Certificaat nodig voor warmtepomp installeren?
Ja, als je aan het koudemiddelcircuit werkt. Bij een split-warmtepomp verbind je de koudemiddelleidingen tussen binnen- en buitendeel, en daarvoor heb je een F-gassen persoonscertificaat (A1 of A2) en een BRL 100-bedrijfscertificaat nodig. Plaats je een monoblock die af fabriek gevuld en gesloten is, en sluit je alleen de waterleidingen en stroom aan, dan is dat geen “installatie” in de zin van de F-gassenverordening (EU) 2024/573 .
Dat geldt ook voor warmtepompen met propaan (R290). Sinds de nieuwe verordening is certificering niet meer beperkt tot F-gassen, maar geldt ze ook voor natuurlijke koudemiddelen, zegt het Informatiepunt Leefomgeving . Werk je aan het circuit van een propaanwarmtepomp, dan heb je dus net zo goed een certificaat nodig.
De vuistregel: opent of verbindt iemand het koudemiddelcircuit, of vult hij koudemiddel bij? Dan is een persoonscertificaat nodig. Doet een bedrijf dat voor klanten, dan ook BRL 100.
Waarom een monoblock-warmtepomp anders is
De verordening definieert “installatie” als het verbinden van twee of meer delen met koudemiddelleidingen, zodat er op de plek van gebruik een gesloten circuit ontstaat. Bij een split-systeem gebeurt dat op locatie: de monteur legt leidingen aan, trekt vacuüm en vult of opent het circuit. Bij een monoblock zit het hele circuit in één fabrieksmatig gesloten unit.
Techniek Nederland schrijft daarom dat het plaatsen en onderhouden van monoblocks buiten BRL 100 valt. Dat verandert zodra je het circuit opent. Een reparatie aan een lekkende monoblock, het vervangen van een compressor of het bijvullen van koudemiddel vraagt wel een gecertificeerde monteur en een gecertificeerd bedrijf.
Ook bij een monoblock zonder certificaatplicht moet je als werkgever je monteurs instrueren over de risico’s (artikel 8 van de Arbowet). Een monoblock met propaan kan bij schade of vorst lekken, en propaan is brandbaar.
Welk certificaat per type warmtepomp?
Deze tabel laat per situatie zien welk certificaat nodig is bij het installeren van een warmtepomp.
| Situatie | Werk aan koudemiddelcircuit? | Persoonscertificaat | BRL 100 (bij werk voor klanten) |
|---|---|---|---|
| Lucht-water monoblock plaatsen, alleen water en stroom aansluiten | Nee | Niet nodig voor deze handeling | Niet nodig voor deze handeling |
| Hybride warmtepomp als monoblock plaatsen | Nee | Niet nodig voor deze handeling | Niet nodig voor deze handeling |
| Lucht-water split-warmtepomp plaatsen | Ja, leidingen verbinden | A2 tot 3 kg, anders A1 | Ja |
| Lucht-lucht warmtepomp (split-airco) plaatsen | Ja | A2 tot 3 kg, anders A1 | Ja |
| Monoblock repareren, circuit openen | Ja | A2 of A1, afhankelijk van vulling | Ja |
| Warmtepomp buiten gebruik stellen, koudemiddel terugwinnen | Ja | A1, A2 of D (alleen terugwinnen) | Ja |
Een zzp’er die warmtepompen installeert, heeft voor split-systemen dus zowel een persoonscertificaat als een BRL 100-certificaat nodig.
Voorbeeld: welk certificaat voor deze klus?
Installatiebedrijf Warmte Noord plaatst drie warmtepompen in één week:
| Klus | Toestel | Wat er gebeurt | Certificaat nodig |
|---|---|---|---|
| Woning Assen | Monoblock lucht-water, 6 kW, propaan | Buitenunit plaatsen, waterleidingen en stroom aansluiten | Nee, wel Arbo-instructie |
| Woning Emmen | Split lucht-water, 8 kW, 1,8 kg R32 | Koudemiddelleidingen leggen, vacuüm trekken, circuit openen | Ja: monteur A2, bedrijf BRL 100 |
| Kantoor Hoogeveen | Split lucht-lucht, 3 binnendelen, 4,2 kg R32 | Leidingen leggen, bijvullen | Ja: monteur A1 (boven 3 kg), bedrijf BRL 100 |
Het kantoor in Hoogeveen bevat 4,2 × 675 / 1.000 = 2,8 ton CO2-equivalent. Dat is onder de 5 ton, dus periodieke lekcontrole is niet verplicht. Een warmtepomp met 8 kg R32 (5,4 ton) moet wel jaarlijks gecontroleerd worden.
