Inspectie- en testplan voor EN 1090: sjabloon met voorbeeld
Een inspectie- en testplan (ITP, inspection and test plan) is het overzicht van welke controles je op een project uitvoert, wanneer, door wie en met welk resultaat. Bij EN 1090 werken veel bedrijven per project met een ITP, zodat ze het proces van materiaal tot eindcontrole kunnen aantonen. Hieronder staat een sjabloon met een ingevuld voorbeeld dat je kunt overnemen.
Het ITP is de projectversie van je FPC-systeem. Waar de FPC de algemene werkwijze beschrijft, legt het ITP vast wat er bij dit specifieke project moet gebeuren. De lascontroles volgen uit ISO 3834, en de executieklasse van het project bepaalt hoeveel onderzoek je moet doen. Volgens Bouwen met Staal wordt de fabrieksproductiecontrole door een notified body beoordeeld.
Kort antwoord: een ITP is een tabel met per stap de controle, de eis, het moment en de registratie. Zet er “hold points” in waar het werk pas door mag na goedkeuring.
Wat is een hold point?
Een hold point is een controlemoment waar het werk stopt tot iemand het heeft goedgekeurd. Een witness point is een moment waar iemand aanwezig mag zijn, maar het werk niet hoeft te stoppen. Het onderscheid bepaalt wat je wel en niet mag doorzetten.
Typische hold points bij staalbouw zijn: goedkeuring van de WPS voor de start van het lassen, eindinspectie van de lasnaad voor het verven, en controle van de afmetingen voor de montage. Welke punten verplicht zijn, staat in je projectspecificatie en in de norm.
Voorbeeld: ingevuld ITP voor een stalen kolom-liggerconstructie
Het onderstaande voorbeeld is fictief. Het laat de opbouw zien. De eisen en toleranties zijn illustratief en niet bedoeld als productieinstructie.
| Stap | Controle | Eis | Moment | Type | Registratie |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Materiaalcertificaat 3.1 | Staalsoort en partij komen overeen | Bij ontvangst | Hold | ITP-01, afgetekend |
| 2 | Markering partijnummer | Nummer staat op het materiaal | Bij zagen | Witness | ITP-02 |
| 3 | WPS-goedkeuring | WPS gekoppeld aan WPQR | Voor start lassen | Hold | WPS-01 rev. 2 |
| 4 | Lasserkwalificatie | Lasser geldig voor WPS | Voor start lassen | Hold | Lassermatrix |
| 5 | Visuele controle las | Geen onderbeet of porositeit zichtbaar | Na elke las | Witness | Lascontroleformulier |
| 6 | Niet-destructief onderzoek | Volgens de eisen van de executieklasse | Na lassen | Hold | NDO-rapport |
| 7 | Afmetingen | Binnen de toleranties uit de tekening | Voor montage | Hold | Meetformulier |
| 8 | Eindcontrole en CE-koppeling | Alles afgetekend, kwaliteit gecontroleerd | Voor levering | Hold | Afleverdossier |
De kolom “Type” is de belangrijkste. Hold points zijn de plekken waar je het werk echt stopt. Zonder hold points is het ITP een lijst die niemand volgt.
Hoe bouw je het op?
Een ITP maak je per project, niet per bedrijf. Je begint met de eisen uit de projectspecificatie en voegt daar je eigen werkwijze aan toe. De volgorde hieronder werkt in de praktijk goed.
Haal de eisen uit de projectspecificatie
Noteer de staalsoort, de executieklasse en de eisen aan lassen en onderzoek. Vraag de constructeur om ontbrekende klassen of eisen voordat je begint.
Maak een lijst van alle processtappen
Van inkoop tot levering. Denk aan ontvangst, zagen, boren, lassen, richten, coaten en montage.
Zet per stap een controle
Elke stap krijgt minimaal één controle, met een eis, een moment en een registratie. Verwijs bij lassen naar de WPS en bij materiaal naar het 3.1-certificaat.
Kies het type controle
Bepaal per controle of het een hold point, een witness point of een gewone controle is. Hold points zijn de stappen die je pas na goedkeuring doorzet.
Laat het ITP goedkeuren
De lascoördinator of de verantwoordelijke voor kwaliteit tekent het ITP af. Bij een project met een externe opdrachtgever kan die ook moeten goedkeuren.
Wat wil de auditor zien bij het ITP?
De auditor kiest een project en vraagt om het ITP. Daarna controleert hij of de geregistreerde uitvoering klopt met het plan. Hij loopt de hold points na en vraagt of die echt zijn uitgevoerd.
Hij let op drie dingen. Ten eerste of elk hold point is afgetekend, met datum en naam. Ten tweede of de registraties bestaan en bij het project horen. Ten derde of het ITP past bij de executieklasse van het project. Een ITP voor EXC1 dat op een EXC3-project wordt gebruikt, is een afwijking.
Veelgemaakte fouten
Een generiek ITP voor alle projecten. Een sjabloon is een goed startpunt, maar elk project heeft eigen eisen. Een ITP dat niet bij het project past, wordt bij de audit meteen zichtbaar.
Hold points die niet worden afgetekend. Het werk gaat door, de handtekening ontbreekt. Dat is de meest voorkomende bevinding bij een ITP.
NDO zonder koppeling aan de klasse. Het niet-destructief onderzoek moet passen bij de executieklasse. Zie de pagina over executieklassen voor de keuze per klasse.
Registratie in losse papieren. Als de registraties in een la liggen, kan niemand ze terugvinden. Leg ze vast in je dossier, gekoppeld aan het project.
Veelgestelde vragen over het ITP
Is een ITP verplicht bij EN 1090?
De norm eist een systematische controle van de productie via je FPC-systeem. Een ITP is de praktische vorm daarvan per project. Veel notified bodies verwachten het, maar de exacte eis volgt uit je FPC-systeem en de norm.
Wie maakt het ITP?
Meestal de lascoördinator of de kwaliteitsmedewerker, in overleg met de projectleider. De constructeur levert de eisen.
Wat is het verschil met een WPS?
De WPS beschrijft hoe je last. Het ITP beschrijft wanneer en hoe je controleert, en verwijst naar de WPS als onderdeel van die controle.
Kan ik een ITP hergebruiken voor een volgend project?
Ja, als sjabloon. Pas de eisen, de executieklasse en de hold points aan voor elk nieuw project. Een kopie zonder aanpassing levert bij de audit een bevinding op.
Meer lezen
- FPC-systeem voor EN 1090 met de algemene werkwijze
- WPS voorbeeld bij EN 1090 voor de lasprocedure in het ITP
- Materiaalcertificaat 3.1 bij EN 1090 voor de ingangscontrole
- Traceerbaarheid en markering van onderdelen om de controles aan het onderdeel te koppelen