met risico’s die niet in je algemene RI&E staan, of waarbij je afwijkt van de standaardwerkwijze. De eis staat in vraag 2.2 van de VCA-checklist 2026/6.1 .
De TRA is een must-vraag voor alle drie de VCA-niveaus: VCA*, VCA** en VCA Petrochemie. Hij zit tussen de algemene risico-inventarisatie (RI&E) en de korte check vlak voor het werk, de LMRA. Hieronder lees je wat de SSVV precies eist en zie je een ingevulde TRA die je kunt overnemen.
RI&E, TRA en LMRA: waar staat de TRA?
VCA werkt met drie lagen risicoanalyse. Elke laag gaat een stap dieper en dichter op het werk zitten.
| RI&E (vraag 2.1) | TRA (vraag 2.2) | LMRA (vraag 2.3) | |
|---|---|---|---|
| Over | Alle gangbare activiteiten van het bedrijf | Eén taak in een specifieke situatie | De werkplek op dit moment |
| Wanneer | Vooraf, minimaal elke drie jaar geëvalueerd | Vóór de klus, bij de werkvoorbereiding | Vlak voor de start en bij wijzigingen |
| Wie | Bedrijf, met de VGM-functionaris | Een betrokken lijnfunctionaris | Elke medewerker zelf |
| Vastleggen | Schriftelijk | Schriftelijk | Volgens je eigen procedure |
Een voorbeeld. In de RI&E van een installatiebedrijf staat “werken op ladders” als gangbaar risico met standaardmaatregelen. Moet een monteur een pomp vervangen in een kelder waar ook een stofzuigerwagen staat te werken, dan maak je een TRA. Op de dag zelf doet de monteur een LMRA en ziet dat de kelder nat is.
Wat eist VCA 2026/6.1 van een TRA?
Vraag 2.2 heeft een doelstelling, minimumeisen en gevraagde documenten. De auditor beoordeelt ze alle drie.
| VCA-eis | Wat betekent het? |
|---|---|
| Vaste methodiek | Je werkt steeds op dezelfde manier: taken beschrijven, risico’s benoemen, maatregelen bepalen |
| Onder verantwoordelijkheid van een lijnfunctionaris die bij het werk betrokken is | Een uitvoerder of voorman, geen adviseur op afstand |
| Die lijnfunctionaris heeft voldoende kennis, kunde en ervaring met veiligheid | In de praktijk vaak iemand met VOL-VCA en ervaring met dit werk |
| Die lijnfunctionaris communiceert met alle operationele medewerkers op de werkplek | Hij bespreekt de TRA met de ploeg |
| Risico’s worden beheerst met doeltreffende maatregelen | Maatregelen die het risico echt verlagen, niet alleen “voorzichtig zijn” |
| Documenten: methodiek en actuele TRA’s | Minstens één TRA aantoonbaar niet ouder dan één jaar |
Deze eisen zijn in VCA 2026/6.1 inhoudelijk gelijk gebleven aan VCA 2017/6.0. Wat er wel veranderde, lees je op de pagina VCA 2026/6.1: wat verandert er?
Een TRA staat niet los van de rest van VCA. Uit je TRA’s leid je de opleidingseisen voor risicovolle taken af (vraag 3.4). Na een incident pas je de TRA zo nodig aan (vraag 11.2). En in een VGM-plan verwijs je naar de TRA’s van dat project.
Voorbeeld TRA: pompseal vervangen op 6 meter hoogte
Hieronder een fictieve, ingevulde TRA van een onderhoudsbedrijf. De klus: de seal van een pomp vervangen op een bordes van 6 meter hoog, in een productiehal waar de productie doorloopt. Het bedrijf scoort risico’s met een eenvoudige risicomatrix: kans (K) en ernst (E) van 1 tot 3, risico is K × E.
