HACCP-certificaat halen: wat is het en wat kost het?
Een HACCP-certificaat is in Nederland wettelijk niet verplicht. Wat wel verplicht is: werken volgens de HACCP-principes, met een eigen voedselveiligheidsplan of een goedgekeurde hygiënecode. De KVK zegt het letterlijk: je hoeft geen certificaat of diploma te hebben. De NVWA controleert of je HACCP toepast, niet of je een papiertje hebt.
Toch zoeken veel ondernemers naar een “HACCP-certificaat”. Meestal bedoelen ze een van vier dingen: de wettelijke HACCP-plicht, een hygiënecode, een cursus voor personeel, of een echte certificering zoals ISO 22000. Op deze pagina zetten we ze naast elkaar, met wat elk kost.
Kort antwoord: voor een restaurant, bakkerij of cateraar die aan consumenten levert, is een hygiënecode plus aantoonbare naleving genoeg. Een certificaat heb je pas nodig als een klant of opdrachtgever erom vraagt.
Wat bedoelen mensen met een HACCP-certificaat?
Het woord wordt voor verschillende dingen gebruikt. Deze tabel laat zien wat verplicht is en wat niet.
| Wat | Wat het is | Verplicht? | Wie controleert? |
|---|---|---|---|
| HACCP-plicht | Werken volgens de 7 HACCP-principes | Ja, voor elk levensmiddelenbedrijf | NVWA |
| Hygiënecode | Kant-en-klaar HACCP-plan van je branche | Nee, alternatief voor een eigen plan | NVWA |
| HACCP-cursus of diploma | Opleiding voor medewerkers | Nee als diploma, wel opleiding in hygiëne | NVWA kijkt naar kennis op de vloer |
| HACCP-certificaat van een certificatie-instelling | Externe audit op je HACCP-systeem | Nee | Certificatie-instelling |
| ISO 22000, FSSC 22000, BRCGS | Volledig voedselveiligheidssysteem met audit | Nee, vaak een klanteis | Geaccrediteerde certificatie-instelling |
Is een HACCP-certificaat verplicht?
Nee. De plicht staat in artikel 5 van Verordening (EG) 852/2004 . Je moet “één of meer permanente procedures” invoeren die gebaseerd zijn op de HACCP-beginselen. Een certificaat wordt daar nergens gevraagd.
Wel moet je kunnen aantonen dat je het doet. Dat betekent: een plan of hygiënecode, registraties van je metingen, en medewerkers die weten wat ze moeten doen. Wat de inspecteur precies bekijkt, lees je op NVWA-controle op HACCP.
HACCP-diploma of cursus voor personeel
Een HACCP-diploma is geen wettelijke eis. Wel staat in bijlage II, hoofdstuk XII van de hygiëneverordening dat iedereen die met levensmiddelen werkt, opgeleid moet zijn in hygiëne. Wie het HACCP-plan opstelt of bijhoudt, moet opleiding hebben gehad in de HACCP-principes.
Hoe je die opleiding regelt, kies je zelf. Een interne instructie met aftekenlijst kan genoeg zijn. Een externe cursus of e-learning maakt het makkelijker om het aan te tonen.
| Rol | Wat die persoon moet weten | Voorbeeld van bewijs |
|---|---|---|
| Keukenmedewerker, verkoper | Handhygiëne, koeltemperaturen, allergenen | Ingevulde instructielijst, getekend |
| Chef of leidinggevende | Kritische punten, corrigerende acties | Cursusbewijs of interne training |
| Opsteller van het HACCP-plan | De 7 principes, gevarenanalyse | Cursusbewijs HACCP-principes |
Verwar het HACCP-diploma niet met het diploma Sociale Hygiëne. Dat laatste gaat over alcoholverkoop en heeft niets met voedselveiligheid te maken.
Wanneer is een HACCP-certificaat wel zinvol?
Een certificaat geeft een derde partij zekerheid. Dat is nuttig als je aan andere bedrijven levert. Denk aan een cateraar die een zorginstelling bevoorraadt, of een kleine producent die bij een groothandel wil instromen.
Vraag dan eerst welk certificaat de klant precies accepteert. Sommige certificatie-instellingen bieden een HACCP-certificaat aan op basis van de Codex-principes. Retail en industrie vragen meestal om een schema met bredere erkenning, zoals ISO 22000, FSSC 22000 of BRCGS.
Het vroegere Nederlandse HACCP-certificatieschema is per 1 januari 2021 beëindigd. Controleer bij een aangeboden certificaat dus altijd onder welke accreditatie het valt. Hoe dat werkt, lees je bij een certificaat controleren.
Wat kost een HACCP-certificaat?
Er is geen vaste prijs. De kosten hangen af van de route die je kiest. Deze tabel geeft de posten, met alleen bedragen die openbaar bekend zijn.
| Kostenpost | Indicatie | Toelichting |
|---|---|---|
| Registratie bij de NVWA | Gratis | Verplicht voor elk levensmiddelenbedrijf, via MijnNVWA |
| Hygiënecode horeca (KHN) | € 30 (leden) of € 50 (niet-leden), excl. btw | Prijs volgens KHN , oktober 2026 |
| Eigen HACCP-plan laten opstellen | Offerte per adviseur | Afhankelijk van het aantal producten en processtappen |
| HACCP-cursus voor personeel | Offerte per aanbieder | Klassikaal, e-learning of intern |
| Controle- of adviesbureau | Eigen tarieven per bureau | Optioneel; kan leiden tot minder NVWA-bezoeken |
| HACCP-certificaat van een certificatie-instelling | Offerte per instelling | Audit, certificaat en jaarlijkse controle |
| ISO 22000 of FSSC 22000 | Veel hoger dan HACCP alleen | Zie kosten van ISO 22000 |
Voor een kleine horecazaak blijven de vaste kosten dus beperkt tot de hygiënecode, eventueel een cursus en je eigen tijd. De echte investering zit in het dagelijks meten en registreren.
Zo regel je HACCP zonder certificaat
De meeste kleine bedrijven hebben genoeg aan vijf stappen. Daarmee voldoe je aan de wet en ben je klaar voor een inspectie.
- Registreer je bedrijf bij de NVWA via MijnNVWA . Dit staat los van je KVK-inschrijving.
- Kies de hygiënecode van je branche, of schrijf een eigen plan volgens de 7 HACCP-principes.
- Leg je kritische punten vast en bepaal per punt een grenswaarde. Het HACCP-plan voorbeeld laat zien hoe dat eruitziet.
- Instrueer je medewerkers en leg vast wie welke instructie heeft gehad.
- Registreer je metingen en controleer maandelijks of alles is ingevuld. Gebruik daarvoor de HACCP-checklist.
Veelgestelde vragen over het HACCP-certificaat
Hoelang is een HACCP-certificaat geldig?
Bij certificatie-instellingen is een certificaat meestal drie jaar geldig, met jaarlijkse controle-audits. De wettelijke HACCP-plicht kent geen geldigheidsduur: je moet altijd voldoen.
Kan ik een HACCP-certificaat online halen?
Een cursusbewijs kun je online halen. Dat is een bewijs van opleiding, geen certificering van je bedrijf. De NVWA kijkt naar wat er in je keuken gebeurt.
Vraagt de NVWA naar een HACCP-certificaat?
Nee. De inspecteur vraagt naar je plan of hygiënecode, je registraties en de kennis van je personeel.