Lekcontrole en logboek F-gassen

Een installatie met 5 ton CO2-equivalent of meer aan F-gassen moet je periodiek op lekken laten controleren: elke 12, 6 of 3 maanden, afhankelijk van de hoeveelheid. Met een lekdetectiesysteem mag het half zo vaak. Voor elke installatie met lekcontroleplicht houdt de gebruiker een logboek bij en bewaart dat minstens 5 jaar. Dat staat in artikel 5 en 7 van de F-gassenverordening (EU) 2024/573 .

De controle zelf doet een monteur met een F-gassen persoonscertificaat, meestal van een bedrijf met een BRL 100-certificaat. De plicht om het te regelen ligt bij de gebruiker van de installatie: het bedrijf dat feitelijk zeggenschap heeft over de werking. Wat er sinds 2024 veranderd is, lees je op de nieuwe F-gassenverordening.

CO2-equivalent reken je zo uit: kilo’s koudemiddel maal de GWP, gedeeld door 1.000. Een warmtepomp met 8 kg R32 (GWP 675) bevat 8 × 675 / 1.000 = 5,4 ton CO2-equivalent. Die valt dus onder de lekcontroleplicht.

Hoe vaak moet de lekcontrole F-gassen?

De frequentie hangt af van de hoeveelheid koudemiddel in de installatie. Voor HFK’s (zoals R32, R134a, R404A) reken je in ton CO2-equivalent. Voor HFO’s uit bijlage II van de verordening (zoals R1234yf) reken je in kilo’s.

HFK’s (ton CO2-equivalent)	HFO’s (kilo)	Zonder lekdetectiesysteem	Met lekdetectiesysteem
Minder dan 5	Minder dan 1	Geen lekcontroleplicht	Geen lekcontroleplicht
5 tot 50	1 tot 10	Elke 12 maanden	Elke 24 maanden
50 tot 500	10 tot 100	Elke 6 maanden	Elke 12 maanden
500 of meer	100 of meer	Elke 3 maanden	Elke 6 maanden

Hermetisch gesloten apparatuur die als zodanig is gelabeld, is vrijgesteld onder 10 ton CO2-equivalent. Voor HFO’s ligt die grens bij 2 kg, en bij hermetisch gesloten systemen in woningen bij 3 kg.

Rekenvoorbeelden lekcontrole per installatie

Zo pas je de tabel toe op installaties die je in de praktijk tegenkomt:

Installatie	Vulling	CO2-equivalent	Lekcontrole
Split-airco kantoor	1,2 kg R32 (GWP 675)	0,81 ton	Niet verplicht
Warmtepomp bedrijfspand	8 kg R32	5,4 ton	Elke 12 maanden
Koelinstallatie supermarkt	25 kg R404A (GWP 3.922)	98,1 ton	Elke 6 maanden
Koelmachine productiehal	150 kg R134a (GWP 1.430)	214,5 ton	Elke 6 maanden
Vrieshuis	140 kg R404A	549,1 ton	Lekdetectiesysteem verplicht, daarmee elke 6 maanden
Klimaatinstallatie	33 kg R454B	15,4 ton, plus 10,3 kg HFO	Elke 6 maanden (zie hieronder)

Het laatste voorbeeld komt van het Informatiepunt Leefomgeving . R454B bestaat voor 68,9% uit R32 en voor 31,1% uit de HFO R1234yf. Op basis van CO2-equivalent zou één controle per jaar genoeg zijn. Maar 33 kg bevat 10,3 kg HFO, en dat valt in de klasse van 10 tot 100 kg. Je kijkt naar de strengste uitkomst, dus elke 6 maanden.

Installaties met een HFO-mengsel die jarenlang één keer per jaar werden gecontroleerd, kunnen nu vaker moeten. Reken je installatielijst dus opnieuw door.

Wanneer is een lekdetectiesysteem verplicht?

Een lekdetectiesysteem is verplicht bij stationaire koel-, klimaat- en warmtepompinstallaties met 500 ton CO2-equivalent of meer, of 100 kg of meer aan HFO’s. Het systeem waarschuwt de gebruiker of een servicebedrijf als er een lek is. Je laat het minstens eens per 12 maanden controleren op werking.

