NEN 3140-inspectie: hoe vaak en wat wordt gecontroleerd?
Een NEN 3140-inspectie is een periodieke controle van je vaste elektrische installatie op veiligheid: een visuele inspectie, metingen en beproevingen, vastgelegd in een rapport. NEN 3140 noemt geen vaste termijn. De installatieverantwoordelijke bepaalt hoe vaak er wordt geïnspecteerd, op basis van de risico’s. In de praktijk komt dat voor een gewone bedrijfsinstallatie vaak uit op eens per drie tot vijf jaar.
De wettelijke basis is artikel 7.4a van het Arbobesluit : arbeidsmiddelen, en daar horen installaties bij, keur je “zo dikwijls dit ter waarborging van de goede staat noodzakelijk is”. Laat je de inspectie doen door een gecertificeerd bedrijf, dan heet dat een SCIOS Scope 8-inspectie. De brandrisico-inspectie voor je verzekeraar is iets anders: dat is Scope 10.
Een NEN 3140-inspectie gaat over de vaste installatie: verdeelkasten, bekabeling, wandcontactdozen. Elektrisch gereedschap en verlengsnoeren keur je apart. Zie keuring elektrisch gereedschap.
Hoe vaak moet een NEN 3140-inspectie?
Sinds de wijziging van 2019 legt de installatieverantwoordelijke (IV) zelf vast hoe vaak een visuele controle plaatsvindt. Alleen als er niets is vastgelegd, blijft de termijn voor visuele inspectie jaarlijks. Dat staat op de NEN-pagina over laagspanningsinstallaties .
Voor de volledige inspectie met metingen geeft de norm geen getal. Inspectiebedrijven en verzekeraars noemen drie tot vijf jaar gangbaar. Hoe zwaarder de omstandigheden, hoe korter de termijn. Een kantoor kan langer wachten dan een natte productiehal of een bouwplaats.
| Factor | Kortere termijn als… | Langere termijn als… |
|---|---|---|
| Omgeving | Vocht, stof, trillingen, hitte | Droge, schone kantoorruimte |
| Gebruik | Installatie wordt vaak aangepast of uitgebreid | Installatie blijft jaren gelijk |
| Ouderdom | Oude installatie, eerdere gebreken | Nieuwe installatie zonder bevindingen |
| Wie werkt ermee | Veel wisselende of tijdelijke medewerkers | Vaste, goed geïnstrueerde ploeg |
| Gevolgen bij falen | Brandgevaarlijke stoffen, publiek aanwezig | Beperkte gevolgen |
Voorbeeld: een onderbouwd inspectieschema
Een fictief bedrijf met een kantoor, een werkplaats en een magazijn legt het zo vast. De termijnen zijn een eigen keuze van de IV, geen eis uit de norm.
| Deel van de installatie | Visuele controle | Volledige inspectie met metingen | Onderbouwing |
|---|---|---|---|
| Kantoor | Jaarlijks | Elke 5 jaar | Droge omgeving, weinig wijzigingen |
| Werkplaats | Halfjaarlijks | Elke 3 jaar | Stof, trillingen, veel aanpassingen |
| Magazijn met laadstations heftrucks | Jaarlijks | Elke 3 jaar | Hoge belasting, brandrisico bij laden |
| Bouwstroomkasten | Bij elke opbouw | Bij elke nieuwe locatie | Arbobesluit art. 7.4a lid 2 |
Het belangrijkste is de onderbouwing. Kun je uitleggen waarom je voor vijf jaar kiest, dan sta je sterk richting de Nederlandse Arbeidsinspectie. Een termijn zonder uitleg is zwakker.
Wat wordt gecontroleerd bij een NEN 3140-inspectie?
De inspectie bestaat uit drie delen. Welke metingen precies nodig zijn, bepaalt de inspecteur aan de hand van de installatie.
| Onderdeel | Wat de inspecteur doet | Voorbeeld van een bevinding |
|---|---|---|
| Visuele inspectie | Kijkt naar verdeelkasten, kabels, afdekkingen, labels en schema’s | Afdekplaat ontbreekt in verdeelkast werkplaats |
| Metingen | Meet onder meer isolatieweerstand en de doorgaande verbinding van de beschermingsleiding | Isolatieweerstand groep 7 te laag |
| Beproevingen | Test aardlekschakelaars op uitschakeltijd en met de testknop | Aardlekschakelaar schakelt niet af binnen de grenswaarde |
| Documentatie | Controleert of de schema’s kloppen met de werkelijkheid | Nieuwe groep machinehal staat niet op tekening |
Wat je zelf test aan een aardlekschakelaar, staat op Aardlekschakelaar testen. Sinds 2019 kijkt de inspectie ook of je veilig onderhoud kunt plegen en installatiedelen duidelijk kunt afschakelen. Een verdeelkast zonder herkenbare hoofdschakelaar levert dus ook een bevinding op.
