PSO bij aanbestedingen (social return)
Bij aanbestedingen gebruiken opdrachtgevers de PSO-Prestatieladder vooral om je social return-verplichting te verlagen of te laten vervallen. Social return (ook SROI, social return on investment) betekent dat je als opdrachtnemer een deel van de opdrachtwaarde besteedt aan werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Volgens PIANOo , het expertisecentrum aanbesteden van de overheid, is dat in de praktijk meestal 2 tot 5% van de opdrachtsom. Heb je een PSO-trede, dan laten veel opdrachtgevers die als (gedeeltelijke) invulling meetellen.
Wat de PSO-Prestatieladder is, lees je op de hub. Hoe je je trede berekent, staat op PSO treden en berekening. Volgens PSO-Nederland gebruiken ruim 200 aanbestedende diensten het keurmerk.
Op deze pagina
Minimumeis, gunningscriterium en percentages.
Wat is social return?Korting, vrijstelling of extra punten.
Rol van de PSOEen opdracht van €800.000 met en zonder PSO.
RekenvoorbeeldOpdrachten die alleen sociale bedrijven mogen uitvoeren.
PSO 30+Hoe werkt social return in een aanbesteding?
Er is geen landelijk uniform beleid voor social return. Elke opdrachtgever bepaalt zelf of en hoe hij het toepast. PIANOo beschrijft drie vormen.
| Vorm | Hoe het werkt | Gevolg voor jou |
|---|---|---|
| Minimumeis (contractvoorwaarde) | Een vast percentage van de opdrachtsom, vastgelegd in het contract | Je moet het halen, anders volgt een sanctie |
| Gunningscriterium | Meer punten voor een hoger percentage of een beter plan | Je kunt je onderscheiden van concurrenten |
| Combinatie | Een minimum plus extra punten daarboven | Beide |
De minimumeis komt het meest voor. PIANOo noemt 5% van de opdrachtwaarde als gangbare standaard. Bij opdrachten met veel kansen, zoals schoonmaak, groen of catering, kan het hoger liggen. Bij korte of zeer gespecialiseerde opdrachten lager, rond 1 tot 4%. Een te hoog percentage mag niet: social return moet proportioneel zijn.
Hoe telt de PSO mee bij social return?
De spelregels verschillen per opdrachtgever en per arbeidsmarktregio. In Nederland zijn er 35 arbeidsmarktregio’s, waarin gemeenten en UWV samenwerken. PSO-Nederland houdt een kaart per regio bij waar de PSO in het social return-beleid staat.
| Toepassing | Wat het betekent |
|---|---|
| Korting op de verplichting | Een hogere trede verlaagt je social return-percentage |
| Vrijstelling | Met een bepaalde trede geldt je verplichting als ingevuld |
| Gunningscriterium | Een PSO-trede levert punten op in de beoordeling |
Naast gemeenten werken onder meer de provincies Gelderland, Overijssel, Noord-Holland, Utrecht en Noord-Brabant met de PSO, net als verschillende waterschappen, rijksdiensten en woningcorporaties. Welke trede welke korting geeft, staat in het aanbestedingsdocument of het social return-beleid van de regio.
Er bestaat geen landelijke tabel met kortingen per trede. Lees altijd het aanbestedingsdocument. Staat de PSO er niet in, vraag dan in de vragenronde of je trede meetelt.
Rekenvoorbeeld: social return met en zonder PSO
Een installateur wint een onderhoudsopdracht van een gemeente van €800.000 over vier jaar. De gemeente rekent met 5% social return. De korting met PSO is een voorbeeld; elke regio stelt eigen regels vast.
| Zonder PSO | Met PSO-trede (voorbeeld) | |
|---|---|---|
| Opdrachtwaarde | €800.000 | €800.000 |
| Social return-percentage | 5% | Volgens regionaal beleid verlaagd of vervallen |
| Social return-verplichting | €40.000 | Lager of nul |
| Wat je moet doen | Plaatsingen, stages of sociale inkoop regelen en per project verantwoorden | Trede aantonen met je PSO-certificaat |
| Administratie | Per opdracht rapporteren aan de social return-adviseur | Certificaat geldig houden |
Hoeveel een plaatsing waard is (bijvoorbeeld een WW’er een jaar in dienst), staat in de regionale social return-regels. Een groot voordeel van de PSO zit vaak in de administratie. Je verantwoordt niet per opdracht, maar laat met één certificaat zien wat je als bedrijf al doet.
Hoe vul je social return in zonder PSO-certificaat?
