NEN 3140 keurmeester: welke bevoegdheid heb je nodig?
Een keurmeester is de persoon die elektrisch gereedschap keurt. Die moet aantoonbaar kunnen wat hij doet: de keuringseisen kennen, meten, beoordelen en het resultaat vastleggen. In NEN 3140 komt de bevoegdheid neer op een schriftelijke aanwijzing van de werkgever. Het Arbobesluit vraagt in artikel 7.4a alleen een deskundige persoon of instelling. Zie de keuringspagina voor de methode en de VP en VOP-pagina voor de aanwijzing. Bij uitbesteding kijk je naar SCIOS Scope 9 .
Het woord “keurmeester” staat niet in het Arbobesluit. Artikel 7.4a, lid 5, vraagt een “deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling”. Een diploma of landelijk register noemt de wet niet. Wat je werkgever of opdrachtgever verder accepteert, leg je vast in de aanwijzing of in de keuze voor een gecertificeerd inspectiebedrijf.
Wat moet een keurmeester kunnen?
Een keurmeester moet vijf dingen aantoonbaar beheersen. Voor elk onderdeel bestaat een bewijsstuk dat een auditor kan controleren.
| Onderdeel | Wat hij aantoonbaar kan | Waar je het bewijs vindt |
|---|---|---|
| Norm | De keuringseisen uit NEN 3140 kennen en toepassen | Opleidingsbewijs of interne toets |
| Meten | Isolatieweerstand, aardverbinding en lekstroom meten | Kalibratiecertificaat van het meetapparaat |
| Visuele controle | Snoer, stekker, behuizing en typeplaat beoordelen | Keuringsformulier |
| Beoordeling | Goedkeuren of afkeuren, met een reden | Keuringsregister |
| Registratie | Elke keuring vastleggen met datum, resultaat en naam | Keuringsregister of digitaal systeem |
De meting vraagt de meeste aandacht. Een meetapparaat dat niet gekalibreerd is, maakt de uitslag waardeloos, ook als de keurmeester zelf zorgvuldig werkt.
Intern of extern keuren?
Je kunt de keuring zelf doen met een eigen medewerker, of je huurt een keuringsbedrijf in. Beide kunnen, maar ze vragen verschillende dingen van je.
| Intern: eigen keurmeester | Extern: keuringsbedrijf | |
|---|---|---|
| Wie | Medewerker met een aanwijzing | Bedrijf met een SCIOS-certificaat, bij voorkeur voor Scope 9 |
| Bewijs | Je eigen aanwijzing en registratie | Het certificaat van het bedrijf en het rapport |
| Sterk tegenover | Je eigen organisatie | Opdrachtgevers en verzekeraars |
| Let op | Opleiding, kalibratie en continuïteit bewaken | Scope en interval goed afspreken |
Bij een intern keurmeester is de aanwijzing het papier dat telt. Bij een extern bedrijf is het certificaat van dat bedrijf het papier dat telt.
Voorbeeld: een keurmeester in een metaalbedrijf
Dit is een fictief voorbeeld. Een metaalbedrijf met 25 medewerkers gebruikt ongeveer tachtig stuks handgereedschap. De technische dienst wijst één medewerker aan als keurmeester voor dat gereedschap. De aanwijzing noemt welke soorten gereedschap hij mag keuren, welk meetapparaat hij gebruikt en hoe hij registreert.
Hij keurt volgens een vaste werkwijze: eerst de visuele controle, dan de meting, dan de functietest. Elk apparaat krijgt een label met datum en paraaf. De keurmeester tekent het register. Het bedrijf laat zijn aanwijzing jaarlijks nalopen door de installatieverantwoordelijke (IV).
Een eigen medewerker kan het gereedschap keuren, zolang de bevoegdheid op papier staat en de registratie compleet is.
Wat een auditor of inspecteur wil zien
- Een schriftelijke aanwijzing met de naam van de keurmeester, de soorten gereedschap en de datum.
- Een werkwijze die vastlegt welke controles en metingen je uitvoert.
- Het kalibratiebewijs van het meetapparaat.
- Een keuringsregister waarin elk apparaat met datum en resultaat staat.
- Afkeuringen met een reden, en wat er daarna mee is gebeurd.
Veelgemaakte fouten
- Iemand keurt zonder aanwijzing, omdat hij er verstand van heeft.
- Het meetapparaat is niet gekalibreerd of het kalibratiebewijs ontbreekt.
- Het register is niet compleet: geen datum, geen naam, geen resultaat.
- Er wordt alleen een sticker geplakt zonder registratie.
- De aanwijzing wordt nooit herzien, ook niet na een wijziging in het gereedschap.
Veelgestelde vragen
Heeft een keurmeester een diploma nodig?
Nee, de wet stelt geen diplomaeis. Artikel 7.4a vraagt een deskundige persoon. Wat telt is aantoonbare kennis en een aanwijzing. Vraag je werkgever, opdrachtgever of verzekeraar wat zij accepteren.
Is een cursus keurmeester hetzelfde als een aanwijzing?
Nee. Een cursus is een opleiding en geeft kennis. De aanwijzing geeft je werkgever schriftelijk. Lees meer op de pagina over NEN 3140-cursussen.
Mag ik mijn eigen gereedschap keuren?
Dat kan, als je aanwijzing en je registratie op orde zijn. Het Arboportaal noemt de eigen technische dienst als mogelijkheid naast een extern bedrijf. Een externe keuring is sterker richting derden. Zie SCIOS Scope 9 voor wat een gecertificeerde keuring inhoudt.
Wat kost een keuring door een extern bedrijf?
Dat hangt af van het aantal apparaten en de regio. Zie de kostenpagina voor de prijsindicaties.
Hoe leg je de aanwijzing vast?
Een aanwijzing voor een keurmeester is kort, maar hij moet concreet zijn. Dit is een fictief voorbeeld van de inhoud.
| Onderdeel in de aanwijzing | Voorbeeld |
|---|---|
| Naam en functie | J. de Vries, medewerker technische dienst |
| Soorten gereedschap | Handgereedschap bouw en werkplaats, geen grote machines |
| Meetapparatuur | Het meetapparaat met inventarisnummer 14, kalibratie jaarlijks |
| Werkwijze | Visuele controle, meting, functietest, daarna label en register |
| Registratie | Keuringsregister, digitaal of op papier, bijgehouden door de keurmeester |
| Herziening | Jaarlijks door de installatieverantwoordelijke, of bij een wijziging |
| Datum en paraaf | Datum van ondertekening door de werkgever |
Een aanwijzing die alleen zegt “mag keuren” is te vaag. Een auditor wil weten wat er precies mag en hoe dat wordt vastgelegd.
Wanneer moet een keurmeester opnieuw worden beoordeeld?
- Het gereedschap verandert, bijvoorbeeld door nieuwe apparaten met een ander type stekker.
- De keurmeester stopt, of krijgt een andere functie.
- Het meetapparaat wordt vervangen.
- Na een afwijking in een keuring die niet is opgevolgd.
Leg de datum van elke beoordeling vast in de aanwijzing. Dan is zichtbaar wanneer hij voor het laatst is gecontroleerd.
Meer lezen
- NEN 3140 certificaat: bestaat dat? - Welk papier bewijst wat
- Keuring elektrisch gereedschap - Frequentie en methode
- VP en VOP aanwijzen - Hoe de aanwijzing eruitziet
- SCIOS Scope 9 - De gecertificeerde keuring