Mag een cv-installateur zonder F-gassencertificaat een warmtepomp plaatsen?
Veel cv- en loodgietersbedrijven willen warmtepompen gaan plaatsen, maar hebben geen F-gassencertificaat. Bij een monoblock kan dat: jij doet de hydraulische kant, de elektrische aansluiting en de inregeling van de cv-kant. Het koudemiddelcircuit blijft dicht.
Bij een split-warmtepomp moet het werk aan het circuit door een gecertificeerde monteur van een BRL 100-bedrijf gebeuren. Veel bedrijven werken daarom samen met een koeltechnisch bedrijf. Let dan op deze regel uit de verordening: een bedrijf mag zulk werk alleen aan een ander bedrijf overdragen als het eerst heeft gecontroleerd dat dat bedrijf de juiste certificaten heeft.
Een praktische taakverdeling ziet er zo uit:
| Taak bij een split-warmtepomp | Cv-installateur zonder F-gassencertificaat | Gecertificeerde onderaannemer |
|---|---|---|
| Buitendeel en binnendeel plaatsen | Ja | |
| Waterzijdig aansluiten en vullen | Ja | |
| Koudemiddelleidingen leggen en verbinden | Ja | |
| Vacuüm trekken, druktest, circuit openen | Ja | |
| Koudemiddel bijvullen en registreren | Ja | |
| Inbedrijfstelling koudemiddelzijde | Ja |
Bewaar het certificaatnummer van de onderaannemer en de monteur bij het projectdossier. Dat is je bewijs als een klant of inspecteur ernaar vraagt.
A1 of A2 voor warmtepompen?
Categorie A2 geldt voor F-gassen en koolwaterstoffen tot 3 kg, of 6 kg bij gelabelde hermetisch gesloten systemen. De meeste woningwarmtepompen vallen daaronder. Werk je ook aan grotere split-systemen voor kantoren of bedrijfshallen, dan heb je A1 nodig. Heb je nog een oud certificaat categorie 1 of 2? Dat blijft uiterlijk geldig tot 12 maart 2029.
Wat verandert er voor warmtepompen vanaf 2027?
De F-gassenverordening verbiedt steeds meer nieuwe warmtepompen met F-gassen. Vanaf 1 januari 2027 mogen nieuwe monoblock-warmtepompen tot en met 12 kW en split lucht-water-warmtepompen tot en met 12 kW geen F-gassen met een GWP van 150 of hoger meer bevatten, behalve als veiligheidseisen dat nodig maken. R32 (GWP 675) valt daar dus onder.
Fabrikanten stappen daarom over op propaan. Voor installateurs betekent dat: meer werk met een brandbaar koudemiddel, en daarvoor gelden extra veiligheidseisen in BRL 100. Alle verboden op een rij staan op de nieuwe F-gassenverordening.
Wat controleert de klant of inspecteur?
Een klant kan in het Centraal Register Techniek zien of jouw bedrijf BRL 100 heeft en of je monteurs een persoonscertificaat hebben. Veel fabrikanten stellen in hun garantievoorwaarden eisen aan wie het toestel installeert en in bedrijf stelt. Lees die voorwaarden dus na, ook bij een monoblock. De ILT kan handhaven als je zonder certificaat aan het circuit werkt.
Investeert een bedrijf in een warmtepomp, dan kan de energie-investeringsaftrek (EIA) interessant zijn. Check dan of de investering op de Energielijst staat.
Veelgemaakte fouten bij het installeren van een warmtepomp
- Denken dat propaan geen certificaat nodig heeft. Voor werk aan het circuit geldt de certificeringsplicht ook voor koolwaterstoffen.
- Een monoblock “even bijvullen” zonder certificaat. Zodra je het circuit opent, heb je een certificaat nodig.
- Alleen een persoonscertificaat als zzp’er. Werk je voor klanten aan split-systemen, dan heb je ook BRL 100 nodig.
- A2 halen en dan een grote split-installatie doen. Boven 3 kg (niet-hermetisch) heb je A1 nodig.
Wat de certificaten kosten, staat op kosten BRL 100 en persoonscertificaat.