VCA Petrochemie: verschil met VCA** en voor wie
VCA Petrochemie (VCA-P) is het zwaarste van de drie VCA-niveaus, bedoeld voor aannemers die werken in de (petro)chemische industrie. Je moet alle 34 must-vragen halen, tegen 28 bij VCA**. Zes vragen die bij VCA** een vrije keuze zijn, worden bij VCA Petrochemie verplicht.
Dat staat in de VCA-checklist 2026/6.1 van de SSVV . De SSVV omschrijft het niveau kort als “voor bedrijven die actief zijn in de petrochemie”. Welk niveau je nodig hebt, bepaalt je opdrachtgever. Hieronder lees je wat het precieze verschil is met VCA** en hoe je de stap naar VCA-P zet.
Wat is VCA Petrochemie?
VCA zelf komt uit de petrochemie. De checklist vermeldt dat VCA “is voortgekomen uit en in eerste instantie ontwikkeld door de (petro)chemische industrie”. Later is VCA breder gebruikt, in bouw, infra en techniek. VCA Petrochemie is de variant die de oorspronkelijke, strengere eisen het dichtst benadert.
De checklist beschrijft de drie niveaus zo:
| Niveau | Gericht op |
|---|---|
| VCA* | Directe beheersing van VGM op de werkvloer, zonder onderaannemers |
| VCA** | Werkvloer plus de VGM-structuur: beleid, organisatie en verbetermanagement |
| VCA Petrochemie | Werkvloer, VGM-structuur, plus specifieke aanvullende eisen voor de petrochemie |
Verschil tussen VCA** en VCA Petrochemie
Het verschil zit niet in een apart hoofdstuk, maar in de status van een aantal vragen. Bij VCA** zijn acht vragen “aanvullend”: je moet er minimaal vier halen. Bij VCA Petrochemie zijn zes van die acht verplicht en kies je uit de laatste twee.
| Certificatiecriterium | VCA* | VCA** | VCA Petrochemie |
|---|---|---|---|
| Must-vragen (2026/6.1) | 24 | 28 | 34 |
| Aanvullende vragen | Geen | Minimaal 4 van 8 | Minimaal 1 van 2 |
| Must-vragen in VCA 2017/6.0 | 23 | 27 | 33 |
| Toolbox meetings per jaar | 4 | 10 | 10 |
Welke vragen worden verplicht bij VCA Petrochemie?
Dit zijn de zes vragen die bij VCA** aanvullend zijn en bij VCA Petrochemie een must:
| Vraag | Onderwerp | Wat moet je concreet doen? |
|---|---|---|
| 1.4 | Leidinggevenden beoordelen op VGM | Alle leidinggevenden, tot en met operationeel leidinggevenden, jaarlijks beoordelen op hun VGM-taken, met verslag |
| 5.2 | VGM-projectplan bespreken met de opdrachtgever | Het VGM-plan aantoonbaar aanbieden en de actuele versie op de werkplek hebben |
| 7.2 | Trendanalyse van inspecties | Bevindingen uit werkplekinspecties classificeren en jaarlijks een trendanalyse maken |
| 8.4 | Beleid voor aangepast werk | Vastgesteld beleid om na ziekte of ongeval aangepast werk te bieden, met een bedrijfsarts erbij |
| 10.1 | VCA-eisen bij onderaanneming | Onderaannemers zijn VCA-gecertificeerd of voldoen aantoonbaar aan bijlage A |
| 10.3 | Uitzendkrachten met VGM-kennis | Uitzendkrachten voor werklocaties in Nederland en België inlenen via een VCU-gecertificeerd uitzendbureau |
De twee vragen waarvan je er minimaal één moet halen, zijn 6.2 (opleiding van medewerkers voor noodsituaties: EHBO, beginnende brand, ontruiming, begeleiden van hulpdiensten) en 8.3 (medewerkers kunnen zelf een bedrijfsarts raadplegen).
Drie extra doelstellingen in de directiebeoordeling
Er is nog een verschil in vraag 1.6, de directiebeoordeling. Voor VCA Petrochemie stelt het bedrijf zelf drie aanvullende doelstellingen vast. Een voorbeeld: “In 2027 is 100% van de werkvergunningen correct afgetekend”, “Elke ploeg meldt minimaal twee onveilige situaties per maand” en “Alle gasmeters zijn binnen de termijn gekalibreerd.”
Een aannemer met VCA** die al zes van de acht aanvullende vragen haalt, zit dicht bij VCA Petrochemie. Check welke vragen je nu overslaat. Vaak zijn dat 7.2 (trendanalyse) en 8.4 (aangepast werk).
Voor wie is VCA Petrochemie bedoeld?
VCA Petrochemie is bedoeld voor aannemers die operationeel werk doen bij (petro)chemische bedrijven: raffinaderijen, chemische fabrieken en tankopslag. Denk aan onderhoud, isolatie, steigerbouw, industrieel reinigen en werktuigbouwkundige montage op zo’n terrein.