Kop van de TRA
| Veld | Invulling |
|---|---|
| TRA-nummer | TRA-2026-031 |
| Taak | Vervangen pompseal P-12, bordes +6 m, hal 2 |
| Opgesteld door | Uitvoerder M. Jansen (VOL-VCA), met monteurs A. en B. |
| Datum en geldig voor | 14-10-2026, deze klus |
| Vergunningen | Werkvergunning opdrachtgever, LOTO-formulier |
Analyse per taakstap
| Stap | Gevaar | K | E | Risico | Maatregel | Wie |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Pomp vrijgeven | Onverwacht opstarten, druk op leiding | 2 | 3 | 6 | Lockout-tagout door operator, drukloos maken, eigen slot per monteur | Operator en monteur |
| 2. Gereedschap naar bordes | Vallend gereedschap op looppad | 2 | 3 | 6 | Hijsen met tas aan lijn, looppad eronder afzetten | Monteur A |
| 3. Seal demonteren | Restvloeistof (licht bijtend) in ogen | 2 | 2 | 4 | Lekbak, ruimzichtbril, chemicaliënhandschoenen | Monteur A en B |
| 4. Werken aan rand bordes | Vallen van hoogte bij hangend werk | 1 | 3 | 3 | Werken binnen leuning, geen opstapjes, uitvoerder controleert | Monteur B |
| 5. Nieuwe seal monteren | Beknelling van handen | 2 | 1 | 2 | Juiste trekker, niet onder de as werken | Monteur A |
| 6. Pomp terug in bedrijf | Lekkage bij opstarten | 1 | 2 | 2 | Lektest door operator, monteurs op afstand | Operator |
Afsluiting
| Veld | Invulling |
|---|---|
| Besproken met | Monteur A en B, operator hal 2, op 14-10-2026 07:15 |
| Handtekeningen | Uitvoerder en beide monteurs |
| Bijzonderheden | Bij afwijking (andere pomp, lekkage, natte vloer) eerst stoppen en TRA aanpassen |
Let op stap 1 en 2. Die scoren het hoogst, dus daar zitten de sterkste maatregelen: een technische blokkade en een afgezet gebied. Persoonlijke beschermingsmiddelen staan bij stap 3 als aanvulling, niet als eerste oplossing.
Hoe maak je een TRA in vijf stappen?
- Kies de taak. Neem werk dat afwijkt van je standaard of extra gevaren heeft.
- Deel de taak op in stappen. Vijf tot tien stappen, in de volgorde waarin het werk gebeurt.
- Benoem per stap de gevaren. Denk aan vallen, beknelling, elektriciteit, stoffen, verkeer en ander werk in de buurt.
- Beoordeel en kies maatregelen. Begin bij de bron: kun je het gevaar weghalen? Daarna afschermen, dan instructie, dan PBM.
- Bespreek en teken. Loop de TRA door met de ploeg vóór de start en laat iedereen tekenen.
Maak de TRA samen met de mensen die het werk uitvoeren. Zij weten waar het in de praktijk misgaat. Een TRA die alleen op kantoor is geschreven, mist die kennis.
Wat controleert de VCA-auditor bij de TRA?
Tijdens de VCA-audit kijkt de auditor op kantoor en op de werkplek. Dit zijn de vragen die je kunt verwachten:
- Welke methodiek gebruiken jullie, en staat die beschreven?
- Laat een recente TRA zien. Is er minstens één jonger dan een jaar?
- Wie heeft deze TRA opgesteld, en was die persoon bij het werk betrokken?
- Is de TRA met de medewerkers besproken? Is daar bewijs van, zoals handtekeningen?
- Kent de monteur op de werkplek de maatregelen uit de TRA?
Het laatste punt is waar het vaak misgaat. Een keurige TRA in de map telt weinig als de ploeg hem niet kent.
Veelgestelde vragen over de TRA bij VCA
Is een TRA verplicht voor VCA*?
Ja. Vraag 2.2 is een must-vraag voor VCA*, VCA** en VCA Petrochemie, zowel in VCA 2017/6.0 als in VCA 2026/6.1. Zonder werkende TRA-aanpak krijg je geen certificaat.
Hoe vaak moet je een TRA actualiseren?
VCA noemt geen vaste termijn per TRA. Je moet wel actuele TRA’s hebben, waarvan minstens één niet ouder dan een jaar. Pas een TRA aan als de situatie verandert of na een incident, zoals vraag 11.2 vraagt.
Wat is het verschil tussen een TRA en een LMRA?
De TRA maak je vooraf en schriftelijk voor een specifieke taak. De LMRA doe je ter plekke, vlak voor de start, om te checken of de situatie nog klopt met de voorbereiding.
Mag je een TRA hergebruiken?
Ja, voor dezelfde taak in dezelfde situatie. Werk je op een andere locatie of met andere omstandigheden, loop hem dan opnieuw na. Een TRA met een oude datum en een andere projectlocatie valt de auditor direct op.
Meer informatie
- LMRA bij VCA - De laatste check vlak voor het werk
- VGM-plan voor aannemers - Waar je TRA’s in terugkomen
- Werkplekinspectie VCA - Controleren of maatregelen werken
- Gevaren en risico’s beoordelen (ISO 45001) - De bredere aanpak
- VCA-checklist 2026/6.1 (SSVV) - De officiële eis