V&G-plan: wat moet erin?
Een V&G-plan (veiligheids- en gezondheidsplan) is het wettelijk verplichte plan voor een bouwwerk waarin staat welke gevaren er op de bouwplaats zijn en hoe je die beheerst. De opdrachtgever zorgt dat het er komt, op grond van artikel 2.28 van het Arbobesluit . In de ontwerpfase beschrijft het de risico’s van het ontwerp, in de uitvoeringsfase werkt de aannemer het uit tot een plan voor de bouwplaats.
Het V&G-plan is dus een wettelijke plicht uit de bouwregels van de Arbowet , geen VCA-eis. Wel sluit het aan op het VGM-plan voor aannemers dat VCA** vraagt. Hieronder lees je wanneer een V&G-plan verplicht is, wat er volgens de wet in moet en hoe een ingevuld plan eruitziet.
Wanneer is een V&G-plan verplicht?
Een V&G-plan is verplicht bij twee soorten bouwwerken. Dat staat in artikel 2.28, eerste lid, van het Arbobesluit.
| Situatie | Wettelijke basis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Het bouwwerk is meldingsplichtig: meer dan 30 werkdagen én meer dan 20 werknemers tegelijk, of meer dan 500 mensdagen | Art. 2.27 en 2.28 Arbobesluit | Nieuwbouw van een school |
| Het werk brengt bijzondere gevaren mee uit bijlage II van de Europese bouwplaatsrichtlijn 92/57/EEG | Art. 2.28 Arbobesluit | Een kleine rioolklus in een diepe sleuf |
Let op de tweede regel. Ook een klus van een week kan een V&G-plan nodig hebben, als het werk een bijzonder gevaar meebrengt.
Welke werkzaamheden brengen bijzondere gevaren mee?
Bijlage II van richtlijn 92/57/EEG noemt tien soorten werk. Kort samengevat:
| Nr. | Bijzonder gevaar |
|---|---|
| 1 | Gevaar om bedolven te raken, weg te zakken of van hoogte te vallen |
| 2 | Blootstelling aan gevaarlijke chemische of biologische stoffen |
| 3 | Ioniserende straling |
| 4 | Werk in de buurt van hoogspanningskabels |
| 5 | Verdrinkingsgevaar |
| 6 | Putten, ondergronds grondverzet en tunnels |
| 7 | Duikwerk met luchttoevoer |
| 8 | Werk in caissons met perslucht |
| 9 | Werken met springstoffen |
| 10 | Monteren of demonteren van zware prefab-elementen |
Wat moet er in een V&G-plan? De wettelijke inhoud
Artikel 2.28, tweede lid, somt op wat er “afhankelijk van de voortgang in het bouwproces” ten minste in het V&G-plan staat. Dat zijn zeven onderdelen.
| Onderdeel (art. 2.28 lid 2) | Wat schrijf je op? |
|---|---|
| a. Projectgegevens | Beschrijving van het bouwwerk, betrokken bedrijven op de bouwplaats, naam van de coördinator ontwerpfase en uitvoeringsfase |
| b. Risico-inventarisatie | Specifieke gevaren van dit bouwwerk, zoals asbest, verontreinigde grond of water, en gevaren door gelijktijdig of na elkaar werken |
| c. Maatregelen | Wat je doet tegen elk gevaar uit onderdeel b |
| d. Afspraken | Wie welke maatregel uitvoert en wanneer |
| e. Toezicht | Hoe je controleert of de maatregelen werken |
| f. Ontwerpkeuzes | Bouwkundige, technische en organisatorische keuzes voor veiligheid, met onderbouwende rapporten |
| g. Voorlichting en instructie | Hoe werknemers op de bouwplaats worden geïnformeerd |
De wet schrijft geen vast format voor. Een plan van vijf pagina’s is prima als alle onderdelen erin staan. Een dik standaarddocument zonder projectspecifieke gevaren is dat niet.
V&G-plan ontwerpfase en uitvoeringsfase: het verschil
Het Arbobesluit verdeelt het bouwproces in twee fasen. Het V&G-plan groeit mee, van ontwerp naar uitvoering.
| Ontwerpfase | Uitvoeringsfase | |
|---|---|---|
| Wie is verantwoordelijk? | Opdrachtgever | Uitvoerende partij (aannemer) |
| Wie stelt het op? | Coördinator ontwerpfase (art. 2.30) | Coördinator uitvoeringsfase werkt het bij (art. 2.31) |
| Waar gaat het over? | Risico’s die volgen uit het ontwerp en de ontwerpkeuzes | Werkmethodes, planning, bouwplaatsinrichting |
| Wanneer klaar? | Onderdeel van het bestek, vóór aanvang op de bouwplaats (art. 2.32) | Doorlopend, bijgewerkt als het werk vordert |
Een voorbeeld. In de ontwerpfase kiest de architect voor prefab gevelelementen in plaats van metselwerk op hoogte. Dat scheelt valgevaar en staat als ontwerpkeuze in het V&G-plan. In de uitvoeringsfase beschrijft de aannemer hoe de kraan de elementen plaatst, waar de afzetting komt en wie het hijsplan maakt.
Werken er twee of meer werkgevers, of een werkgever en zelfstandigen, op de bouwplaats? Dan stelt de opdrachtgever een coördinator ontwerpfase aan en de uitvoerende partij een coördinator uitvoeringsfase (artikel 2.29 Arbobesluit).
