Ketenanalyse CO2-Prestatieladder met voorbeeld
Een ketenanalyse is een berekening van de CO2-uitstoot in één keten waar je organisatie deel van uitmaakt, met de reductiekansen die je daarin samen met ketenpartners kunt benutten. Bij de CO2-Prestatieladder is de ketenanalyse verplicht vanaf niveau 4 (handboek 3.1). In handboek 4.0 heet hij waardeketenanalyse en hoort hij bij trede 2 en 3. De analyse gaat over scope 3-emissies en volgt de methode van het GHG Protocol . Hieronder lees je hoe je een onderwerp kiest en zie je een uitgewerkt voorbeeld, gebaseerd op de Praktische Gids van SKAO .
Kort antwoord: onder handboek 3.1 maak je voor niveau 4 twee ketenanalyses: één over een emissie uit de top 2 en één uit de top 6 van je rangorde van meest materiële scope 3-emissies. Kleine organisaties maken er één, uit de top 2. Onder handboek 4.0 hangt het aantal af van je belangrijkste activiteiten, die samen 50% van je totale uitstoot dekken.
Op deze pagina
Niveau 4 en trede 2 naast elkaar.
Eisen 3.1 en 4.0Rangorde maken op omvang en invloed.
Onderwerp kiezenKetenanalyse van betonnen bestrating.
Uitgewerkt voorbeeldBewijs bij de ladderaudit.
Wat de auditor wil zienWelke eisen stelt de CO2-Prestatieladder aan de ketenanalyse?
De eisen verschillen per handboek. In de overgangsperiode bestaan beide versies naast elkaar, zie niveaus en treden. Nieuwe audits volgens 3.1 zijn mogelijk tot 14 januari 2027. Onder handboek 3.1 hoort de ketenanalyse bij niveau 4, met twee analyses en een reductiedoel voor de keten; zie CO2-Prestatieladder niveau 4 voor de eisen per eis.
| Onderdeel | Handboek 3.1 (niveau 4, eis 4.A.1) | Handboek 4.0 (trede 2 en 3) |
|---|---|---|
| Naam | Ketenanalyse | Waardeketenanalyse |
| Basis voor de keuze | Rangorde meest materiële scope 3-emissies (PMC-analyse) | Indeling in activiteiten over scope 1, 2 en 3 |
| Aantal | 2 analyses: één uit de top 2, één uit de top 6. Kleine organisaties: 1 uit de top 2 | Zoveel als nodig om de belangrijkste activiteiten (50% van totale uitstoot) te dekken |
| Externe toets | Kennisinstituut ondersteunt of becommentarieert minimaal 1 analyse (eis 4.A.3); voor kleine organisaties verplicht | Professionele becommentariëring niet langer verplicht |
| Tijdshorizon | Reductiekansen op korte termijn | Ook middellange termijn, en bij trede 3 lange termijn |
| Opvolging | Scope 3-doelstelling per ketenanalyse (4.B.1) | Doelen in het klimaattransitieplan |
Bronnen: Praktische Gids deel 2 en de wijzigingenlijst 4.0-3.1 van SKAO . Of je klein, middelgroot of groot bent, bepaalt onder 3.1 je scope 1 en 2-uitstoot. Onder 4.0 kijk je naar FTE, omzet en balanstotaal, net als bij de CSRD.
Onderwerp kiezen: de rangorde van meest materiële emissies
Voordat je een ketenanalyse maakt, bepaal je welke scope 3-emissies er het meest toe doen. Materieel betekent hier: groot én beïnvloedbaar. De Praktische Gids geeft zes stappen.
- Maak een lijst van je activiteiten, bijvoorbeeld wegen, bruggen en riolering.
- Bepaal per activiteit de belangrijke scope 3-categorieën, zoals ingekochte materialen of transport door derden.
- Schat de omvang van elke emissie: groot, middelgroot, klein of verwaarloosbaar.
- Schat je invloed: wat kunnen maatregelen bereiken? Gebruik dezelfde schaal.
- Bepaal je marktaandeel of omzet per activiteit. Hoe groter, hoe meer invloed.
- Rangschik de emissies op basis van stap 3, 4 en 5.
