Keuring elektrisch gereedschap (NEN 3140 arbeidsmiddelen)

Elektrisch gereedschap, verlengsnoeren en apparaten zijn arbeidsmiddelen. Je keurt ze periodiek, volgens de werkwijze van NEN 3140 en de Europese keuringsnorm NEN-EN 50699. Er is geen vaste termijn: je bepaalt die op basis van het risico, en eens per jaar geldt als veilige ondergrens. Je legt elke keuring vast in een register.

De plicht staat in artikel 7.4a van het Arbobesluit : een arbeidsmiddel dat kan verslechteren, keur je “zo dikwijls dit ter waarborging van de goede staat noodzakelijk is”. Het Arboportaal  noemt eens per jaar een veilige ondergrens. Voor de vaste installatie is er een aparte NEN 3140-inspectie.

Welke normen gelden voor de keuring van elektrisch gereedschap?

Drie normen spelen een rol. NEN 3140 regelt de bedrijfsvoering: wie verantwoordelijk is, hoe je termijnen bepaalt en hoe je registreert. De twee Europese normen beschrijven de keuring zelf.

NEN-EN 50699 geldt voor apparatuur die op een eindgroep wordt aangesloten, van boven 25 V wisselspanning en 60 V gelijkspanning tot 1000 V en 1500 V, bij stromen tot 63 A. De Nederlandse uitgave is Engelstalig.

Hoe vaak moet je elektrisch gereedschap keuren?

De norm geeft geen getal in maanden. Jij of je installatieverantwoordelijke bepaalt de termijn met een risicobeoordeling. Kijk naar vier dingen: hoe vaak het gereedschap wordt gebruikt, waar, door wie, en hoe groot de kans op beschadiging is.

Daarnaast keur je altijd buiten de vaste termijn na een reparatie, na een val of nat worden, en na lange tijd buiten gebruik. Dat eist lid 4 van artikel 7.4a.

Voorbeeld van een keuringsschema

Een fictief installatiebedrijf met 15 monteurs legt dit vast. De termijnen zijn een eigen keuze, geen eis uit de norm.

Laat gebruikers daarnaast voor elk gebruik zelf kort kijken naar snoer, stekker en behuizing. Dat vangt beschadigingen tussen twee keuringen af.

Wat houdt de keuring van elektrisch gereedschap in?

Een keuring bestaat uit een visuele controle, metingen en een functietest. Welke metingen nodig zijn, hangt af van de beschermingsklasse van het apparaat.

Wie mag elektrisch gereedschap keuren?

Het Arbobesluit zegt alleen: een deskundige persoon, rechtspersoon of instelling. Binnen NEN 3140 is dat iemand met een aanwijzing voor het keuren van arbeidsmiddelen, met de juiste meetapparatuur. Leg in de aanwijzing vast welke apparaten hij mag keuren. Zie VP en VOP aanwijzen.

Keur je niet zelf, dan huur je een keuringsbedrijf in. Een bedrijf met een SCIOS-certificaat voor Scope 9 werkt met een vaste werkwijze, wat het rapport sterker maakt richting opdrachtgevers. Wat die scope inhoudt, lees je op SCIOS Scope 9. Wat een keurmeester moet kunnen, staat op NEN 3140 keurmeester.

Voorbeeld van een keuringsregister

Volgens lid 6 van artikel 7.4a moet je schriftelijk bewijs van de keuringen op de arbeidsplaats hebben, digitaal of op papier. Een register kan zo simpel zijn:

Een keuringssticker met datum en volgende keuring is handig op de werkvloer, maar vervangt het register niet. De sticker laat zien dat iets gekeurd is; het register bewijst wanneer, door wie en met welk resultaat.

Wat wil de auditor of inspecteur zien?

In de checklist voor de werkplekinspectie VCA is een geldige keuringssticker een vast controlepunt. Een VCA-auditor bekijkt bij de eisen voor keuring van arbeidsmiddelen je keuringssysteem en de registraties. Zorg dat je kunt laten zien:

• Een volledig register, ook van gereedschap van onderaannemers dat op jouw werk wordt gebruikt
• Onderbouwde keuringstermijnen per categorie
• Wat er met afgekeurd gereedschap is gebeurd
• De aanwijzing van wie keurt

Veelgemaakte fouten bij de keuring van elektrisch gereedschap

• Accugereedschap vergeten. De lader is een elektrisch apparaat en moet gekeurd worden.
• Alleen stickers, geen register. Bij een ongeval wil de Arbeidsinspectie de historie zien.
• Na reparatie niet keuren. Elke reparatie vraagt een keuring volgens NEN-EN 50678.
• Afgekeurd gereedschap in de bus laten liggen. Haal het direct uit gebruik en label het.
• Overal dezelfde termijn. Een laptoplader en een slijptol op de bouw hebben niet hetzelfde risico.

Wat kost een keuring van elektrisch gereedschap?

Indicaties van één inspectiebedrijf, prijzen per aanbieder verschillen. Zet je alle apparaten op één plek klaar, dan bespaar je tijd en geld. Meer op kosten NEN 3140-inspectie en SCIOS-inspectie.

Veelgestelde vragen over de keuring van elektrisch gereedschap

Moet ik ook de koffiezetter en de magnetron in de kantine keuren?

Ja. De Arbowet rekent alle apparaten die op de arbeidsplaats worden gebruikt tot de arbeidsmiddelen. Het risico is wel lager, dus een langere keuringstermijn is meestal goed te onderbouwen.

Moet nieuw gereedschap gekeurd worden?

Nieuw gereedschap voldoet bij levering aan de productnorm. Neem het wel direct op in je register met een datum voor de eerste periodieke keuring. Veel bedrijven doen bij ontvangst een korte visuele controle.

Meer lezen

• Wat is NEN 3140? - De norm in het kort
• NEN 3140-inspectie - De keuring van de vaste installatie
• NEN 3140-checklist voor werkgevers - Controleer of alles op orde is
• Arboportaal - Keuring van arbeidsmiddelen  - Wat de overheid verwacht