Zonder PSO regel je de social return-verplichting per opdracht. Vaak kun je kiezen uit verschillende manieren. Welke meetellen en hoeveel ze waard zijn, staat in het regionale beleid of het aanbestedingsdocument.
| Manier | Voorbeeld |
|---|---|
| Iemand uit de doelgroep in dienst nemen | Een monteur uit de bijstand voor een jaar aannemen |
| Leerwerkplek of stage bieden | Een bbl-leerling op niveau 2 begeleiden |
| Werk uitbesteden aan een sociaal bedrijf | Groenonderhoud laten doen door een sociaal werkbedrijf |
| Andere afspraken met de opdrachtgever | Een eigen plan van aanpak dat de opdrachtgever goedkeurt |
Bij elke opdracht verantwoord je wat je hebt gedaan, vaak aan een social return-adviseur van de gemeente of het werkgeversservicepunt. Heb je veel opdrachten tegelijk, dan loopt die administratie snel op. Dan kan een PSO-certificaat veel werk schelen.
PSO 30+ en voorbehouden opdrachten
Volgens artikel 2.82 van de Aanbestedingswet mag een overheid een opdracht voorbehouden aan sociale werkplaatsen en bedrijven die de integratie van gehandicapten of kansarmen als hoofddoel hebben. Voorwaarde is dat minimaal 30% van de werknemers gehandicapt of kansarm is.
Met een PSO 30+-certificaat toon je het kwantitatieve deel aan: minimaal 30% van je personeel komt uit de doelgroep. Het hoofddoel moet je apart laten zien, bijvoorbeeld in je statuten. Integratie moet het belangrijkste doel zijn, niet één van de doelen.
Waar vind je aanbestedingen met social return?
Overheidsopdrachten worden aangekondigd op TenderNed, het landelijke platform voor aanbestedingen. Social return staat meestal in het aanbestedingsdocument, onder de contractvoorwaarden of de gunningscriteria. Zoek op “social return” of “SROI” in de stukken.
Werk je vooral voor één gemeente of provincie, kijk dan ook naar haar inkoopbeleid. Daar staat vaak vanaf welke opdrachtwaarde ze social return toepast en of ze de PSO meetelt. PSO-Nederland houdt daarnaast een overzicht bij van gecertificeerde organisaties , handig als je sociaal wilt inkopen.
Timing: zorg dat je PSO-certificaat op tijd geldig is
Een PSO-certificaat gaat in op de eerste dag van de maand na je definitieve aanvraag in MijnPSO, niet op de auditdatum. Na de audit duurt het volgens PSO-Nederland gemiddeld 2 tot 4 weken tot de certificering rond is. Het certificaat is twee jaar geldig.
Sommige opdrachtgevers eisen dat je certificaat aansluitend geldig blijft tijdens de opdracht. Dien je hercertificering daarom in de maand voor de einddatum in. De volledige procedure staat op PSO-certificaat aanvragen en kosten, en hoe je verlengt op PSO-certificaat verlengen. Of een opdrachtgever het certificaat überhaupt vraagt, lees je op is de PSO-Prestatieladder verplicht?.
PSO naast de CO2-Prestatieladder bij aanbestedingen
Veel aanbestedingen combineren duurzaamheid en social return. De CO2-Prestatieladder werkt met fictief gunningvoordeel op je inschrijfprijs. De PSO werkt meestal via je social return-verplichting. Bedrijven in de bouw en infra hebben daarom vaak beide, soms aangevuld met de Veiligheidsladder.
Veelgemaakte fouten bij PSO en social return
Aannemen dat elke opdrachtgever de PSO accepteert. Het beleid verschilt per regio en per opdrachtgever. Check het per aanbesteding.
Te laat aanvragen. Een audit plannen, uitvoeren en afronden kost weken. Begin ruim voor de inschrijfdatum.
Social return pas na gunning regelen. Bij een minimumeis teken je ervoor in het contract. Haal je het niet, dan volgt een sanctie. Volgens PIANOo kan een opdrachtgever je daarna zelfs uitsluiten bij een volgende aanbesteding.
De Aspirant-status overschatten. Een Aspirant-status is een intentie, geen trede. Lees in het aanbestedingsdocument of de opdrachtgever die ook meetelt.
Meer lezen
- Wat is de PSO-Prestatieladder? - Het keurmerk in het kort
- PSO treden en berekening - Waar sta jij?
- Aanbestedingsvoordeel met de CO2-Prestatieladder - De andere ladder bij tenders