WPS voorbeeld bij EN 1090: ingevulde lasprocedurespecificatie
Een WPS (welding procedure specification, in het Nederlands lasprocedurespecificatie) is de schriftelijke werkinstructie voor één lasmethode op één combinatie van materiaal, dikte en verbinding. Bij EN 1090 hoort elke gebruikte WPS bij een gekwalificeerde lasmethode, vastgelegd in een WPQR. De eisen aan lasmethoden komen uit ISO 3834, en de WPS hoort thuis in je FPC-systeem. Hieronder vind je een ingevuld voorbeeld dat je als sjabloon kunt overnemen, met de velden die een auditor het liefst ziet.
Kort antwoord: een WPS is de instructie voor de lasser, een WPQR is het bewijs dat die instructie werkt. Zonder WPQR eronder is de WPS een ongeonderbouwde werkinstructie.
Welke executieklasse je maakt, bepaalt hoe streng de kwalificatie is, zie de pagina over executieklassen. De technische basis voor de kwalificatie van lasmethoden voor staal is EN ISO 15614-1. Voor aluminium geldt EN ISO 15614-2, zie de pagina over EN 1090-3 aluminium. Dit zijn andere normen dan EN 1090 zelf. Controleer de precieze eisen daarom in de norm en bij je certificerende instelling.
Wat is het verschil tussen een WPS en een WPQR?
Die twee worden vaak door elkaar gehaald. Het verschil is simpel:
| Document | Wat het is | Wie maakt het | Wie gebruikt het |
|---|---|---|---|
| pWPS (voorlopige WPS) | Het ontwerp van de procedure vóór de proef | Lascoördinator of lastechnisch medewerker | Basis voor de proeflas |
| WPQR (kwalificatierapport) | Verslag van de proeflas met de testresultaten | Het lab of de proefinstelling | Bewijs dat de procedure voldoet |
| WPS (definitieve procedure) | De werkinstructie op de werkvloer | Lascoördinator, gebaseerd op de WPQR | Lasser en inspectie |
Een WPS mag je alleen gebruiken binnen het bereik van de WPQR die hem ondersteunt. Buiten dat bereik, bijvoorbeeld een dikkere plaat of een ander gasmengsel, heb je een nieuwe proeflas nodig of een andere WPQR.
Voorbeeld: ingevulde WPS voor een kolom-liggerverbinding
Onderstaand voorbeeld is fictief. De waarden zijn illustratief en niet bedoeld als uitgangspunt voor productie. Je neemt de waarden over uit je eigen WPQR.
| Veld | Ingevulde waarde |
|---|---|
| WPS-nummer | WPS-01 rev. 2 |
| Norm | EN 1090-2, ISO 15614-1 (WPQR-2023-01) |
| Lasproces | 135 (MAG, massief draad) |
| Basismateriaal | S355J2, groep 1.2 |
| Dikte | 8 tot 20 mm (bereik uit de WPQR) |
| Verbinding | Hoeklas, T-verbinding, één zijde |
| Lasposities | PA, PB (ISO 6947) |
| Toevoegmateriaal | Massief draad G4Si1, diameter 1,2 mm |
| Beschermgas | M21, 82 % argon en 18 % CO2 |
| Gasdebiet | 15 tot 18 l/min |
| Voorwarmen | Niet vereist bij dikte boven 8 mm en omgevingstemperatuur boven 5 °C (fictief) |
| Tussenlaagtemperatuur | Maximaal 250 °C (fictief) |
| Stroom en spanning | Binnen het bereik van de WPQR, zie bijlage |
| Nabehandeling | Slakverwijdering en visuele controle |
| Lascontrole | Visueel en steekproef met penetrant of magneet |
| Status | Actueel, gekoppeld aan WPQR-2023-01 |
De waarden voor stroom, spanning en voorwarmen haal je uit de WPQR. Zet ze in de WPS als bereik, niet als één getal, zodat de lasser binnen de kwalificatie blijft.
