F-gassen persoonscertificaat: categorieën en examen
Het F-gassen persoonscertificaat is het bewijs dat een monteur veilig en lekvrij kan werken aan installaties met koudemiddel. Sinds 29 maart 2026 geven examenbureaus alleen nog certificaten af volgens BRL 200 versie 2.0, in zes categorieën: A1, A2, B, C, D en E. Een nieuw certificaat is 7 jaar geldig, en oude F-gassencertificaten vervallen uiterlijk op 12 maart 2029, aldus het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) .
De nieuwe indeling volgt uit de F-gassenverordening (EU) 2024/573. F-gassen en natuurlijke koudemiddelen zitten nu in één systeem. Werk je voor klanten, dan heeft je werkgever (of jij als zzp’er) daarnaast een BRL 100-bedrijfscertificaat nodig. Je certificaat is te controleren in het Centraal Register Techniek .
De categorie hangt af van twee dingen: met welk koudemiddel je werkt (F-gassen en koolwaterstoffen, CO2 of ammoniak) en hoeveel koudemiddel er in de installatie zit.
De categorieën van het F-gassen persoonscertificaat
Deze tabel zet de zes categorieën naast elkaar, met de oude certificaten die ze vervangen.
| Categorie | Koudemiddel | Hoeveelheid | Werkzaamheden | Vervangt |
|---|---|---|---|---|
| A1 | F-gassen en koolwaterstoffen (zoals propaan) | Alle hoeveelheden | Installeren, onderhoud, reparatie, lekcontrole, terugwinnen | F-gassen categorie I plus ACK-K of VVAKK-ACB B1/B2 |
| A2 | F-gassen en koolwaterstoffen | Minder dan 3 kg (6 kg bij gelabelde hermetisch gesloten systemen) | Als A1, voor kleinere systemen | F-gassen categorie I of II plus ACK-K of VVAKK-ACB B1/B2/B3 |
| B | CO2 | Alle hoeveelheden | Alle werkzaamheden aan CO2-installaties | ACK-C of VVAKK-ACB C1/C2 |
| C | Ammoniak (NH3) | Alle hoeveelheden | Alle werkzaamheden aan ammoniakinstallaties | ACK-A of VVAKK-ACB A1 |
| D | F-gassen | Minder dan 3 kg (6 kg hermetisch) | Alleen terugwinnen, geen installatie of onderhoud | F-gassen categorie III |
| E | F-gassen | Niet begrensd | Alleen lekcontrole zonder het circuit te openen | F-gassen categorie IV |
Bron: IPLO, eisen aan natuurlijke personen . Voor mobiele airco’s in auto’s, SF6 in schakelinstallaties en blusgassen gelden aparte regelingen.
Welke categorie heb je nodig?
De meeste monteurs komen uit bij A1 of A2. Een paar voorbeelden uit de praktijk:
| Wie | Werk | Categorie |
|---|---|---|
| Aircomonteur | Plaatst split-airco’s met 1 tot 2,5 kg R32 bij woningen en kantoren | A2 |
| Warmtepompinstallateur | Plaatst split-warmtepompen en monoblocks met propaan, repareert circuits | A2, of A1 bij grotere installaties |
| Koeltechnicus | Onderhoudt koelinstallaties van supermarkten met 30 kg R449A | A1 |
| Koeltechnicus distributiecentrum | Werkt aan CO2-installaties | B (plus A1 als hij ook aan F-gassystemen werkt) |
| Technicus vleesverwerker | Onderhoudt de ammoniakkoeling | C |
| Medewerker afvalverwerker | Wint koudemiddel terug uit afgedankte airco’s onder 3 kg | D |
| Inspecteur | Controleert installaties op lekken zonder ze te openen | E |
Twijfel je tussen A1 en A2? Kijk naar de grootste installatie waaraan je werkt. Zit daar 3 kg of meer in (en is hij niet gelabeld hermetisch gesloten tot 6 kg), dan heb je A1 nodig. Voor warmtepompen staat de afweging uitgewerkt op certificaat nodig voor warmtepomp installeren.
Het examen voor het F-gassen persoonscertificaat
Je haalt het certificaat met een examen bij een erkend examenbureau. Een cursus is niet verplicht, het examen wel. De examens zijn landelijk gelijk: ze komen van de Gemeenschappelijke Examencommissie CerVaKo. Hoe het traject eruitziet, lees je in het stappenplan om het certificaat te halen. Wat een cursus wel en niet oplevert, staat bij cursus of opleiding.
