Is ISO 55001 verplicht?
Nee, ISO 55001 is een vrijwillige norm. Niemand dwingt je een assetmanagementsysteem op te zetten, tenzij een andere regel dat voorschrijft. Die regel komt meestal van buiten de norm: een wet, een toezichthouder, een opdrachtgever of een contract. Meer over wat de norm inhoudt, lees je op ISO 55001 wat is het?.
De norm zelf is te vinden bij de International Organization for Standardization (ISO) . Bij NEN staat de Nederlandse versie. Een norm wordt niet verplicht omdat je hem kent. Hij wordt verplicht door een afspraak of een regel die ernaar verwijst. Kijk daarom altijd naar het document dat de eis stelt.
Een wet noemt een norm meestal niet bij naam. Die vraagt vaak om een resultaat, zoals aantoonbaar veilig beheer. ISO 55001 is dan een manier om dat resultaat te bewijzen.
Vier routes naar een verplichting
Er zijn vier manieren waarop ISO 55001 van vrijwillig naar verplicht gaat. De volgende tabel zet ze op een rij.
| Route | Hoe het werkt | Waar je het nagaat |
|---|---|---|
| Wet- en regelgeving | Een wet of besluit vraagt om aantoonbaar beheer van je bezittingen | De wettekst op wetten.overheid.nl en het besluit van je toezichthouder |
| Toezichthouder | De toezichthouder vraagt om bewijs van goed beheer | Je eigen correspondentie met de toezichthouder |
| Aanbesteding | Een certificaat staat in het bestek als eis of als gunningscriterium | Het aanbestedingsdocument, bij de inkoper |
| Contract | Een onderhoudscontract vraagt om een AMS | De contractvoorwaarden |
De verplichting uit een aanbesteding is het meest zichtbaar. Het bestek vraagt een bewijs, en zonder dat bewijs mag je niet inschrijven.
Wat geldt per sector?
De regels verschillen per sector. Hieronder staat per sector welke route meestal speelt. Check het altijd bij de instantie die de regels maakt.
- Netbeheerders. Vraag je toezichthouder of je regulering een eis bevat over het beheer van netten. Die vraag stel je schriftelijk, dan heb je het antwoord op papier.
- Waterschappen en gemeenten. Hier speelt vaak de aanbesteding en het eigen beleid. Vraag na bij je eigen inkoop- of beleidsafdeling welke eisen er in bestekken staan.
- Infrabeheerders. Opdrachtgevers vragen soms om een certificaat in het inschrijvingsdocument. Lees de inschrijvingseisen van lopende en komende opdrachten.
- Industriële bedrijven. Hier gaat het vaak om klantcontracten en de verwachtingen van je verzekeraar. Vraag je klanten en verzekeraar wat ze van je verwachten.
Kiwa, een certificerende instelling, stelt op zijn website dat toezichthouders ISO 55001 als basis kunnen accepteren, wat mogelijk minder audits betekent. Dat is een stelling van Kiwa zelf. Vraag je toezichthouder of die dat ook zo ziet.
Voorbeeld: een aanbesteding van een gemeente
Dit is een fictief voorbeeld. Een gemeente wil de riolering en de bruggen in de komende vijf jaar laten onderhouden. In het bestek staat dat de aannemer een geldig ISO 55001-certificaat moet hebben. Bouwbedrijf Van der Berg (fictief) heeft dat niet. Het bedrijf kan dan niet inschrijven, ook als het wel goed werk levert.
Voor Van der Berg is de eis dus verplicht, maar alleen voor deze opdracht. Het bedrijf kan kiezen: het certificaat halen, of geen inschrijving doen op deze aanbesteding.
Wat betekent dit voor een organisatie zonder verplichting?
Als er geen eis is, is ISO 55001 een keuze. Dat is niet gek. Veel organisaties gebruiken de norm als leidraad zonder certificaat. Ze pakken de eisen aan en leggen het systeem vast, zonder de kosten van een audit.
Een certificaat halen zonder dat het nodig is, kost geld en tijd. Eerst uitzoeken wat de eis echt vraagt, daarna pas beslissen.
Wil je zonder certificaat beginnen, dan helpt het stappenplan om de volgorde te bepalen.
Hoe ontdek je wat voor jou geldt?
Lees de eis zelf
Zoek in je vergunning, wet of contract naar woorden als “certificaat”, “managementsysteem” en “assetmanagement”.
Vraag je opdrachtgever of toezichthouder
Vraag schriftelijk of een ISO 55001-certificaat nodig is, en welk bewijs er minimaal moet zijn.
Leg het besluit vast
Noteer wat je hebt gevraagd en wat het antwoord was. Zo kun je later uitleggen waarom je wel of niet certificeert.
Veelgestelde vragen over de verplichting van ISO 55001
Kan een wet ISO 55001 verplicht maken?
Ja, indirect. Een wet noemt de norm meestal niet, maar kan wel een resultaat eisen. Als je dat resultaat alleen met ISO 55001 kunt aantonen, wordt de norm praktisch verplicht. Vraag het na bij de toezichthouder.
Is een certificaat hetzelfde als een verplichting?
Nee. Een certificaat bewijst dat je aan de norm voldoet. Het is alleen verplicht als een wet, toezichthouder, opdrachtgever of contract het vraagt.
Wat doe ik als mijn opdrachtgever het eist, maar ik het niet nodig vind?
Dan is het een afspraak in het contract. Je kunt de eis bespreken voordat je een offerte uitbrengt. Als de eis blijft staan, kies je tussen het certificaat halen en de opdracht laten lopen.
Meer lezen
- ISO 55001 wat is het? - De norm in het kort
- ISO 55001 voor wie? - Sectoren en signalen
- ISO 55001 kosten en tijdlijn - Wat een certificaat kost
- Welke ISO-certificering past bij mij? - Vergelijk de normen