Voorbeeld V&G-plan uitvoeringsfase: risicotabel
Het hart van elk V&G-plan is de tabel met gevaren, maatregelen en verantwoordelijken (onderdelen b tot en met e). Hieronder een fictief voorbeeld voor de renovatie van een kantoorpand van drie verdiepingen, met acht weken bouwtijd en vier bedrijven op de bouwplaats.
| Gevaar | Fase | Maatregel | Wie | Toezicht |
|---|---|---|---|---|
| Vallen van dakrand bij vervangen dakbedekking | Week 2-4 | Tijdelijke dakrandbeveiliging rondom, geen werk zonder randbeveiliging | Dakdekker | Uitvoerder controleert dagelijks |
| Asbesthoudende kit in kozijnen (uit inventarisatierapport) | Week 1 | Sanering door gecertificeerd saneringsbedrijf vóór sloop | Saneerder | Vrijgavemeting voor start sloop |
| Vallende voorwerpen bij gevelwerk boven entree | Week 3-6 | Overkapping boven ingang, looproute omgeleid | Hoofdaannemer | Wekelijkse werkplekinspectie |
| Gelijktijdig werk: elektricien onder steigerwerkzaamheden | Week 5 | Werkzaamheden in tijd gescheiden, afstemming in bouwoverleg | Coördinator uitvoering | Planning in bouwoverleg |
| Hijsen van installaties op dak | Week 6 | Hijsplan, afgezet hijsgebied, erkende machinist | Kraanverhuurder | Controle hijsplan vóór start |
| Stof bij slijpen van beton | Week 2-7 | Bronafzuiging, natte bewerking, stofmasker FFP3 als restmaatregel | Alle bedrijven | Steekproef tijdens inspectie |
Let op de volgorde in de laatste regel. Je pakt een gevaar eerst bij de bron aan en zet persoonlijke beschermingsmiddelen pas als laatste in. Dat is de arbeidshygiënische strategie uit de Arbowet.
V&G-plan en VCA: hoe hangen ze samen?
VCA vraagt geen V&G-plan, maar wel een eigen VGM-projectplan voor projecten. Dat staat in vraag 5.1 van de VCA-checklist 2026/6.1 en geldt voor VCA** en VCA Petrochemie. In de praktijk vullen ze elkaar aan.
| V&G-plan | VGM-projectplan (VCA) | |
|---|---|---|
| Grondslag | Wet: art. 2.28 Arbobesluit | Certificatieschema: VCA-vraag 5.1 |
| Wie zorgt ervoor? | Opdrachtgever, daarna uitvoerende partij | De VCA-gecertificeerde aannemer zelf |
| Scope | Het hele bouwwerk en alle bedrijven op de bouwplaats | De eigen werkzaamheden van de aannemer en zijn onderaannemers |
| Milieu | Niet verplicht | Onderdeel van VGM (veiligheid, gezondheid, milieu) |
Als VCA-aannemer gebruik je het V&G-plan van de opdrachtgever als input. Je neemt de gevaren die jouw werk raken over in je eigen VGM-projectplan en in je taak risico analyses. Vraag 3.6 van de VCA-checklist eist bovendien dat je medewerkers vóór de start worden geïnstrueerd over de regels van de opdrachtgever en het projectplan.
Wat controleert de VCA-auditor bij projecten met een V&G-plan?
De VCA-auditor toetst niet het V&G-plan zelf. Hij kijkt of jouw bedrijf er goed mee omgaat. Reken op deze vragen tijdens de VCA-audit:
- Ligt er een actueel VGM-projectplan en sluit het aan op het V&G-plan van de opdrachtgever?
- Zijn de medewerkers en onderaannemers vóór de start geïnstrueerd, met presentielijst als bewijs?
- Kennen medewerkers op de bouwplaats de belangrijkste gevaren en maatregelen?
- Worden werkplekinspecties uitgevoerd op de punten uit het plan?
Veelgestelde vragen over het V&G-plan
Is een V&G-plan verplicht voor een verbouwing?
Ja, als de verbouwing meldingsplichtig is of een bijzonder gevaar uit bijlage II meebrengt. Een kleine verbouwing zonder die kenmerken heeft geen V&G-plan nodig. De werkgever moet dan wel gewoon een RI&E hebben en veilig werken.
Wie betaalt het V&G-plan?
De opdrachtgever is verantwoordelijk voor het plan in de ontwerpfase. Het moet onderdeel zijn van het bestek (artikel 2.32). De kosten van het bijwerken in de uitvoeringsfase liggen meestal bij de uitvoerende partij, afhankelijk van het contract.
Wat is het verschil tussen een V&G-plan en een V&G-dossier?
Het V&G-plan gaat over de bouwfase. Het V&G-dossier (artikel 2.30, onder c) bundelt informatie voor latere werkzaamheden aan het gebouw, zoals onderhoud of sloop. Denk aan de plek van ankerpunten op het dak.
Meer informatie
- VGM-plan voor aannemers - Het VCA-projectplan met voorbeeld
- Taak risico analyse (TRA) - Risico’s per taak uitwerken
- VCA-eisen - De checklist uitgelegd
- ISO 45001 voor de bouw - Arbomanagement in de bouwsector
- Arbobesluit, afdeling 5 Bouwproces - De wettekst