Airco zonder F-gassen: welke koudemiddelen en welk certificaat (BRL 200)?
Een airco zonder F-gassen gebruikt een natuurlijk koudemiddel, zoals propaan (R290), CO2 of ammoniak. F-gassen zijn synthetische gefluoreerde gassen, zoals R32 en R410A. Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) noemt ammoniak, CO2 en koolwaterstoffen naast F-gassen. Voor het werk aan zulke installaties geldt sinds 29 september 2025 ook een certificeringsplicht, dus “zonder F-gassen” betekent niet “zonder certificaat”.
Meer over de Europese regels vind je bij de F-gassenverordening 2024. Het persoonscertificaat dat je voor zulke installaties nodig hebt, staat op de pagina over het persoonscertificaat.
Kort gezegd: een airco zonder F-gassen is niet automatisch vrij van regels. Wie aan het koudemiddelcircuit werkt, heeft een certificaat nodig, ongeacht welk koudemiddel erin zit.
Welke koudemiddelen zijn er?
Koudemiddelen vallen in grofweg twee groepen: F-gassen en natuurlijke koudemiddelen. Elke groep heeft andere eisen aan veiligheid en aan het werk.
| Groep | Voorbeelden | Wat je moet weten |
|---|---|---|
| F-gassen: HFK’s | R32, R410A, R404A | Synthetisch, sterk broeikasgas. Vallen onder de F-gasregels en de lekcontrole. |
| F-gassen: HFO’s | R1234yf | Ook synthetisch en ook een F-gas, maar met een lage opwarming (GWP, global warming potential). Gebruikt in auto-airco’s en in mengsels. Valt onder de F-gasregels. |
| Natuurlijke koudemiddelen | Propaan (R290), CO2 (R744), ammoniak (R717) | Geen F-gassen. Wel certificeringsplicht, en vaak brandbaar of giftig. |
De indeling is belangrijk voor het werk. Een lage opwarming betekent dus niet dat een koudemiddel geen F-gas is. Een mengsel van R32 en R1234yf, zoals R454B, bevat zelfs twee F-gassen. Check bij twijfel het veiligheidsblad van het koudemiddel of het typeplaatje van de installatie.
Wat betekent “zonder F-gassen” voor de installatie?
Een propaanwarmtepomp of een CO2-installatie bevat geen F-gassen. Dat betekent niet dat je ze zonder papieren mag installeren. IPLO meldt dat de certificering sinds de nieuwe verordening niet meer alleen voor F-gassen geldt, maar ook voor koolwaterstoffen, CO2 en ammoniak.
Voor de klant verandert er dus iets bij de keuze van een installateur. Je kunt niet alleen vragen naar het koudemiddel. Je vraagt ook naar het persoonscertificaat van de monteur en het bedrijfscertificaat van het installatiebedrijf.
Voorbeeld: twee warmtepompen, één regel
Stel dat je twee offertes krijgt voor een nieuwe warmtepomp. De ene installatie gebruikt R32, de andere propaan (R290). Beide zijn lucht-water-warmtepompen voor een woning.
De R32-installatie valt onder de F-gasregels, met lekcontroles en een logboek. De propaaninstallatie valt niet onder de F-gasregels, maar wel onder de certificeringsplicht. In beide gevallen heeft de monteur een persoonscertificaat nodig en het bedrijf een BRL 100-certificaat. Het verschil zit dus vooral in het onderhoud en in de lekcontrole, niet in de vraag of er papieren nodig zijn.
Lees certificaat nodig voor warmtepomp installeren voor hoe dat in de praktijk uitpakt.
Veiligheid bij natuurlijke koudemiddelen
Natuurlijke koudemiddelen zijn niet per se gevaarlijker, maar ze vragen wel andere veiligheidsmaatregelen. Propaan is brandbaar. Ammoniak is giftig en ruikt scherp. CO2 kan zich bij een lek in een kleine ruimte ophopen en zuurstof verdringen.