Wat er in een goede WPS minimaal in staat
Een WPS hoeft niet lang te zijn, maar de velden moeten compleet zijn. Gebruik deze checklist bij het opstellen:
Leg het proces en de norm vast
Noteer het lasproces met het ISO 4063-nummer, zoals 135 voor MAG met massief draad. Vermeld de norm waarop de WPS is gebaseerd.
Beschrijf materiaal en verbinding
Noteer staalsoort, dikte, verbindingstype en lasposities. Staalsoort en dikte bepalen welke WPQR je nodig hebt.
Leg de instelparameters vast als bereik
Stroom, spanning, draadsnelheid, gasdebiet en warmte-inbreng geef je als bereik. Het bereik komt uit de WPQR en is nooit ruimer.
Koppel de WPQR en laat de WPS goedkeuren
Verwijs naar het WPQR-nummer. Laat de lascoördinator de WPS tekenen en datum zetten, en leg de revisie vast.
Wat wil de auditor zien bij WPS’en?
De auditor pakt meestal één WPS en vraagt om het bijbehorende bewijs. Hij kijkt naar drie dingen.
- Een WPQR die de WPS dekt, met dezelfde staalsoort, dikte en lasproces binnen het bereik.
- Een lasser die voor die WPS is gekwalificeerd. Het lassercertificaat staat op de lassermatrix, met de geldigheidsdatum.
- Een bewijs dat de WPS in de werkplaats wordt gebruikt, bijvoorbeeld op de werkorder of in het inspectieverslag.
Kun je de WPS niet koppelen aan een WPQR, dan noteert de auditor dat als afwijking. Dat is een van de meest voorkomende bevindingen bij lassen.
Een WPS die je hebt gekopieerd van een leverancier, zonder eigen WPQR, is geen kwalificatie. Ook als de leverancier een certificaat heeft, moet je zelf kunnen laten zien dat de procedure in jouw werkplaats werkt.
Veelgemaakte fouten bij een WPS
De WPS is ouder dan de WPQR. Na een revisie moet de WPS verwijzen naar de WPQR die hem nu dekt. Oude revisies moet je archiveren, niet verwijderen.
Bereik over de grens. Een WPS die 25 mm dikke plaat noemt terwijl de WPQR tot 20 mm gaat, is niet gedekt. Dit is de meest gemaakte fout.
Geen koppeling met de werkorder. Als de werkorder niet naar de WPS verwijst, kan niemand achteraf zien welke procedure is gebruikt. Dat is ook een probleem voor de traceerbaarheid.
Lasser niet gekwalificeerd voor de WPS. Een WPS mag wel bestaan, maar de lasser moet voor die procedure en positie zijn gekwalificeerd.
Veelgestelde vragen over de WPS
Heb ik een WPS nodig voor elke las?
Je hebt een WPS nodig voor elke gebruikte lasmethode en elke combinatie van materiaal en verbinding die je in je werkplaats toepast. Veel bedrijven werken met een beperkt aantal WPS’en die samen het hele productieaanbod dekken.
Kan één WPQR meerdere WPS’en ondersteunen?
Ja, zolang de WPS’en binnen het bereik van de WPQR vallen. Dat bereik leg je vast in de norm en in de WPQR zelf. Wijk je af, dan is een nieuwe proeflas nodig.
Waar vind ik de eisen aan de WPS in de norm?
De eisen staan in EN 1090-2 en in EN ISO 15614-1 voor de kwalificatie van staal. De exacte clausules en tabellen controleer je in de norm zelf. Deze pagina geeft de opbouw, geen vervanging van de normtekst.
Meer lezen
- ISO 3834: kwaliteitseisen voor lassen met de lasmethodenlijst
- Executieklassen EXC1 t/m EXC4 en wat ze voor lassen betekenen
- FPC-systeem voor EN 1090 waar de WPS onder valt
- Lassers certificeren volgens ISO 9606-1
- Inspectie- en testplan voor EN 1090