VGM-plan voor aannemers met voorbeeld
Een VGM-plan (veiligheid, gezondheid en milieu) is het projectplan waarin een aannemer vastlegt welke risico’s een project heeft, welke maatregelen hij neemt en wie waarvoor verantwoordelijk is. In de VCA-checklist heet het officieel het VGM-projectplan (vraag 5.1). Het is verplicht voor VCA** en VCA Petrochemie, niet voor VCA*.
Een VGM-plan is niet hetzelfde als een V&G-plan. Het V&G-plan is een wettelijke plicht van de opdrachtgever voor bouwwerken. Het VGM-plan is jouw eigen plan als aannemer, voor jouw werk en je onderaannemers. Hieronder lees je wat VCA eist, zie je een ingevuld voorbeeld en lees je waar de VCA-auditor op let.
Verschil tussen VGM-plan en V&G-plan
De termen lijken op elkaar en worden vaak door elkaar gebruikt. Dit is het verschil in één tabel.
| VGM-plan (VGM-projectplan) | V&G-plan | |
|---|---|---|
| Waar komt het vandaan? | VCA-checklist, vraag 5.1 | Arbobesluit, artikel 2.28 |
| Verplicht voor | VCA**- en VCA Petrochemie-bedrijven, bij projecten die aan hun criteria voldoen | Meldingsplichtige bouwwerken en werk met bijzondere gevaren |
| Wie maakt het? | De aannemer | Opdrachtgever (ontwerpfase), uitvoerende partij (uitvoeringsfase) |
| Waarover? | Eigen werkzaamheden plus onderaannemers | Het hele bouwwerk, alle bedrijven op de bouwplaats |
| Milieu erin? | Ja, de M van VGM | Niet verplicht |
| Buiten de bouw? | Ja, ook bij onderhoud in fabrieken en installaties | Nee, alleen bouwwerken |
Kort gezegd: het V&G-plan is de wet voor de bouwplaats, het VGM-plan is je VCA-bewijs dat je projecten veilig voorbereidt. Op een bouwproject heb je ze vaak allebei. Je VGM-plan neemt dan de relevante gevaren uit het V&G-plan van de opdrachtgever over.
Wanneer is een VGM-plan verplicht bij VCA?
VCA laat de keuze voor een deel bij jou. Volgens vraag 5.1 stel je zelf criteria op voor welke projecten een VGM-projectplan nodig is. Die criteria moeten logisch zijn en aansluiten op hoe VCA een project definieert.
De VCA-checklist noemt iets een project als het aan één of meer van deze kenmerken voldoet:
| Kenmerk van een project (VCA-definitie) | Voorbeeld |
|---|---|
| Langer dan 30 werkdagen en minstens 20 medewerkers, inclusief onderaannemers | Revisie van een fabrieksinstallatie met eigen ploeg en twee onderaannemers |
| Meer dan 500 mandagen | Een jaar lang onderhoud met een vaste ploeg van drie man |
| Specifieke risicovolle werkzaamheden | Werken in een besloten ruimte, ook al duurt het twee dagen |
| Elke activiteit die je zelf als project aanduidt | Een klus voor een nieuwe opdrachtgever die je extra wilt voorbereiden |
Een goede criteriumtekst is bijvoorbeeld: “Een VGM-projectplan is verplicht bij elk project volgens de VCA-definitie en bij elke klus met werken op hoogte boven 2,5 meter, hijswerk of werken in besloten ruimten.”
Wat moet er in een VGM-plan volgens VCA?
Vraag 5.1 noemt de onderdelen die je eisen aan het plan minimaal moeten bevatten. Daarnaast vraagt VCA dat je borgt dat elk plan aan die eisen voldoet.
| VCA-eis (vraag 5.1) | Wat betekent het in de praktijk? |
|---|---|
| Projectspecifieke VGM-risico’s en maatregelen, conform vraag 2.2 | De taak risico analyses voor de risicovolle taken van dit project |
| VGM-organisatie | Wie is projectleider, uitvoerder, VGM-aanspreekpunt, BHV’er op locatie |
| Organisatie van veiligheidsinspecties | Hoe vaak en door wie werkplekinspecties plaatsvinden |
| Incidentenrapportage | Hoe medewerkers incidenten en bijna-ongevallen melden en aan wie |
| Ondertekening door de projectverantwoordelijke | Handtekening en datum van de projectleider |
Veel bedrijven voegen daar nog een paar praktische onderdelen aan toe: projectgegevens, contactgegevens van de opdrachtgever, noodprocedure op locatie, benodigde diploma’s en vergunningen, en milieuafspraken zoals afvalscheiding.
Voorbeeld VGM-plan: vervangen van een koelinstallatie
Hieronder een fictief, ingevuld VGM-plan van een installatiebedrijf met VCA**. Het project: het vervangen van twee koelunits op het dak van een distributiecentrum, met een kraanverhuurder als onderaannemer. Gebruik de opbouw als sjabloon.
