Veiligheidsladder trede 3: berekenend
Trede 3 op de Veiligheidsladder is de berekenende trede: de systemen en procedures voor veiligheid zijn op orde, maar veiligheid wordt vooral van bovenaf gestuurd en leeft nog niet bij iedereen op de werkvloer. NEN omschrijft het als “de focus ligt op systemen, maar niet op implementatie op de werkvloer”. Het is de middelste van de vijf treden van de Veiligheidsladder.
Trede 3 is de trede die de meeste bedrijven nodig hebben. Sinds juli 2026 is trede 3 de minimumeis binnen ViA, de aanbestedingsafspraak van de Governance Code Veiligheid in de Bouw . Ook ProRail vraagt van aannemers minimaal trede 3. Hieronder lees je hoe trede 3 er in de praktijk uitziet en wat de auditor wil zien.
Kenmerken van Veiligheidsladder trede 3
De officiële omschrijving van NEN beschrijft een berekenende cultuur met deze kenmerken:
| Kenmerk (NEN) | Wat het in de praktijk betekent |
|---|---|
| Veel aandacht voor veiligheidsmanagementsystemen en overzichten | RI&E, TRA’s, inspecties en registraties zijn er en worden bijgehouden |
| Veel nadruk op informatie en data | Dashboards met incidentcijfers, IF en aantallen inspecties |
| ”Doordat het op papier goed is geregeld, denkt de organisatie veilig te werken” | Vertrouwen op het systeem in plaats van op gedrag |
| Vooral managers zijn betrokken bij veiligheid en naleving | Medewerkers volgen, maar denken weinig mee |
| (Bijna-)ongevallen en onveilige situaties worden niet altijd gemeld | Melden voelt als gedoe of als risico |
| Aanpassingen zijn vooral nieuwe of strengere regels | Na een incident volgt een extra procedure |
Belangrijk om te weten: trede 3 is geen “voldoende” in de zin van een eindniveau. Het is een organisatie die veiligheid goed heeft georganiseerd. De volgende stap, trede 4, gaat over de vraag of mensen het zelf willen.
Hoe klinkt een bedrijf op trede 3?
| Wie | Uitspraak | Wat het verraadt |
|---|---|---|
| Directeur | ”Onze IF is dit jaar gedaald, en alle toolboxen zijn gehouden.” | Sturen op cijfers |
| KAM-coördinator | ”Het staat in de procedure, dus iedereen weet het.” | Vertrouwen op papier |
| Uitvoerder | ”Ik controleer of ze het doen, anders spreek ik ze aan.” | Naleving door toezicht |
| Monteur | ”Ik volg de regels, die zijn er niet voor niks. Maar meedenken doet de KAM-afdeling.” | Volgen, geen eigenaarschap |
| Monteur | ”Een bijna-ongeluk melden? Dan moet ik weer een formulier invullen.” | Melden is een drempel |
Een voorbeeld. Een installatiebedrijf met VCA** heeft alles op orde: TRA’s, maandelijkse inspecties, toolboxen. Tijdens de audit vertelt een monteur dat hij de LMRA-kaart invult “omdat het moet”. Op een andere locatie ziet de auditor een ladder zonder voetstuk, terwijl de uitvoerder net weg is. Systemen goed, gedrag nog afhankelijk van toezicht: dat is trede 3.
Wat ziet de auditor bij trede 3?
Bij een SCL-audit voeren twee auditoren interviews op alle lagen en observeren ze op de werkplek. Ze kijken niet of je mappen compleet zijn, maar hoe veiligheid wordt beleefd. Meer over de werkwijze lees je bij het auditproces.
| Wat de auditor onderzoekt | Signaal van trede 3 |
|---|---|
| Interview met directie | Kan het veiligheidsbeleid en de doelen helder uitleggen, met cijfers |
| Interview met leidinggevenden | Kennen de procedures, sturen actief op naleving |
| Interview met medewerkers | Kennen de regels en de meldroute; weten niet altijd wat er met hun melding gebeurt |
| Werkplekobservatie | Regels worden meestal gevolgd, vooral als er toezicht is |
| Meldingen en analyses | Meldsysteem werkt, meldingen worden geanalyseerd, maar komen vooral van leidinggevenden |
| Verbeteracties | Gestructureerd en opgevolgd, vaak in de vorm van nieuwe regels |
Wil je per thema weten wat trede 3 vraagt, zoals leiderschap of samenwerken met onderaannemers? Kijk dan bij de eisen per trede.
Wie eist Veiligheidsladder trede 3?