Wie mag een NEN 3140-inspectie uitvoeren?
Het Arbobesluit zegt alleen dat een keuring wordt gedaan door “een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling”. In de taal van NEN 3140 is dat een vakbekwaam persoon (VP) met een aanwijzing voor inspecties. Zie VP en VOP aanwijzen.
Je kunt dus een eigen VP laten inspecteren. Veel bedrijven kiezen voor een extern inspectiebedrijf met een SCIOS-certificaat voor Scope 8. Dat geeft een onafhankelijk rapport en een vast inspectieplan, wat bij verzekeraars en opdrachtgevers sterker staat.
Voorbeeld van een NEN 3140-inspectierapport
Een goed rapport is meer dan een lijst met meetwaarden. Het vertelt wat er mis is, hoe ernstig het is en wanneer het opgelost moet zijn. Zo ziet een samenvatting eruit:
| Veld | Invulling |
|---|---|
| Object | Bedrijfspand Industrieweg 12, hoofdverdeelkast en 4 onderverdelers |
| Datum en inspecteur | 14 oktober 2026, J. Bakker (VP, SCIOS Scope 8) |
| Opdrachtgever en IV | Bakkerij Van Dijk B.V., IV: M. de Wit |
| Resultaat | Goedgekeurd onder voorwaarden, 3 gebreken |
| Advies volgende inspectie | Oktober 2029 |
| Nr. | Gebrek | Urgentie | Hersteltermijn | Hersteld |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Aardlekschakelaar groep 3 schakelt te traag af | Hoog | Direct | 15-10 ✔ |
| 2 | Schema onderverdeler oven niet actueel | Middel | 1 maand | |
| 3 | Kabelinvoer zonder trekontlasting bij menger | Laag | 3 maanden |
De IV tekent het herstel af en bewaart rapport en herstelbewijs samen. Pas dan is de inspectie echt afgerond.
Wat wil de inspecteur of auditor zien?
De Nederlandse Arbeidsinspectie, een VCA-auditor of een ISO 45001-auditor vraagt naar dezelfde stukken:
- Het laatste inspectierapport, op de arbeidsplaats aanwezig (art. 7.4a lid 6)
- Bewijs dat de gebreken zijn hersteld
- Actuele schema’s van de installatie (art. 3.4 lid 3)
- De vastgelegde inspectietermijn met onderbouwing
- De aanwijzing van de installatieverantwoordelijke
Veelgemaakte fouten bij de NEN 3140-inspectie
- Alleen inspecteren, niet herstellen. Een rapport met open gebreken is bewijs tegen je.
- De opleveringskeuring als inspectie zien. De keuring na aanleg volgens NEN 1010 is een eerste verificatie, geen periodieke inspectie.
- Scope 10 en NEN 3140 door elkaar halen. Een brandrisico-inspectie voor de verzekeraar dekt je Arbo-plicht niet volledig.
- Geen termijn vastleggen. Dan geldt voor de visuele controle automatisch een jaar.
- Schema’s niet bijwerken na een verbouwing. Dat is de meest gevonden bevinding.
Wat een inspectie kost, lees je op kosten NEN 3140-inspectie en SCIOS-inspectie.
Veelgestelde vragen over de NEN 3140-inspectie
Moet de installatie uit tijdens de inspectie?
Niet de hele tijd. De visuele inspectie gebeurt meestal met de installatie in bedrijf. Voor sommige metingen moet een groep kort worden afgeschakeld. Spreek met het inspectiebedrijf af wanneer dat kan, bijvoorbeeld buiten productietijd.
Wie regelt de NEN 3140-inspectie in een huurpand?
De Arbo-plicht ligt bij de werkgever die er zijn mensen laat werken, dus meestal de huurder. De installatie is vaak van de verhuurder. Leg daarom in het huurcontract vast wie de installatieverantwoordelijke is, wie de inspectie regelt en wie herstel betaalt.
Verandert de inspectietermijn met de nieuwe NEN 3140?
Een herziene NEN 3140 lag in 2026 als ontwerp ter commentaar. Tot de definitieve versie verschijnt, werk je volgens NEN 3140:2011+A3:2019, met een termijn die de IV op basis van risico vastlegt.
Meer lezen
- Wat is NEN 3140? - De norm in het kort
- SCIOS Scope 8 - De gecertificeerde variant van deze inspectie
- NEN 3140-checklist voor werkgevers - Controleer of alles op orde is
- Arboportaal - Keuring van arbeidsmiddelen - Wat de overheid zegt over keuren