Self assessment Veiligheidsladder (SAQ): zo vul je de vragenlijst in
De self assessment van de Veiligheidsladder heet officieel de SAQ (Self Assessment Questionnaire). Het is een online vragenlijst die laat zien waar je organisatie nu staat op de treden. Je krijgt geen certificaat en geen officiële trede, maar wel een eerste beeld van je veiligheidscultuur. De SAQ is de eerste stap in het stappenplan en vormt de basis voor de Approved Self Assessment (ASA).
De beheerder NEN noemt de SAQ een zelfbeoordeling die je doet voordat je contact opneemt met een certificerende instelling. De vragenlijst staat in de SCL-webtool . Meer over de producten staat op de officiële SCL-site . Hieronder lees je hoe je de vragenlijst aanpakt, wat je invult en hoe je de uitslag gebruikt.
Wat de SAQ wel en niet is
De SAQ is een thermometer. Hij meet waar je staat, niet of je goed genoeg bent voor een opdracht.
| Wel | Niet |
|---|---|
| Een nulmeting per thema | Een certificaat |
| Een beeld van sterke en zwakke thema’s | Een officiële trede |
| Een basis voor je gap-analyse | Een bewijs voor ViA of een aanbesteding |
| Ingevuld via de webtool | Een audit door een externe partij |
De SAQ is bij alle SCL-producten behalve de ASA een vaste stap voor de audit. Bij SCL Original en SCL mag je ook een eigen vragenlijst gebruiken. Vraag je certificerende instelling of de SAQ zelf iets kost. Een ASA of gap-analyse door een certificerende instelling kost wel geld; zie de kosten en tijdlijn.
De 20 vragen, en waarom er twee groepen zijn
De SAQ 2.0 bestaat uit 20 vragen. Ze zijn verdeeld over de vijf thema’s van SCL 2.0: beleid en leiderschap, kennis en vaardigheden, primaire en secundaire processen, samenwerken met externe partijen, en leren en verbeteren. Per subthema is er een vraag voor het management en een vraag voor de operationele medewerkers.
Dat is het belangrijkste dat mensen missen. De vragen voor de werkvloer zijn in eenvoudig taalniveau geschreven (B1). Ze zijn bedoeld om te zien of het management en de monteur hetzelfde beeld hebben. Een groot verschil tussen de twee antwoorden is vaak waardevoller dan een hoge score op alleen de managementvragen.
Voorbeeld: thema “leiderschap”
- Vraag voor management: hoe vaak bespreekt u veiligheid in een overleg, en wat gebeurt er met de afspraken?
- Vraag voor werkvloer: als je iets onveilig vindt, durf je dat dan te melden bij je leidinggevende?
Een voorbeeld van een verschil dat je ziet: de directie antwoordt dat veiligheid elke week op de agenda staat. De monteurs antwoorden dat ze meestal zelf zoeken naar een oplossing, omdat niemand ze vraagt. Dat verschil is je eerste verbeterpunt.
Stap voor stap: de SAQ invullen
Kies wie er invult
Kies per organisatie of per vestiging een verantwoordelijke. Die zorgt dat zowel managers als uitvoerende medewerkers de vragen krijgen. Zonder de werkvloer vertelt de SAQ maar half verhaal.
Stel het team samen
Denk aan minimaal één directielid of leidinggevende en een dwarsdoorsnede van de werkvloer. Bij een bedrijf met 10 medewerkers kan dat betekenen dat iedereen meedoet. Bij 40 medewerkers kies je een representatieve groep.
Zorg voor vertrouwen
Medewerkers antwoorden eerlijker als ze weten dat hun naam niet bij hun antwoord staat. Leg uit wat er met de uitkomst gebeurt. Een SAQ die alleen de directie leest en daarna in een la verdwijnt, levert geen eerlijke antwoorden op.
Vul de webtool in
Open de SCL-webtool . Vul de managementvragen en de werkvloervragen in. Neem per vraag de tijd en kies het antwoord dat het dichtst bij de dagelijkse praktijk ligt, niet bij wat op papier staat.
Lees de uitslag met de juiste vraag
Kijk eerst naar het verschil tussen management en werkvloer per thema. Daarna pas naar het totaalbeeld. Een hoge uitkomst met grote verschillen is minder sterk dan een middelmatige uitkomst waarbij iedereen hetzelfde ziet.
Veel bedrijven vullen de SAQ alleen in met de directie en noemen de uitslag daarna hun “trede”. Dat is niet de trede. De trede bepaalt de certificerende instelling bij een audit, op basis van interviews en observaties op de werkvloer.
Een uitgewerkt voorbeeld (fictief): de uitslag van een bouwbedrijf
Een bouwbedrijf van 25 medewerkers vult de SAQ in. Het management scoort het thema “leren en verbeteren” hoog: er zijn evaluaties na elk project en de afspraken staan in een systeem. De werkvloer scoort dat thema laag: ze weten niet wat er met hun meldingen gebeurt.
Het bedrijf noteert drie acties in de gap-analyse:
| Thema | Verschil management vs. werkvloer | Actie |
|---|---|---|
| Leren en verbeteren | Groot: evaluaties bestaan, maar sluiten niet aan | Na elke evaluatie kort terugkoppelen aan de ploeg |
| Samenwerken met externe partijen | Klein: beide scoren middelmatig | Onderhoudsafspraken met onderaannemers opnieuw bespreken |
| Kennis en vaardigheden | Management hoog, werkvloer laag | Toolbox-talks laten geven door monteurs zelf |
Zo’n tabel gebruik je als startpunt voor de gap-analyse. De SAQ zegt waar je moet kijken. De gap-analyse zegt wat je gaat doen.
Veelgemaakte fouten bij de SAQ
De vragenlijst door één persoon laten invullen. Dan meet je het beeld van één persoon, niet van de organisatie.
Eerlijke antwoorden wegpoetsen. Een SAQ die alles hoog scoort, helpt niemand. Je betaalt straks de audit, en de auditor ziet hetzelfde verschil.
De uitslag als certificaat gebruiken. Een SAQ-uitslag is geen bewijs voor een aanbesteding. Zie de ViA-verplichting voor welke instrumenten wel tellen.
Niets met de uitslag doen. Een nulmeting zonder vervolg is een half jaar verspild. Plan een vervolgmoment met het team.
Wat je na de SAQ doet
De SAQ is het begin van het traject. Daarna volgen de stappen die in het stappenplan staan: je kiest een certificatievorm, maakt een gap-analyse, verbetert en laat je auditen. De treden laten zien welke doelstelling bij jouw bedrijf past.
Wil je weten of je SAQ-uitslag voldoende is voor je doel, lees dan eerst de veelgestelde vragen. Daar staat wat een zelfbeoordeling wel en niet betekent.
Meer over de Veiligheidsladder
- Wat is de Veiligheidsladder? - De hub met alle onderwerpen
- Certificatievormen - SAQ, ASA, SCL Light en de rest
- Gap-analyse - Wat je na de nulmeting doet
- SCL 2.0 - Welke versie van de vragen je nu gebruikt