De checklist is daarin duidelijk: “De opdrachtgever bepaalt of VCA-certificatie vereist is en welk niveau van VCA-certificatie wordt verwacht.” Er is geen wet die VCA-P voorschrijft. Werk je in de chemie en vraagt je opdrachtgever VCA**, dan is VCA** genoeg. Twijfel je, vraag het dan na in de inkoop- of contractvoorwaarden van de site.
| Situatie | Welk niveau ligt voor de hand? |
|---|---|
| Installatiebedrijf dat alleen woningen en kantoren onderhoudt | VCA* of VCA** |
| Isolatiebedrijf met een raamcontract bij een raffinaderij | VCA Petrochemie, als de opdrachtgever dat eist |
| Steigerbouwer die soms bij een chemiebedrijf werkt | Wat in het contract staat, vaak VCA** of VCA-P |
SOG-P: opleidingen voor risicovolle taken in de petrochemie
Naast het bedrijfscertificaat heb je in de petrochemie vaak taakgerichte kwalificaties nodig. De SSVV beheert daarvoor de SSVV Opleidingengids Petrochemie (SOG-P) . Volgens de SSVV voldoe je met SOG-P kwalificaties voor die risicovolle taken aan de opleidingseisen van vraag 3.4 van VCA 2026/6.1.
De SSVV noemt 15 SOG-P kwalificaties, verdeeld over clusters:
| Cluster | Voorbeelden van kwalificaties |
|---|---|
| Flenzen | Werken aan flensverbindingen, ook met torque- en tensioning-apparatuur |
| Verplaatsen van lasten | Aanslaan en begeleiden van lasten, handhijsgereedschap |
| Mobiele werktuigen | Hoogwerker, vorkheftruck, verreiker |
| Gasmeten en buitenwacht | Gasmeten, werken als buitenwacht |
| Adembescherming | Werken met onafhankelijke adembescherming |
De meeste kwalificaties zijn vijf jaar geldig. Enkele, zoals gasmeten en adembescherming, gelden korter. De persoonlijke VCA-diploma’s B-VCA en VOL-VCA blijven gewoon nodig: SOG-P komt daar bovenop.
Stappenplan: van VCA** naar VCA Petrochemie
Heb je al VCA**? Dan is de overstap overzichtelijk. Deze volgorde werkt in de praktijk:
| Stap | Wat je doet | Bewijs voor de audit |
|---|---|---|
| 1. Gap-analyse | Loop de zes extra must-vragen langs en kijk welke je nu al haalt | Ingevulde checklist per vraag |
| 2. Opdrachtgeverseisen | Vraag bij je (petro)chemische opdrachtgever welke SOG-P kwalificaties en site-instructies nodig zijn | Overzicht per functie en taak |
| 3. Inrichten | Vul de ontbrekende onderdelen aan, zoals trendanalyse en beleid voor aangepast werk | Procedures en eerste registraties |
| 4. Drie doelstellingen | Stel de drie extra doelstellingen voor de directiebeoordeling vast | Verslag directiebeoordeling |
| 5. Interne audit | Toets alle VCA Petrochemie-vragen intern | Auditverslag en actieplan |
| 6. Certificatie-instelling | Plan de audit voor het nieuwe niveau | Auditplan van de CI |
Bij een initiële certificering moet je systeem minimaal drie maanden geïmplementeerd zijn voordat fase 2 van de audit kan plaatsvinden. Plan daar ruim tijd voor in. Het hele traject staat in het VCA-stappenplan.
Wat controleert de auditor bij VCA Petrochemie?
De VCA-audit verloopt hetzelfde als bij de andere niveaus, maar de auditor toetst meer vragen als must. Leg in elk geval klaar:
- Beoordelingsverslagen van alle leidinggevenden op VGM (vraag 1.4)
- De drie eigen aanvullende doelstellingen en hun stand in de directiebeoordeling (vraag 1.6)
- De jaarlijkse trendanalyse van inspectiebevindingen (vraag 7.2)
- De procedure voor aangepast werk en voorbeelden van toepassing (vraag 8.4)
- Het overzicht van onderaannemers met hun VCA-status (vraag 10.1)
- De lijst met ingeleende uitzendkrachten en hun VCU-uitzendbureau (vraag 10.3)
Veelgestelde vragen over VCA Petrochemie
Is VCA Petrochemie hetzelfde als VCA***?
Mensen zeggen soms “drie sterren”, maar zo’n niveau bestaat niet. De VCA-checklist kent alleen VCA*, VCA** en VCA Petrochemie.
Kun je van VCA** overstappen naar VCA Petrochemie?
Ja. Je basis is gelijk; je vult de zes extra must-vragen en de drie extra doelstellingen aan. Vraag je certificatie-instelling hoe zij de uitbreiding plannen, want de audittijd hangt af van het type certificaat.
Wat kost VCA Petrochemie?
Meer dan VCA**, omdat de audit uitgebreider is en je meer moet inrichten. Bekijk de indicaties op kosten en tijdlijn.
Meer informatie
- VCA-niveaus vergeleken - VCA*, VCA** of Petrochemie?
- De VCA-norm - Must-vragen en aanvullende vragen
- VCU voor uitzendbureaus - Nodig voor vraag 10.3
- VCA-checklist 2026/6.1 (SSVV) - De officiële tekst