Trede 3 is de drempel voor de grootste opdrachtgevers in bouw, infra en spoor.
| Opdrachtgever of kader | Eis | Bewijs |
|---|---|---|
| ViA, opdrachtgevers die de Governance Code hebben ondertekend | Minimaal trede 3 vanaf juli 2026 | SCL Original, SCL of SCL Light |
| ProRail, erkende spooraannemers | Minimaal trede 3 | SCL Original-certificaat |
| ProRail, erkende ingenieursbureaus | Minimaal trede 3 vanaf 1 juli 2026 | SCL-certificaat |
| ProRail, niet-erkende aannemers en ingenieursbureaus | Trede 3 binnen 3 maanden na contractvorming | SCL-certificaat |
De precieze drempelbedragen en voorwaarden van ViA staan op de pagina ViA-verplichting. Controleer altijd de aanbestedingsstukken van je opdrachtgever.
Welk SCL-product kies je voor trede 3?
Voor trede 3 heb je drie mogelijkheden. Ze verschillen in auditomvang en in wat je ontvangt.
| Product | Voor wie | Resultaat | Hoogst haalbare trede |
|---|---|---|---|
| SCL Light | Kleinere organisaties (vanaf 5 medewerkers; aparte variant voor 5 tot 50) | Statement | Trede 3 |
| SCL | Vanaf 5 medewerkers | Certificaat | Trede 4 |
| SCL Original | Vanaf 5 medewerkers, 100% audit elk jaar | Certificaat | Trede 5 |
Wil je later naar trede 4? Kies dan SCL of SCL Original, want SCL Light gaat niet verder dan trede 3. Vraagt je opdrachtgever expliciet SCL Original, zoals ProRail voor erkende spooraannemers, dan heb je geen keuze. Meer over de verschillen lees je bij certificatievormen.
De Approved Self Assessment telt niet mee voor ViA en geeft geen trede. Voor een trede 3-eis heb je dus een audit door een certificerende instelling nodig.
Van trede 2 naar trede 3: snelle check
Zit je nu nog op trede 2? Dan ontbreken meestal de systemen om risico’s vooraf te zien. Check deze vijf punten voor je een audit plant:
| Vraag | Ja/nee |
|---|---|
| Is er een actueel veiligheidsbeleid dat medewerkers kennen? | ☐ |
| Worden risico’s vooraf beoordeeld per project of taak? | ☐ |
| Melden medewerkers ook bijna-ongevallen, en worden die geanalyseerd? | ☐ |
| Sturen leidinggevenden zichtbaar op naleving van afspraken? | ☐ |
| Worden verbeteracties met eigenaar en termijn opgevolgd? | ☐ |
Vijf keer ja is een goed teken. Bevestig het met een nulmeting in de SCL Webtool en een gap-analyse.
Van trede 3 naar trede 4: van regels naar eigenaarschap
De stap naar trede 4 is de lastigste op de ladder. Je hebt de systemen al. Nu moet veiligheid van iedereen worden, niet alleen van het management. Dit zijn de verschuivingen die een auditor zoekt.
| Van (trede 3) | Naar (trede 4) | Concrete actie |
|---|---|---|
| Naleving door toezicht | Veilig werken ook zonder toezicht | Medewerkers stellen zelf de werkafspraken op voor hun eigen taken |
| Meldingen komen van leidinggevenden | Iedereen meldt, melden is normaal | Binnen een week terugkoppeling op elke melding, goede meldingen bespreken in de toolbox |
| Na incident een nieuwe regel | Na incident gezamenlijk leren | Incidenten bespreken met de ploeg: wat leren we, niet wie heeft het gedaan |
| Leiding controleert | Leiding vraagt om feedback | Leidinggevenden vragen tijdens werkbezoek: “Wat maakt jouw werk onveilig?” |
| Veiligheid als apart onderwerp | Elkaar aanspreken is gewoon | Training in aanspreken, ook richting leidinggevenden |
Lees wat dit concreet vraagt op de pagina Veiligheidsladder trede 4.
Veelgestelde vragen over Veiligheidsladder trede 3
Is trede 3 genoeg?
Voor de meeste aanbestedingen wel: het is de ViA-ondergrens. Sommige ProRail-branches, zoals werkplekbeveiliging en kabel- en boorbedrijven, vragen trede 4.
Kan ik trede 3 halen met alleen goede procedures?
Procedures zijn de basis, maar de auditor praat met je mensen en kijkt op de werkplek. Als medewerkers de procedures niet kennen of niet volgen, haal je trede 3 niet.
Hoe lang is een trede 3-certificaat geldig?
Onder SCL 2.0 is een certificaat drie jaar geldig, met vervolgaudits in jaar 2 en 3. Je trede kan bij een vervolgaudit ook omlaag gaan.
Meer over de Veiligheidsladder
- De 5 treden - Overzicht van alle treden
- ViA-verplichting - Trede 3 bij aanbestedingen
- Stappenplan - Van nulmeting naar certificaat
- SCL-producten (NEN) - Officieel overzicht