Basisopname en detailopname onder BRL 9500
Een basisopname is de opname die een EP-adviseur doet als de gedetailleerde gegevens over het gebouw ontbreken. Een detailopname is de opname als die gegevens wel beschikbaar zijn. Beide volgen het opnameprotocol uit ISSO-publicatie 82.1, dat de beoordelingsrichtlijn BRL 9500-W van InstallQ noemt.
Het verschil zit in wat je meet, wie het mag doen en hoeveel gegevens je invoert. Welke opname je moet doen, hangt vooral af van het gebouw en de situatie. De regels daarvoor vind je op de pagina over woning of utiliteit. Het energielabel zelf bereken je met de software die is geattesteerd volgens NTA 8800, zie ook de RVO-pagina over EP-Online .
Wat is een basisopname?
De basisopname is de lichte variant. De adviseur neemt alleen op wat visueel waarneembaar is, of wat hij op een eenvoudige manier kan achterhalen. Denk aan de oriëntatie van de woning, het aantal ruimtes en de soort verwarming.
Veel details ontbreken dan. Voor die details gebruikt de software een vaste waarde. In de richtlijn heet dat ‘onbekend’. De adviseur kiest die optie als hij een kenmerk niet kan zien of herleiden. De software rekent dan met een forfaitaire waarde.
Wat is een detailopname?
De detailopname is de zware variant. De adviseur verzamelt meer gegevens over constructies, glas, installaties en thermische bruggen. Hij voert die gegevens in en maakt zelf de berekeningen. Met gedetailleerde tekeningen en installatieschema’s kan hij veel van die waarden vastleggen in plaats van te schatten.
Ook de bevoegdheid is anders. Een basisopname mag een EP-W/B-adviseur doen. Een detailopname mag alleen een EP-W/D-adviseur doen. Een EP-W/D-adviseur voldoet automatisch aan de eisen voor de basisopname.
Het verschil op een rij
| Onderdeel | Basisopname | Detailopname |
|---|---|---|
| Wanneer | Als gedetailleerde invoergegevens ontbreken | Als gedetailleerde gegevens beschikbaar zijn |
| Wie mag het doen | EP-W/B- of EP-W/D-adviseur | Alleen EP-W/D-adviseur |
| Gegevens | Wat visueel zichtbaar is of eenvoudig te achterhalen | Meer gegevens, plus eigen berekeningen |
| Onbekende waarden | Mag de optie ‘onbekend’ gebruiken, met forfaitaire waarde | Minder schattingen, want er worden meer gegevens ingevoerd |
| Tijd en kosten | Korter en meestal goedkoper | Langer en meestal duurder |
De richtlijn noemt geen prijzen. Het verschil in tijd volgt uit het aantal gegevens dat je moet verzamelen. Vraag bij elke offerte welk opnametype erin zit, en vergelijk dan appels met appels. Meer over prijzen vind je op kosten en tijdlijn.
Wanneer moet je een detailopname doen?
Bij sommige situaties is de detailopname verplicht. De richtlijn noemt onder meer deze gevallen:
- Een berekening om aan te tonen dat een nieuwe woning voldoet aan de wettelijke eisen.
- Vernieuwing na sloop, waarbij alleen de fundering en de vloer blijven staan en de schil nieuw is.
- Een volledige renovatie van een woning waarvoor na 1 januari 2021 nieuwe eisen gelden aan isolatie of hernieuwbare energie.
- Een nieuwe woning met een opleverdatum na 1 januari 2021.
- Een aanvraag voor een energieprestatievergoeding, of het aantonen dat een verbetering aan een BENG-eis voldoet.
- Een woning die eerder al met een detailopname is geregistreerd.
Bij oplevering is de detailopname altijd verplicht, ook als de opname pas later plaatsvindt. Bij bestaande woningen mag de adviseur kiezen voor een basisopname, als de detailopname niet verplicht is. Zit er geen van die situaties tussen, dan kiest de opdrachtgever zelf.
Een voorbeeld: dezelfde woning, twee situaties
Neem een fictieve eengezinswoning uit 1975 die eigenares Marit Dekker wil verkopen. Bij de verkoop van een bestaande woning moet er een energielabel zijn. Adviseur Thijs Koster (EP-W/B) komt langs. De meterkast is zichtbaar, de isolatie in het dak ook. Van de glassoort en de spouwisolatie heeft hij geen papieren. Hij doet een basisopname en gebruikt voor die twee onbekende waarden de optie ‘onbekend’.
Stel nu dat Marit de woning sloopt en een nieuwe woning bouwt, opgeleverd in 2027. Dan moet er een detailopname komen, omdat de opleverdatum na 1 januari 2021 ligt. Die opname doet een EP-W/D-adviseur. Hij meet de constructies na en voert de werkelijke waarden in. De uitkomst van het label is dan preciezer, en het kost meer tijd.
Een EP-adviseur die een detailopname als basisopname registreert, krijgt een afwijking. De richtlijn noemt dat als voorbeeld van verkeerd registreren. Krijgt een adviseur twee opeenvolgende jaren een kritieke afwijking door zo’n fout, dan kan InstallQ de vakbekwaamheid intrekken. Zie interne en externe controles.
Wat betekent het voor de nauwkeurigheid?
Bij een basisopname rekent de software met forfaitaire waarden voor alles wat onbekend is. Dat is niet fout, maar het is een schatting. Bij een detailopname zijn er minder schattingen, omdat de adviseur meer gegevens heeft ingevoerd.
Daarom kan het energielabel verschillen, afhankelijk van welke opname je doet. Een woning die met een basisopname en later met een detailopname wordt bekeken, kan een ander label krijgen. Dat zegt dus niet dat een van beide ‘fout’ is. Het zegt wel dat de detailopname de scherpere meting is.
Veelgestelde vragen
Mag ik een woning met een detailopname later met een basisopname opnemen?
Nee, niet als de woning eerder met een detailopname is geregistreerd. De richtlijn maakt dat een verplichting in die situatie. Vraag je adviseur welk opnametype de eerdere registratie gebruikte.
Wie bepaalt of ik een basis- of detailopname nodig heb?
Dat hangt eerst af van de situatie. Ligt de woning in een categorie waarvoor de detailopname verplicht is, dan is die keuze gemaakt. In alle andere gevallen kiest de opdrachtgever. De adviseur helpt je daarbij, maar kan de keuze niet voor je maken.
Is een basisopname altijd goedkoper?
Meestal wel, omdat de adviseur minder gegevens verzamelt en invoert. Maar een goedkope basisopname is niet altijd de beste keuze. Als je de woning later wilt verduurzamen, kan een detailopname je meer houvast geven. Vraag beide prijzen op en vergelijk wat je ervoor terugkrijgt.
Meer lezen
- Woning of utiliteit: welke regels per gebouwtype gelden
- EP-adviseur examen: wat de EP-W/B- en EP-W/D-niveaus inhouden
- EP-Online registratie: hoe het rapport in het register komt