Is de PSO-Prestatieladder verplicht?
Nee. Het PSO-certificaat is een vrijwillige erkenning: jij vraagt hem aan bij PSO-Nederland via MijnPSO, en een certificerende instelling controleert of je hem verdient. Het certificaat is niet algemeen verplicht. Het wordt pas een eis als een opdrachtgever dat in een aanbesteding vastlegt. Zo kan een opdrachtgever eisen dat je social return levert, en het PSO-certificaat aanwijzen als manier om daaraan te voldoen. Dat blijkt uit de stukken van die specifieke aanbesteding, niet uit de handleiding. Het PIANOo-overzicht over social return laat zien dat een opdrachtgever de sociale bijdrage kan stimuleren of verplichten, en laat de vorm open. Meer over die social return-eis staat op PSO bij aanbestedingen. Wat een certificaat kost, staat op PSO-certificaat aanvragen en kosten.
PSO-Nederland schrijft dat veel (semi)publieke opdrachtgevers het keurmerk als sociaal inkoopinstrument gebruiken, en dat de spelregels per arbeidsmarktregio verschillen. Dat maakt de vraag praktisch: de PSO is verplicht voor jou als je een opdracht wilt winnen waarvoor de opdrachtgever het certificaat eist. Geeft de opdrachtgever er alleen punten voor, dan is het een voordeel en geen plicht. Anders is het een keuze.
Op deze pagina
- Wat wel en niet verplicht is
- Zo check je een aanbesteding
- Wat je de opdrachtgever kunt vragen
- Voorbeeld: twee aanbestedingen naast elkaar
- Wat als je het niet hebt
Wat wel en niet verplicht is
| Situatie | Verplicht? | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Je wilt gewoon je sociale impact laten zien | Nee | Je kunt de rekentool gratis gebruiken om je trede te berekenen. Zie treden en berekening. |
| Een aanbesteding vraagt om social return als eis | Hangt af van de aanbesteding | Je kunt de eis invullen zonder PSO, of de PSO gebruiken als de opdrachtgever dat toestaat |
| Een aanbesteding geeft punten voor social return | Nee | Een PSO-trede kan je punten opleveren, maar het is geen harde eis |
| Een opdrachtgever vraagt uitdrukkelijk om een PSO-certificaat | Ja, voor die opdracht | Zonder certificaat voldoe je niet aan de eis |
De PSO-handleiding van TNO bevat de regels voor de erkenning zelf. Over de vraag of een opdrachtgever het certificaat mag eisen of waarderen, zegt hij niets. Dat laatste is aan de opdrachtgever.
Het certificaat kost een jaarbijdrage en een audit. Vraag pas een certificaat aan als je het in een concrete aanbesteding nodig hebt, of als je het als strategisch keurmerk wilt.
Zo check je een aanbesteding
Lees de aanbestedingsdocumenten, niet alleen de samenvatting. Zoek op de volgende woorden en noteer de tekst die je vindt:
- “PSO” en “PSO-certificaat”. Staat het er niet, dan wordt het in deze aanbesteding niet genoemd.
- “social return”. Kijk of het een minimumeis is of een gunningscriterium.
- Het percentage. Dit is vaak een deel van de opdrachtwaarde, maar het verschilt per aanbesteding.
- De vraag naar het bewijs. Vaak staat er hoe lang je na opvraag het bewijs moet aanleveren. Noteer die termijn.
- Eventuele korting of vrijstelling. Sommige opdrachtgevers koppelen een trede aan een korting op de social return-verplichting. Die koppeling staat in de aanbesteding, niet in de handleiding.
| Woord in de aanbesteding | Wat het meestal betekent | Actie |
|---|---|---|
| Minimumeis social return | Je moet het leveren, anders volgt sanctie | Reken de kosten door in je offerte |
| Gunningscriterium social return | Je krijgt punten als je meer doet | Overweeg of de PSO-trede het verschil maakt |
| PSO als eis | Certificaat is verplicht voor de opdracht | Vraag offertes voor een audit op tijd aan |
Wat je de opdrachtgever kunt vragen
Als je twijfelt of een PSO-certificaat in een aanbesteding telt, vraag het dan schriftelijk aan de aanbestedende dienst, binnen de daarvoor geldende termijn voor vragen. Een antwoord van de opdrachtgever is zwaarder dan je eigen interpretatie van de stukken. Stel bijvoorbeeld deze vragen:
- Is social return in deze opdracht een minimumeis of een gunningscriterium, en welk percentage geldt?
- Kunnen we voldoen aan de social return-eis met een PSO-certificaat? Zo ja, welke trede telt, en hoeveel korting of vrijstelling geeft dat?
- Moet het certificaat bij de inschrijving worden gevoegd, of volstaat het om het binnen een termijn na opvraag aan te leveren?
- Hoe wordt de geldigheid van het certificaat getoetst, als het certificaat tijdens de looptijd van het contract verloopt?
De antwoorden kun je meenemen in je offerte. Zo voorkom je dat je achteraf ontdekt dat een eis niet telt.
Voorbeeld: twee aanbestedingen naast elkaar
Stel dat een bouwbedrijf twee aanbestedingen ziet: een gemeente en een woningcorporatie. Het bedrijf heeft een trede 2-certificaat. De voorbeelden zijn fictief, maar laten zien hoe de verschillen uitpakken.
| Onderdeel | Gemeente (fictief) | Woningcorporatie (fictief) |
|---|---|---|
| Social return | Minimumeis van een vast percentage van de opdrachtwaarde | Gunningscriterium met punten |
| Rol van de PSO | Aanwijzing als mogelijke invulling van de eis | Extra punten bij een trede |
| Actie van het bedrijf | Vraag of het certificaat als invulling telt, en tegen welke korting | Reken de punten door in de score |
| Risico | Zonder bevestiging kan de eis alsnog worden afgekeurd | Het verschil in punten is klein als de rest van de offerte zwak is |
Het verschil zit in hoe de opdrachtgever de sociale bijdrage weegt. Daarom hoort de check bij elke aanbesteding te gebeuren, en niet één keer per jaar.
Wat als je het niet hebt
Als je geen PSO-certificaat hebt, heb je nog steeds opties. Je kunt de social return zelf invullen, bijvoorbeeld door mensen uit de doelgroep in dienst te nemen of door in te kopen bij een sociaal bedrijf. Die manier is uitgewerkt op PSO bij aanbestedingen.
Wil je het certificaat wel, dan begin je met het berekenen van je trede in de gratis rekentool. Pas daarna plan je de audit. Het hele aanvraagproces staat op PSO-certificaat aanvragen en kosten. Een aanvraag die te laat is ingediend, komt vaak niet op tijd voor de deadline van een aanbesteding.