1. Projectgegevens
| Veld | Invulling |
|---|---|
| Project | Vervangen koelunits dak DC Noord, projectnummer 26-114 |
| Opdrachtgever | Logistiek bedrijf, contactpersoon facilitair manager |
| Looptijd | 3 weken, 6 eigen medewerkers en 2 van de kraanverhuurder |
| Reden VGM-plan | Specifieke risicovolle werkzaamheden: werken op hoogte, hijsen, koudemiddelen |
2. VGM-organisatie
| Rol | Naam | Taak |
|---|---|---|
| Projectleider | J. Bakker | Eindverantwoordelijk, tekent het plan |
| Uitvoerder (VOL-VCA) | S. de Wit | Dagelijkse leiding, TRA’s, werkplekinspecties |
| VGM-functionaris | R. Smit | Advies, controle op naleving |
| BHV op locatie | S. de Wit en één monteur | Eerste hulp, alarmering |
3. Risico’s en maatregelen
| Risico | Maatregel | Verwijzing |
|---|---|---|
| Vallen van het dak | Randbeveiliging op 2 meter van de rand, aanlijnen binnen die zone | TRA-26-114-01 |
| Vallende last tijdens hijsen | Hijsplan, afgezet hijsgebied, erkende machinist, aanpikker met diploma | TRA-26-114-02 |
| Vrijkomen van koudemiddel | Aftappen door F-gassengecertificeerde monteur, lekdetectie | Werkinstructie KM-03 |
| Verkeer van vrachtwagens op terrein | Afgezette werkzone, verkeersregelaar bij aan- en afvoer | Afspraak met opdrachtgever |
4. Inspecties, incidenten en instructie
| Onderwerp | Afspraak |
|---|---|
| Werkplekinspectie | Wekelijks door de uitvoerder, eenmaal door de directie |
| Incidenten | Direct melden bij uitvoerder, meldformulier binnen 24 uur, ernstig letsel direct naar projectleider |
| Startinstructie | Op dag 1 voor alle medewerkers inclusief kraanverhuurder, met presentielijst |
| Milieu | Oude units retour via erkende verwerker, koudemiddel geregistreerd afgevoerd |
Een VGM-plan dat voor elk project hetzelfde is, met alleen een andere projectnaam, zakt bij de audit. De auditor zoekt naar risico’s die echt bij dit project horen.
VGM-plan bespreken met de opdrachtgever
Vraag 5.2 van de checklist gaat een stap verder. Je biedt het VGM-plan aantoonbaar aan de opdrachtgever aan ter bespreking. Sinds VCA 2026/6.1 staat er ook bij dat de actuele versie beschikbaar moet zijn op de werkplek bij de opdrachtgever.
Voor VCA Petrochemie is dit een must-vraag. Voor VCA** is het een aanvullende vraag: je moet minimaal vier van de acht aanvullende vragen halen, maar je kiest zelf welke. Lees meer over die opbouw op de pagina de VCA-norm.
Wat wil de VCA-auditor zien bij het VGM-plan?
De auditor beoordeelt vraag 5.1 met documenten en op de werkplek. Zorg dat je dit kunt laten zien:
- De criteria voor welke projecten een VGM-plan nodig is
- De eisen aan de inhoud van een VGM-plan, bijvoorbeeld een sjabloon
- Recente VGM-plannen, waarvan minstens één aantoonbaar niet ouder dan één jaar
- Hoe je borgt dat elk plan aan de eisen voldoet, bijvoorbeeld een controle door de VGM-functionaris
Op de projectlocatie vraagt de auditor medewerkers vaak naar de inhoud. Weet een monteur niet welke risico’s in het plan staan, dan is de startinstructie uit vraag 3.6 niet goed geregeld.
Veelgestelde vragen over het VGM-plan
Heb ik met VCA* een VGM-plan nodig?
Nee, hoofdstuk 5 van de VCA-checklist geldt niet voor VCA*. Vraagt je opdrachtgever er toch om, dan is het een contracteis en geen VCA-eis. Je TRA’s en de instructie over de regels van de opdrachtgever (vraag 3.6) blijven wel verplicht.
Is een VGM-plan hetzelfde als een VGM-projectplan?
Ja. De checklist gebruikt “VGM-projectplan”, in de praktijk zeggen de meeste mensen VGM-plan. Ook de oudere VCA 2017/6.0 sprak in vraag 5.2 over “VGM-plan”.
Hoe lang moet een VGM-plan zijn?
Er is geen minimale lengte. Voor een klein project zijn twee tot vier pagina’s genoeg, mits alle onderdelen uit vraag 5.1 erin staan.
Meer informatie
- V&G-plan: wat moet erin? - Het wettelijke plan voor bouwwerken
- Taak risico analyse (TRA) - Met voorbeeldtabel
- VCA-niveaus - Wanneer heb je VCA** nodig?
- VCA-audit checklist - Welk bewijs leg je klaar?
- VCA-checklist 2026/6.1 (SSVV) - De officiële tekst