Voorbeeld rangorde van een GWW-bedrijf
| Rang | Emissie | Omvang | Invloed | Toelichting |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Inkoop van betonnen bestrating | Groot | Middelgroot | Grote volumes, alternatieven met minder cement beschikbaar |
| 2 | Ingekocht grondverzet | Groot | Middelgroot | Onderaannemers met eigen materieel |
| 3 | Inkoop van grondstoffen (zand, grind) | Middelgroot | Middelgroot | Transportafstand speelt mee |
| 4 | Gebruik van wegen | Groot | Klein | Verkeer zelf nauwelijks te beïnvloeden |
| 5 | Afvalverwerking bouwafval | Middelgroot | Middelgroot | Hergebruik mogelijk |
| 6 | Transport van ingekochte materialen | Middelgroot | Klein | Afhankelijk van leverancier |
Dit bedrijf kiest betonnen bestrating (top 2) en afvalverwerking (top 6) voor zijn twee ketenanalyses. De voorbeeldemissies komen uit de Praktische Gids van SKAO, de beoordeling is fictief.
Kies niet het onderwerp dat het makkelijkst te berekenen is. De auditor kijkt of je keuze logisch volgt uit je rangorde. Een ketenanalyse over kantoorpapier bij een wegenbouwer valt direct door de mand.
Voorbeeld ketenanalyse: betonnen bestrating
Een ketenanalyse volgt een vaste opbouw. Hieronder de hoofdpunten van een fictieve analyse. De getallen zijn illustratief. In een echte analyse gebruik je leveranciersdata, de Nationale Milieudatabase of LCA’s.
1. Afbakening
| Onderdeel | Invulling |
|---|---|
| Keten | Betonnen klinkers en tegels, van cementproductie tot sloop |
| Functionele eenheid | 1.000 m² bestrating per jaar gelegd |
| Volume | 40.000 m² per jaar |
| Ketenpartners | Cementproducent, betonwarenfabriek, transporteur, eigen uitvoering, verwerker |
2. Ketenstappen en uitstoot
| Ketenstap | Wie | Uitstoot per 1.000 m² (ton CO2e) | Aandeel |
|---|---|---|---|
| Productie cement | Cementproducent | 14,0 | 70% |
| Productie klinkers | Betonwarenfabriek | 2,4 | 12% |
| Transport naar project | Transporteur | 1,6 | 8% |
| Aanleg | Eigen uitvoering (scope 1) | 1,2 | 6% |
| Sloop en verwerking | Verwerker | 0,8 | 4% |
| Totaal | 20,0 | 100% |
Bij 40.000 m² per jaar is dat in dit voorbeeld 800 ton CO2e. Ruim twee derde zit in de cementproductie.
3. Reductiekansen
| Maatregel | Ketenpartner | Geschat effect | Haalbaarheid |
|---|---|---|---|
| Klinkers met minder cement of alternatieve bindmiddelen | Betonwarenfabriek | -25% op productie | Middel, leverancier heeft product |
| Hergebruik van bestaande klinkers bij herinrichting | Eigen projecten | -30% op hergebruikt deel | Hoog, vraagt afspraken met opdrachtgever |
| Transport met elektrische trucks | Transporteur | -60% op transport | Laag tot middel |
4. Doelstelling en vervolg
Op basis van de analyse stelt het bedrijf een scope 3-doel: “In 2028 is de CO2-uitstoot per 1.000 m² gelegde bestrating 20% lager dan in 2025, door inkoop van cementarme klinkers en hergebruik.” De voortgang komt in de voortgangsrapportage, en het bedrijf start overleg met twee leveranciers.
Wat wil de auditor zien bij de ketenanalyse?
| Wat de auditor controleert | Bewijs |
|---|---|
| Is de keuze onderbouwd? | Rangorde of activiteitenanalyse met omvang en invloed |
| Is de keten volledig beschreven? | Ketenstappen, partners en afbakening |
| Zijn de getallen herleidbaar? | Bronnen, emissiefactoren, aannames, berekening |
| Zijn er reductiekansen benoemd? | Maatregelen met effect en ketenpartner |
| Leidt het tot een doel? | Scope 3-doelstelling en voortgang |
| Bij 3.1: externe toets? | Commentaar of ondersteuning door een kennisinstituut |
| Gepubliceerd? | Analyse en rangorde op de website of het SKAO-platform |
Veelgemaakte fouten bij de ketenanalyse
- Alleen rekenen, geen kansen. De analyse is bedoeld om reductie te vinden. Zonder maatregelen en doel is hij niet af.
- Geen ketenpartners betrokken. De beste data en de grootste reductie komen van leveranciers.
- Nooit bijgewerkt. Onder 4.0 onderzoek je minimaal eens in de drie jaar of de analyse vernieuwd moet worden.
Volgende stap
Bekijk wat niveau 5 bovenop de ketenanalyse vraagt, of begin bij de basis met scope 1, 2 en 3. Wil je weten hoe de ketenanalyse in je bewijsdossier past? Zie de checklist voor de audit. In ISO 14001 heet hetzelfde denken het levenscyclusperspectief.