GMP+ en HACCP: wat is het verschil en hoe hangen ze samen?
HACCP is een methode om gevaren voor de veiligheid van voedsel of diervoeder in kaart te brengen en te beheersen. GMP+ is een certificeringsschema van GMP+ International dat die methode gebruikt en er eisen aan toevoegt. Dat maakt GMP+ geen vervanging van HACCP, maar een uitbreiding. De wettelijke basis voor HACCP in de diervoedersector staat in Verordening (EG) nr. 183/2005 . Wat GMP+ zelf vraagt, lees je op de pagina eisen per module.
Het verschil is dus dit: HACCP beschrijft de werkwijze om risico’s te beheersen. GMP+ bepaalt welke aanvullende eisen je bedrijf moet halen, en laat dat controleren door een erkende certificatie-instelling. Wie HACCP-principes al toepast, heeft een goede basis voor GMP+.
Kort gezegd: HACCP is de risicoanalyse, GMP+ is het schema eromheen. GMP+ bouwt op HACCP voort en voegt eisen toe die verder gaan dan HACCP alleen.
Wat is HACCP?
HACCP staat voor Hazard Analysis and Critical Control Points, in het Nederlands gevarenanalyse en kritieke beheerspunten. De methode bestaat uit zeven principes. Je inventariseert de gevaren in je proces, bepaalt waar je ze kunt beheersen en stelt grenswaarden en controles vast.
Een voorbeeld, fictief: een mengvoederbedrijf maakt varkensbrokken. Bij het mengen bestaat het gevaar dat een bepaalde toevoeging te hoog wordt gedoseerd. Het bedrijf zet dat punt als kritiek beheerspunt, meet de dosering bij elke batch en legt de meting vast. Dat is HACCP in de praktijk.
Ook de wetgeving vraagt om een HACCP-systeem. Artikel 6, lid 1, van de verordening schrijft voor dat bedrijven een permanente, schriftelijke procedure op basis van HACCP-principes invoeren, uitvoeren en bijhouden. Dat geldt niet voor de handelingen die in artikel 5, lid 1, staan.
Wat voegt GMP+ toe aan HACCP?
GMP+ begint bij de goede hygiënische praktijk en de HACCP-analyse, en breidt die uit met eisen die HACCP alleen niet afdekt. Het schema richt zich op de hele keten van het diervoeder, en niet alleen op het eigen proces.
| Onderwerp | HACCP alleen | GMP+ |
|---|---|---|
| Gevaren in je eigen proces | Verplicht, de kern van de methode | Verplicht, onderdeel van de eisen |
| Eisen aan leveranciers | Via de risicoanalyse, niet als vaste eis | Vaste eisen voor inkoop en leveranciersbeoordeling |
| Traceerbaarheid | Afhankelijk van je eigen systeem | Eisen aan herleidbaarheid van grondstoffen en producten |
| Diervoederspecifieke risico’s | Alleen als je ze zelf benoemt | Eisen die specifiek op diervoeder zijn gericht |
| Controle door derden | Niet vereist | Audit door een erkende certificatie-instelling |
De exacte koppeling tussen de GMP+-modules en de HACCP-eisen staat in de eisen per module op gmpplus.org. Lees die naast je eigen HACCP-plan, en vraag na bij je certificatie-instelling als een eis niet duidelijk is.
Waar zit de overlap?
De overlap zit in de risicoanalyse. Beide stellen dat je gevaren moet kennen, beheersmaatregelen moet nemen en die moet registreren. Een bedrijf dat een goed HACCP-plan heeft, heeft het meeste van dat werk al gedaan.
Het verschil zit in de reikwijdte. HACCP kijkt naar je eigen processen. GMP+ kijkt ook naar wat je inkoopt, hoe je het product traceert en hoe je het transport regelt. Een voorbeeld: een graanhandelaar kan een perfect HACCP-plan hebben voor het eigen silo, maar GMP+ vraagt ook of hij weet waar het graan vandaan komt en of de leverancier zelf gecertificeerd is.
Zie voor de HACCP-stappen de pagina zeven principes en het CCP-beslisboom. Die pagina’s helpen je om kritieke beheerspunten te bepalen.
Wat moet je extra regelen naast HACCP?
Voor een bedrijf dat al HACCP toepast, zijn er meestal vier extra punten.
Veelgemaakte fout: een bedrijf denkt dat een HACCP-certificaat automatisch GMP+ oplevert. Dat is niet zo. HACCP en GMP+ zijn twee aparte systemen, met eigen eisen en eigen controle.
- Leveranciers beoordelen. GMP+ vraagt om een systeem voor de keuze en controle van leveranciers. Je legt vast welke leveranciers je gebruikt, en waarom.
- Traceerbaarheid regelen. Je moet van elke partij grondstof of product kunnen zeggen waar het vandaan komt en waar het naartoe ging.
- Diervoederspecifieke risico’s benoemen. Denk aan ongewenste stoffen, ziekteverwekkers en afwijkende transporten die niet in een algemene voedselrisicoanalyse voorkomen.
- Registreren en bewaren. Elke controle, meting en afwijking leg je vast. Een auditor vraagt naar die registraties.
Voorbeeld: een fictief transportbedrijf
Transportbedrijf Van Leeuwen vervoert veevoer tussen silo’s en veehouderijen. Het bedrijf heeft een HACCP-analyse voor het laden en lossen, met een controle van de reinigingsstatus van de tank. Voor GMP+ moet het daar meer aan toevoegen. Het bedrijf legt vast welke vervoerder het inschakelt en controleert de reinigingsregistratie van de vorige lading. Het legt ook vast hoe het de herkomst van elke lading kan terugvinden.
Het HACCP-plan blijft het uitgangspunt. De GMP+-eisen voegen het extra toezicht toe.
Veelgestelde vragen
Moet ik eerst HACCP hebben voordat ik GMP+ kan halen?
In de praktijk is een werkend HACCP-systeem de basis. De wet vraagt er al om, en GMP+ bouwt daarop voort. Begin dus met een goede HACCP-analyse en voeg daarna de GMP+-eisen toe. Welke volgorde je aanhoudt, bespreek je met je certificatie-instelling.
Kan ik HACCP en GMP+ in één document beheren?
Dat kan, als je systeem het overzichtelijk houdt. Veel bedrijven houden één handboek met een verwijzing per eis. Zorg dat de auditor de eis snel kan terugvinden in je documentatie.
Is ISO 22000 hetzelfde als GMP+?
Nee. ISO 22000 is een managementsysteem voor voedselveiligheid, met een eigen opbouw en eigen eisen. GMP+ is een schema voor diervoeder. Bedrijven kunnen beide hebben. Lees meer op de ISO 22000-pagina.