Dat is precies waarom de opleiding en het examen per categorie verschillen. Categorie B gaat over CO2 en categorie C over ammoniak. Propaan en andere koolwaterstoffen vallen onder A1 en A2. Zie het persoonscertificaat voor de indeling, en cursus of opleiding als je je wilt voorbereiden.
Veelgemaakte misverstanden
- “Natuurlijk betekent vrij van regels.” Ook natuurlijke koudemiddelen vragen om een certificaat.
- “R32 en propaan zijn hetzelfde.” Ze zijn chemisch en qua veiligheid verschillend. R32 valt onder de F-gasregels, propaan niet.
- “Mijn monteur heeft een F-gascertificaat, dus hij mag ook propaan.” De categorie bepaalt wat je mag doen. Controleer of de categorie past bij het koudemiddel.
- “Ik hoef geen BRL 100 als de installatie zonder F-gas is.” Het bedrijfscertificaat hangt af van het werk voor derden, niet alleen van het koudemiddel. Zie BRL 100.
Verder lezen
De regels achter de verboden en de certificering.
F-gassenverordening 2024Welk certificaat je nodig hebt bij een warmtepomp, ook met propaan.
Warmtepomp installerenDe categorieën A1 tot en met E.
Persoonscertificaat (BRL 200)Hoe herken je het koudemiddel in een installatie?
Het koudemiddel staat op het typeplaatje van de installatie, meestal op de buitenunit of op het binnenaggregaat. Daar vind je de aanduiding van het koudemiddel, zoals R32 of R290, en vaak ook de hoeveelheid in kilo’s. Lees dat af voordat je aan de installatie gaat werken.
Staat er geen duidelijke aanduiding, vraag de fabrikant of de leverancier. Werk niet aan een installatie waarvan je het koudemiddel niet kent. Dat geldt zeker voor brandbare koudemiddelen, omdat de veiligheidseisen daar anders zijn.
Welke rol speelt het koudemiddel bij het onderhoud?
Het koudemiddel bepaalt welke lekcontrole, welk logboek en welke veiligheidsmaatregelen nodig zijn. Een installatie met F-gassen valt onder de lekcontrole en het logboek uit de F-gasregels. Een installatie met propaan of CO2 valt daar niet onder, maar de monteur heeft wel het juiste certificaat nodig.
Voor de eigenaar betekent dit dat het onderhoud niet hetzelfde is voor elk koudemiddel. Vraag de installateur welk koudemiddel erin zit, en welk onderhoud daarbij hoort. Lees voor de F-gasregels lekcontrole en logboek.
Veelgestelde vragen
Is een propaanairco veiliger dan een R32-airco? Dat hangt af van de situatie. Propaan is brandbaar en vraagt andere maatregelen, zoals de beperking van de hoeveelheid in een ruimte. R32 is minder brandbaar, maar valt onder de F-gasregels. De keuze is aan de installateur en de fabrikant.
Mag ik zelf een airco met propaan bijvullen? Nee, niet zonder de juiste kennis en het juiste certificaat. Het werk aan het koudemiddelcircuit is certificeringsplichtig, ook met natuurlijke koudemiddelen.
Waarom staat dit op een F-gassenpagina? Omdat veel mensen denken dat “zonder F-gassen” betekent dat er geen regels gelden. Die aanname is onjuist, en daarom zetten we hem hier neer.
Wat doe je als je twijfelt over het koudemiddel?
Twijfel je over het koudemiddel, stop dan voordat je iets aanraakt. Vraag de installateur om de aanduiding van het koudemiddel op papier, en laat hem de hoeveelheid noemen. Daarmee kun je controleren of de F-gasregels of de regels voor natuurlijke koudemiddelen gelden.
Een goede installateur kan dit in één minuut toelichten. Een installateur die er omheen praat, of die het koudemiddel niet wil noemen, is een reden om een tweede offerte op te vragen. Dat is niet onbeleefd, maar verstandig.
Voor de keuze tussen koudemiddelen zelf geldt: vraag naar de voor- en nadelen voor jouw situatie, zoals het energieverbruik, het onderhoud en de veiligheid in de ruimte waar de installatie komt.