In het voorbeeld van het vrieshuis hierboven is zo’n systeem dus verplicht. Zonder systeem zou de lekcontrole elke 3 maanden moeten, met het systeem elke 6 maanden.

Wat moet er in het logboek F-gassen?

Voor elke installatie met lekcontroleplicht houdt de gebruiker een logboek bij. Artikel 7 van de verordening noemt wat erin moet:

Gegeven	Wat je vastlegt
Koudemiddel	Soort en hoeveelheid in de installatie, inclusief wat bij installatie is toegevoegd
Bijvullingen	Hoeveelheid bijgevuld bij onderhoud of na een lek, met datum
Herkomst bijgevuld gas	Of het gerecycled of geregenereerd is, met naam en adres van de verwerker
Teruggewonnen	Hoeveelheid teruggewonnen koudemiddel
Wie het werk deed	Het bedrijf met certificaatnummer, en de monteur die het werk uitvoerde
Lekcontroles en reparaties	Datums en resultaten
Buitengebruikstelling	Hoe het koudemiddel is teruggewonnen en afgevoerd

Voorbeeld van een logboekregel

Een fictief voorbeeld van één lekcontrole met reparatie, zoals het in een digitaal of papieren logboek staat:


Installatie: koelinstallatie winkel, Supermarkt Hoekstra, Deventer
Koudemiddel: R404A, vulling 25,0 kg (98,1 ton CO2-eq) | lekcontrole elke 6 mnd
---------------------------------------------------------------------------
2026-10-14 | lekcontrole | lek gevonden op flens vloeistofleiding
           | gerepareerd | 1,5 kg bijgevuld, geregenereerd R404A
           | herkomst: Koudemiddelverwerking X, Rotterdam
           | bedrijf: Koeltechniek Oost B.V., BRL 100 nr. ...
           | monteur: P. Smit, persoonscertificaat A1 nr. ...
2026-10-20 | controle na reparatie | geen lek | P. Smit
Volgende periodieke lekcontrole: uiterlijk 2027-04-14

Let op de controle na reparatie. Die moet tussen 24 uur en 1 maand na de reparatie plaatsvinden. In dit voorbeeld zit er zes dagen tussen, dus dat klopt.

Hoe lang bewaar je het logboek F-gassen?

De gebruiker bewaart het logboek minstens 5 jaar. Het installatiebedrijf dat het werk doet, bewaart ook een kopie van minstens 5 jaar. Op verzoek laat je het zien aan de toezichthouder.

Een papieren map bij de installatie mag, een digitaal logboek ook. Zorg wel dat je per installatie alles kunt terugvinden, ook als je van installateur wisselt.

Wat wil de inspecteur zien bij lekcontrole en logboek?

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de omgevingsdiensten houden toezicht op stationaire koelinstallaties. Bij een controle vragen ze meestal naar:

een overzicht van je installaties met koudemiddel, vulling en CO2-equivalent
het logboek per installatie, met lekcontroles op de juiste momenten
certificaatnummers van het bedrijf en de monteur, te controleren in het Centraal Register Techniek
de werking van het lekdetectiesysteem, als dat verplicht is

Heb je ISO 14001? Dan neem je lekcontrole en logboek op in je wettelijk register en toets je het bij je nalevingsevaluatie.

Veelgemaakte fouten bij lekcontrole F-gassen

Rekenen in kilo’s in plaats van CO2-equivalent. 5 kg R404A is al bijna 20 ton CO2-equivalent, 5 kg R32 maar 3,4 ton.
Het HFO-deel vergeten. Bij mengsels als R454B of R449A kan het HFO-deel de frequentie bepalen.
Controle na reparatie op dezelfde dag. Dat telt niet meer. Wacht minstens 24 uur.
Logboek bij de installateur laten liggen. De gebruiker is verantwoordelijk, niet de installateur.
Bijvullen zonder herkomst. Noteer of het gas nieuw, gerecycled of geregenereerd is.