Bij Koninklijke PBNA bestaat het A1- en A2-examen uit twee delen:
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Theorie | 60 minuten, 40 meerkeuzevragen, digitaal, met direct een voorlopige uitslag |
| Praktijk | Veiligheid en hantering, inspectie, en hardsolderen en monteren |
Voor het praktijkexamen neem je onder meer antistatische veiligheidsschoenen, antistatische werkkleding met lange mouwen en je eigen manometerset mee. Andere examenbureaus kunnen de praktijk anders inrichten, maar de eisen komen uit dezelfde BRL 200.
Waar doe je het examen?
Ondernemersplein noemt deze erkende examenbureaus:
| Examenbureau | Toepassingsgebied |
|---|---|
| STEK | Stationaire koeling en mobiele werktuigen |
| STE Examenbureau | Stationaire koeling en mobiele werktuigen |
| Koninklijke PBNA | Stationaire koeling |
| IBKI | Mobiele airco’s |
| Bepect | Midden- en hoogspanningsschakelinstallaties (SF6) |
| CIBV | Brandblusinstallaties |
De examens voor CO2 (B) en ammoniak (C) kwamen later beschikbaar dan A1 en A2, omdat de vragenbank complexer was. Ze worden sinds 1 juli 2026 afgenomen. Prijzen per examen staan op kosten BRL 100 en persoonscertificaat.
Hoe lang is het F-gassen persoonscertificaat geldig?
Een nieuw certificaat in categorie A1 tot en met E is 7 jaar geldig. Daarna moet je hercertificeren met een opfriscursus of een nieuwe toets. Dat is nieuw: onder de oude regels was een F-gassencertificaat levenslang geldig.
Heb je nog een oud certificaat? Dan blijft dat uiterlijk geldig tot 12 maart 2029. Dit is het overzicht:
| Wat je nu hebt | Wat je nodig hebt | Uiterlijk |
|---|---|---|
| F-gassen categorie I | A1 (via aanvullingsexamen) | 12 maart 2029 |
| F-gassen categorie II | A2 (via aanvullingsexamen) | 12 maart 2029 |
| F-gassen categorie III | D | 12 maart 2029 |
| F-gassen categorie IV | E | 12 maart 2029 |
| Geen certificaat | Volledig examen in de juiste categorie | Vóór je aan het circuit werkt |
Met een oud certificaat hoef je niet alles opnieuw te doen. Bij PBNA vrijstelt categorie 1 je bij het A1-aanvullingsexamen van inspectie en van hardsolderen en monteren. Categorie 2 geeft bij het A2-aanvullingsexamen vrijstelling voor hardsolderen en monteren.
Wacht niet tot 2029. Elke monteur in Nederland met een oud certificaat moet vóór dezelfde datum over. De examenplekken raken naar verwachting vol in de laatste maanden.
Geldt een buitenlands F-gassencertificaat?
Een persoonscertificaat uit een ander EU-land geldt ook in Nederland. Het wordt niet omgezet of geregistreerd, maar je moet het bij een controle kunnen laten zien. Nederland mag om een vertaling in een andere officiële EU-taal vragen. Een certificaat van buiten de EU geldt alleen als er een verdrag met Nederland is en het niveau gelijkwaardig is.
Wat controleert de inspecteur of opdrachtgever?
De ILT controleert of monteurs een geldig certificaat hebben. Een opdrachtgever kan het zelf nakijken in het Centraal Register Techniek op naam of certificaatnummer. Een BRL 100-auditor vraagt de lijst van monteurs met categorie en vervaldatum op. Hoe je in het algemeen een certificaat nakijkt, lees je bij certificaat controleren. Voor de stappen in het register zelf zie je F-gassen certificaat controleren in het CRT.
Veelgemaakte fouten met het persoonscertificaat
- Denken dat een oud certificaat levenslang geldt. Dat was zo, maar het vervalt uiterlijk op 12 maart 2029.
- A2 halen terwijl je aan grotere systemen werkt. Zit er 3 kg of meer in een niet-hermetisch systeem, dan heb je A1 nodig.
- Vergeten dat propaan er nu onder valt. Wie aan een propaanwarmtepomp werkt, heeft ook een certificaat nodig.
- Alleen een persoonscertificaat als zzp’er. Werk je voor klanten, dan heb je ook BRL 100 nodig.